Charles Spurgeon (1834-1892) mundi vera kendasti prædikumaðurin í Onglandi í sínari tíð. Fólk í túsundatali komu at hoyra hann. Afturat hesum vórðu talur hansara eisini lisnar víða um allan heim.

Einaferð, tá ið Spurgeon vísti nøkrum ungum prædikumonnum samkomubygningin, fór hann við teimum inn í eitt rúm, har fleiri lógu á knæ í bøn. „Hetta,“ segði Spurgeon smílandi, „er fýrrúmið hjá okkum.“

Fýrrúmið. Tað leiðir tankarnar aftur til barndómsheimið úti í Grótinum og fýrrúmið niðri í kjallaranum. Løgið, hvussu veruligt hatta lítla rúmið enn er í huga mínum. Lukturin og hitin, tað er alt enn livandi fyri mær. Minnist einaferð, at tað kendist so kalt inni, og eg varð biðin um at fara oman í fýrrúmið at vita, um har var heitt ella ikki. Har var ísakalt. Oljufýringin var sløknað. Tað mátti ikki henda, tí so var ikki inniverandi.

Vit og bøn

Søgan um Spurgeon og fýrrúmið er eggjandi; men okkum man tó ikki tørva at fara allan vegin til Onglands at finna fylgja slík dømir. Tey eru at finna allastaðni, har Gud virkar. Dømini, sum nú koma, eru úr Føroyum. Hendingarnar eru so heilagar, at eg sigi eingi nøvn.          

Ein kona sigur frá, at tá ið hon sum ung genta var arbeiðsgenta – hetta hevur verið í trýssunum – kom ein eldri kvinna ein dagin at vitja ommuna í húsinum. Omman var seingjarliggjandi. Hon sigur, at hon gloymir ongantíð, tá ið hon kom inn á kamarið hjá ommuni eftir onkrum, hvussu hon sá ommuna og hina konuna í bøn. Hon fór útaftur við tí, sum hon var komin eftir, og læt hurðina stillisliga eftir sær. Hendingin hevði stóra ávirkan á hana. Grípandi soleiðis at sleppa at kaga inn í fýrrúmið.

Eg havi eisini hoyrt mann siga frá, at sum smádreingir vistu teir um tvær eldri kvinnur, ið bóðu, tá ið tær komu saman. Eg veit eisini um kvinnur, sum regluliga komu saman at biðja fyri trúboðarum. Ævinleikin fer at vísa, hvussu stóran mun slík hava gjørt.

Kanska eg fari skeivur, men eg havi varhugan av, at tað eru fleiri kvinnur enn menn, sum manna fýrrúmið.  Tá ið tað er sagt, merkir tað ikki, at tað bara eru kvinnur. Eg minnist ein mann siga frá, at hann fór at vitja ein eldri bróður. Tá ið hann kom inn, lá maðurin á knøunum. Hin eldri hugdi upp og segði við tann yngra: „Legg tú teg her.“ Og so helt hann fram at biðja. Teir høvdu eina góða, langa bønarløtu saman.

Nú eg skrivi hetta, komi eg í tankar um bønarløturnar í matarhøllini á Zarepta aftan á morgunmatin, og hvussu systrarnar í køkinum komu inn í matarhøllina at taka lut í bønini. Flestu teirra hava verið væl yngri, enn eg eri í dag, men tá helt eg tær vera gamlar; men eg hugsi meira um tað, at onkursvegna sat eg við kensluni av, at hetta vóru kvinnur, sum skiltu álvaran í bønartænastuni, kvinnur, sum vóru nógv í fýrrúminum.

Bønartænastan er so ómetaliga týdningarmikil og tó so ofta forsømd. Vit gloyma, at er tað kalt í fýrrúminum, so ger alt tað sama.

Móses og bøn

Ein hending í Skriftini, sum mær altíð hevur dámað serliga væl, er, tá ið Josva fór í bardaga ímóti Amalek, og Móses, saman við Áron og Hur, fór niðan á høvdina. Hendingin lýsir so væl týdningin av bønini:

„… Móses, Áron og Hur fóru heilt niðan á høvdina.

So leingi sum nú Móses helt hondini upp, stóð Ísraelsmonnum til vinning; men táið hann læt hondina søkka, stóð Amalekitum til vinning.

Og táið Móses møddist í hondunum, tóku teir stein og løgdu undir hann; hann setti seg so á hann, og Áron og Hur styðjaðu hondum hansara, hvør sínumegin; soleiðis vóru hendur hansara upplyftar, alla tíðina inntil sólin gekk undir.“ Onnur Mósebók 17.10-12

Sum forðingar tó reisa seg,
tá eg, á Gud, vil søkja teg.
Tó má mítt hjarta elska bøn,
eg veit, hvat hon mær ber í løn.

Bøn ger av jørð til Himmals brúgv,
hon vekur kærleik, styrkir trúgv,
ger sólskin, har sum myrkur var,
og dregur hvørja signing nær.

Bið lítið, og tú falla má,
bið nógv, og tú skalt sigur fá.
Ja, Satan skelvur, tá ið hann
eitt veikt Guds barn á knøum fann.

So leingi Móses stóð og bað,
so leingi Guds fólk vann hin dag.
Men tá hans armur troyttur hekk,
var sigurin hjá Amalek.

Á, vóru færri orð bert nýtt
um stórt og smátt, um títt og mítt,
men fleiri nýtt í hjartans bøn,
hvør gleði, friður varð vár løn.

William Cowper
(V. Danielsen týddi)

Tá ið eg plagdi at vera á Zarepta sum ungur, var eitt, sum eyðkendi legurnar, denturin, sum varð lagdur á trúboðan í fremmandum londum. Ein av hetjunum var C.T. Studd (1860-1931).

Charles Thomas Studd

C.T. Studd var bretskur ríkmannasonur og gekk á navnframum og høgt virdum skúlum, men so broyttist alt. Pápin kom til trúgv undir eini møtirøð hjá D.L. Moody. C.T. hevur verið 17 ára gamal tá og kom sjálvur til trúgv nakað seinni. Tað var ein vitjandi prædikumaður, sum leiddi hann til Harran. Hesin spurdi C.T., hvønn hann veruliga livdi fyri, og spurningurin broytti lív hansara.

Teir vóru tríggir brøður – allir framúr góðir krickett spælarar. C.T. varð enntá kosin besti spælari í hesi tjóðarítrótt Bretlands, men so gjørdist beiggi hansara álvarsliga sjúkur. Hendingin hevði so stóra ávirkan á C.T., at hann valdi at fara út til teirra, sum ongantíð høvdu hoyrt evangeliið. Hann er endurgivin fyri at hava sagt: „Eg veit, at krickett fer ikki at vara, og æra fer heldur ikki at vara. Einki í hesum heimi varir. Tað einasta, sum varir, er at liva fyri heimin, sum kemur.“

Studd eggjaði eisini øðrum ungum monnum at fara út við evangeliinum. Og eftir at C.T. Studd og Stanley Smith, besti kappróðrarmaðurin á Cambridge, vóru góðtiknir av Innlendis Missión Kina, vórðu fimm aðrir næmingar á sama skúla sannførdir um at verða trúboðarar í sama kristniboðsfelagi. Teir nevndu seg „Cambridge seven“.

Fólk hildu tað vera ørskap, at ein so gávuríkur ungur maður við so góðum framtíðarútlitum sum C.T. Studd, skuldi blaka alt frá sær og fara til eitt fremmant land. Tað steðgaði honum tó ikki. Og í 1885 fóru hann og hinir seks í „Cambridge Seven“ til Kina.

Trý ár seinni møtti hann gentuni, sum bleiv kona hansara. Hon æt Priscilla og kom úr Írlandi. Í 1894 gjørdu heilsutrupulleikar, at tey noyddust at fara heimaftur til Onglands.

Tað var tó ikki leingi, til tey fóru avstað aftur, hesa ferð ikki til Kina, men India. Steðgurin í India bleiv ikki langur. Tey kendu, at Afrika kallaði, og fluttu til belgiska Kongo. Har vóru tey restina av lívinum.

Priscilla flutti heim í dýrdina í 1929 og C.T. í 1931.

Hesi orðini hjá Studd lýsa væl lív teirra:

Einans eitt lív, skjótt skal tað fara.
Einans tað, sum er fyri Kristus, skal vara.

Sjokuláta soldaturin

C.T. Studd skrivaði ein lítlan bókling, sum hann kallaði „The Chocolate Soldier“.

Hann er ikki mjúkur í lýsing sínari av slíkum hermonnum. Eg eri bangin fyri, at høvdu vit kenst, hevði hann helst hildið meg verið í so nógv av einum sjokuláta soldati. Og eg eri eisini bangin fyri, at Harri okkara hevði ikki verið ósamdur við hann. Tað stóra er, at kenna vit kærleika og náði Harrans, kunnu vit hvíla í Honum og tí tola slík skoðsmál. Tað týdningarmikla er, at vit ikki bara yppa øks, men skilja álvaran í at vera rættir hermenn og tí áhaldandi royna okkara ítasta.

Studd nýtir ofta orðafellið „sannur trúgvandi“. At vera sannur merkir, at onnur kunnu hava álit á okkum. Eingin okkara dámar, tá ið fólk ikki eru sonn.

Vit geva Studd orðið:

Allir sannir hermenn eru hetjur. Ein hermaður uttan hetjudirvi er ein sjokuláta soldatur.

Ein og hvør sannur trúgvandi er ein hermaður Kristusar í serflokki! Hann er djarvari enn tey djarvastu, hevur andstygd fyri mjúkum freistingum og lyftum um eitt lív í frið og náðum. Hann letur seg ikki ræða av óttanum fyri torførum umstøðum, sjúku og deyða. Nei, hann roknar slíkt fyri bestu vinir sínar.

Hini trúgvandi, sum eru øðrvísi, eru sjokuláta trúgvandi. Lukta tey eld, bráðna tey við tað sama. Tey eru bomm og sleikisneisir! Tey liva lív síni á einum glastallerki ella í eini pappdós, klødd í bleytum klæði, eitt sindur prýdd við hvítum pappíri fyri at varðveita sítt kæra lítla fínliga skap.

Her eru nakrar myndir av sjokuláta soldatum, sum Harrin Jesus Kristus tók sjálvur:

„So fór hann til hin og segði tað sama. Hann svaraði: „Ja, harri!“ – men fór ikki.“ Matteus 21.30

Hann segði: „Eg skal fara, tygum,“ og fór ikki. Hann segði, at hann skuldi fara til tey, sum ongantíð høvdu hoyrt, men bleiv fastur í kristindómi í staðin.

„Tí teir siga tað víst, men gera tað ikki!“ Matteus 23.3

Sjokuláta soldatar klára ikki at flyta seg. Teir siga, „Eg hevði viljað, at eg kundi, men eg kann ikki.“

Sonn trúgvandi eru ikki soleiðis. Nei, tey kenna seg væl í torførum umstøðum. Tey vita, at tað er alt fyri Kristusar skuld. Tey vænta stórverk frá Gudi, gera sítt ítasta og gera tað við gleði.

Gud er ikki sjokuláta framleiðari og verður tað heldur ikki. Nei, sonn Guds fólk hava altíð verið hetjur. Latið okkum fylgja í fótafetum teirra.

Hyggið at Paulusi. Hvussu fekk hann framt tað, sum hann útinti? Jú, tað var møguligt, tí hann spurdi ikki hold og blóð til ráðs, hann spurdi Gud.

Studd nevnir fleiri onnur dømir, sum øll prógva hetta sama. Sonn trúgvandi eru ikki sjokuláta soldatar.

Vit enda við sama sangi sum seinast:

Skal eg, ein krossins stríðsmaður,
sum lív og frelsu vann,
við Jesu navn nú skamma meg
og kennast ei við hann!

Skal eg nú spilla míni ár
til latan svøvn og dreym,
tá onnur toldu blóðigt stríð
og vunnu storm og streym!

Horatius Bonar (Skotl.), 1808-1889
(Victor Danielsen týddi)

„Eina talent av reinum gulli skulu tit nýta til ljósastakan og alt hetta, ið til hoyrir.“ Onnur Mósebók 25.39

Gull

Rættlas eina umseting av Aðru Mósebók – var komin til 25. kapittul. Allur kapittulin, og teir, sum koma aftaná, snúgva seg um halgidómin, hvørjum tilfari, hann skuldi gerast av, og hvussu hann skuldi gerast.

Har tað stendur: „Eina talent av reinum gulli“ í týðing Victor Danielsens, stóð í umsetingini, sum eg arbeiddi við: „34 kilo av reinum gulli“. Tá ið eg kannaði eftir, sá eg, at eg hevði eisini sjálvur umsett tað soleiðis. Hevði bara ongantíð givið mær far um, hvussu nógv 34 kilo av gulli er. Dagsvirðið er heilar 40 milliónir krónur. Og alt bara til ein ljósastaka!

Og hatta er bara gullið til ljósastakan. Alt gullið til halgidómin var nógv meira.

„Nú, gullið, ið nýtt varð til arbeiðið, at gera allan halgidómin – gullið, ið givið var sum offur – tað var tilsamans 29 talentir og 730 seklar eftir halgidómsvektini.“ Onnur Mósebók 38.24

Vektin svarar til umleið eitt tons av gulli! Dagsvirðið av einum tonsi av gulli er ein milliard krónur. Vit vildu hildið, at her mátti verið onkur bíligari og lættari máti at gjørt hetta. Men ikki Gud.

Gamla Testamentið

Lat meg nevna, áðrenn vit halda fram, at týdningarmikið er at minnast, at hetta við halgidóminum, gullinum og ljósastakanum er alt knýtt at gamla sáttmálanum og hevur tí ikki beinleiðis við okkum at gera. Vit eru jú undir nýggja sáttmálanum, og har snýr tað seg ikki um glansin av tí útvortis.

Og kortini mugu vit ikki gloyma tað, sum stendur í Rómbrævinum 15.4:

„Alt, ið áður er skrivað, er jú skrivað okkum til lærdóm, so vit, við toli og troystini, ið skriftirnar geva, skulu hava vón.“

Latið okkum – við tí í huga – hyggja at tí, sum vit kunnu taka til okkara í sambandi við halgidómin, gullið og ljósastakan.

Gud krevur

„… Sig við Ísraelsmenn, at teir skulu koma við gávu til Mín! … Gull, silvur, kopar,“ Onnur Mósebók 25.1-3

„Teir skulu gera Mær halgidóm; so skal Eg búgva millum teirra. Tabernaklið og alt, ið til hoyrir, skulu tit á allan hátt gera eftir myndini, ið Eg vísi tær.“ Onnur Mósebók 25.8-9

Skulu vit vera virkin fyri Harra okkara, mugu vit skilja, at Gud okkara er krevjandi, sera krevjandi.

Versini omanfyri eru eitt gott dømi: Harrin segði, at ísraelsfólk skuldu gera Honum ein halgidóm. Hann segði, at tað fór at kosta nógv, og at tey skuldu gjalda rokningina.

Meðan ísraelsfólk ferðaðust gjøgnum oyðimørkina, ótu tey manna, sum Gud læt regna niður til teirra av himli. Men tilfarið til tabernaklið kom ikki dalandi niður til teirra. Tað skuldu ísraelsfólk sjálv útvega. Halgidómurin skuldi byggjast við sjálvkravdum gávum. Gud hevði ikki aðra ætlan í hesum sambandi, og tey skuldu gjalda rokningina.

Jú, rætt er, at verk Guds snýr seg ikki longur um dýrar halgidómar, men tað merkir ikki, at verk Guds ikki kostar, og at tað ikki er uppgáva okkara at gjalda rokningina.

Gud gevur

„… hvør maður skal biðja granna sín, og hvør kvinna grannkonu sína, um stás av silvuri og gulli!“ Onnur Mósebók 11.2

„Ísraelsmenn høvdu gjørt, sum Móses hevði sagt; tey høvdu biðið Egyptar um stás av silvuri og gulli og um klæði; og HARRIN hevði gjørt, at fólkið var væl lýtt av Egyptum, so tey góvu teimum tað, ið tey bóðu um. Tey tóku soleiðis fong frá Egyptum.“ Onnur Mósebók 12.35-36

Tað er týdningarmikið, at vit minnast, at Gud gevur altíð meira, enn Hann krevur.

Harrin hevði skipað tað so við ísraelsfólki, at tey – hesir fyrrverandi trælirnir – vóru rík, tá ið tey fóru út av Egyptalandi. Løgið, hvussu Gud gjørdi tað, men tey gjørdust ovurhonds rík. Gud er mentur.

Vit mugu tó ikki gloyma, hví Gud gjørdi tey rík. Tað var, so tey kundu byggja Honum ein halgidóm, ikki so tey skuldu gerast múgvandi og hava tað, tey vildu.

Flutt til okkara, so hevur Gud ongantíð lovað at gera okkum rík í tímiligum lutum, men Hann hevur longu signað okkum við øllum andaligum signingum (Ef. 1.3). Og tað er mangan størri.

Gullkorn um ljósastakan

„Framvegis skalt tú gera ljósastaka av reinum gulli; úr slignum gulli skal ljósastakin verða gjørdur, bæði fóturin og stakin sjálvur; …“ Onnur Mósebók 25.31

Ljósastakin skuldi gerast av reinum, slignum gulli. At gullið var reint, merkir, at tað var í ovninum, inntil øll óreinska var burtur. At gullið var sligið, merkir, at tað var sligið við hamara, til tað hevði fingið formin, tað skuldi hava.

Í eldinum og sligið – her er nógv at grunda á.

„… ljósastakan og alt hetta, ið til hoyrir.“ Onnur Mósebók 25.39

„… og alt hetta, ið til hoyrir.“ Her verður sipað til lampurnar til ljósastakan, ljósasaksarnar, skarpannurnar o.a. Tað hevði nyttað lítið at havt ein ljósastaka, vóru ongar lampur. Og tað hevði nyttað lítið at havt lampur, hevði tú ongar saksar, pannur og annað, sum eisini skuldi til.

Og so er tað oljan. Uttan oljuna er einki ljós.
Vit kundu hildið á.
Ríkt.

Í hesi og komandi grein fara vit at hugleiða um tvær kvinnur. Felags fyri báðar er, at menn teirra gjørdust blóðvitnir, dripnir av teimum, sum teir royndu at náa við evangeliinum. Og tað er ikki einasti felagsnevnarin. Tær høvdu eisini báðar ein týðandi leiklut í, at teir, sum høvdu dripið menn teirra, seinni komu at hoyra evangeliið.

Onnur kvinnan er Elisabeth Elliot. Maður hennara var ein av „Auca-trúboðarunum“. Áttanda januar í ár vóru 70 ár liðin, síðan teir vórðu dripnir. Hin kvinnan er Jean Dye Johnson. Maður hennara var ein av teimum fimm monnunum, sum vórðu dripnir av Ayoré indiánunum í Bolivia. Hetta hendi í 1943, trettan ár framman undan „Auca“ tilburðinum.

Vit byrja við Elisabeth Elliot.

Úr lívssøgu Elisabeth Elliots

Elisabeth Elliot skrivaði eina bók um teir fimm og tað, sum hendi teimum. Seinni skrivaði hon eina bók um mann sín, Jim Elliot. Fyri nøkrum árum síðan umsetti Meta av Fløtum bókina um Jim Elliot til føroyskt. Bókin eitur „Skuggi hins Alvalda.“

Rætta navnið á auca-fólkinum er Waorani[1], og halda vit okkum tí til tað navnið. Søgan um, hvussu Waorani-fólkið varð nátt við evangeliinum, er í stuttum, at Elisabeth Elliot – saman við nøkrum øðrum kvinnum – helt fram við arbeiðinum, eftir at menninir vóru dripnir. Elisabeth og dóttirin búðu ímillum Waorani-fólkið inntil 1963.

Úr bókum Elisabeth Elliots

Elisabeth Elliot skrivaði nógvar bøkur. Eg hugsaði at taka okkurt fram úr tveimum teirra. Tann fyrra bókin er samansett av greinum, sum hon hevur skrivað. Hin er einasta skaldsøgan, sum hon skrivaði. Fyrru bókina las eg fyri stuttum, ta seinnu las eg afturi í hálvfemsunum. Fyrra bókin eitur „On Asking God Why“ (Um at spyrja Gud hví). Seinna bókin eitur „No Graven Image“ (Eingin skurðmynd).

„On Asking God Why“ (Um at spyrja Gud hví):

„Plato, sum livdi um 350 ár fyri Krist, spáddi, at um eitt veruliga gott menniskja onkuntíð fór at trína fram – eitt menniskja, sum ikki ræddist at siga sannleikan – so fóru tey at stinga eyguni út úr tí og síðan krossfesta tað.

Tað er ein, sum tordi at gera tað í eitt fult mál. Hann steig fram og segði heiminum sannleikan um sjálvan sannleikan. Hann segði enntá nakað, sum í menniskjans oyrum er høpisleyst, nevniliga, at Hann er sjálvur sannleikin. Og júst sum Plato spáddi, so varð Hann krossfestur.

Hesin sami Maðurin biður okkum fylgja Sær, og kravið er enn tað sama, sum tað altíð hevur verið: „Avnokta teg sjálvan og tak upp krossin.“

Gud er Gud. Hetta var sannleikin, sum meira enn nakað annað festi seg í huga mín ta løtuna, sum skakaði meg meira enn nøkur onnur hending nakrantíð. At Jim doyði, kravdi, at eg antin avnoktaði Gud ella trúði Honum, at eg antin kveistraði Hann frá mær, ella at eg setti álit mítt á Hann.

Umstøðurnar hjá hvørjum einstøkum okkara eru ymiskar, men at velja at seta álit okkara á Hann, tað er nakað, sum vit øll mugu taka støðu til.“

„No Graven Image“ (Eingin skurðmynd):

Bókin er ein skaldsøga um unga kvinnu, ið fer til Ekvador sum trúboðari. Kvinnan eitur Margaret Sparhawk og virkar millum Quichua indiánarnar.

Elisabeth Elliot sigur í innganginum: „Eingin skurðmynd“ er mín einasta skaldsøga. Orsøkin til, at hetta bleiv ein skaldsøga, er, at tá ið eg fór undir at skriva bókina, helt eg, at tað, sum eg vildi siga, segðist betur, um eg pakkaði tað inn sum eina skaldsøgu.

Eg havi síðan fingið ábreiðslur fyri søgugongdina í bókini. Fleiri av teimum, sum hava lisið bókina, siga, at teimum hevði dámað betur, um hon endaði jaligari. Fólk hava sagt, at tey fáa seg ikki at trúgva, at Gud hevði loyvt tí at hent, sum eg lati henda í bókini. Men álvara tit, tað ger Hann.“

Tá ið tú lesur bókina, kanst tú fáa ta fatan, at Elisabeth Elliot skrivar um seg sjálva, men tað ger hon ikki. Og tó, kenslurnar hjá Margaret avspegla nógvar av kenslunum, sum Elisabeth Elliot upplivdi í Ekvador. Hetta er ikki bara galdandi fyri kenslurnar hjá henni, men eisini fyri kenslurnar hjá mongum, sum hava arbeitt undir líknandi umstøðum.

Tað eru meira enn 30 ár, síðan eg las bókina, men eg minnist enn kensluna, sum eg sat eftir við, meðan eg las hana. Eg kendi ørkymlandi kensluna aftur at vera komin í eitt nýtt land og fremmandar umstøður. At vera komin hagar tí eg vildi gera mun fyri seinni at spyrja meg sjálvan, hvat í allari víðu verð eg hevði hugsað fyri mær. Hevði eg veruliga hildið, at eg kundi gera mun undir fremmandum umstøðum og á fremmandum máli? Og ikki at tala um, tá ið tað er millum fólk, sum lítlan og ongan áhuga hava fyri tí, tú roynir at siga. Jú, bókin gav afturljóð.

Nú, mong ár seinni eri eg glaður fyri, at eg ikki gavst; verkið gav ávøkst, men eg lúgvi, um eg ikki viðgangi, at ofta kendist tað ræðandi meiningsleyst.

Aftur til heitið á bókini. Elisabeth Elliot nevndi bókina „Eingin skurðgudur“, tí hon vildi vísa okkum, at vit hava ongan rætt til at skapa okkum eina mynd av Gudi, so sum vit vilja, at Hann skal vera. Vit hava ongan rætt til at siga Honum, hvussu Hann skal bera Seg at.

At tæna Harranum merkir at tora at fara inn í umstøður, sum vit ikki hava tamarhald á. Tað er at tora at lata Gud vera Gud og ikki geva eftir fyri freistingini at gera sær sín egna skurðgud.

[1] Verður eisini nevnt Waodani og Huaorani

Stór er tín trúfesti, stór er tín trúfesti,
nýggj hvønn ein morgun er náðin frá tær.
Alt, ið eg njóti, frá tær er tað komið,
stór er tín trúfesti, Harri, mót mær.

Sangurin og minnir frá Zarepta

Vit fara at hugleiða um sangin „Stór er tín trúfesti“. Eg noyðist at viðganga – áðrenn vit hyggja nærri at honum – at mær hevur ikki altíð dámað henda sangin.

Havragreyturin í Zarepta hevur skyldina. Tað var so, at á barnalegunum sungu vit altíð niðurlagið á hesum sanginum, áðrenn vit ótu morgunmat. Og morgunmaturin hvønn morgun var havragreytur. Mær dámdi ikki havragreyt, og úrslitið var, at mær kom at dáma „Stór er tín trúfesti“ líka illa, sum mær dámdi havragreyt.

Nú má eingin lesa ov nógv inn í hetta – eg havi bara gott at bera Zarepta. Og lítið vistu vit børn, hvussu nógv bøn lá aftan fyri allar hasar havragreytarnar og mangt annað, sum gjørdi Zareptalegurnar møguligar. Bygningurin fekk ikki navnið  Zarepta av ongum (1. Kong. 17.8-16).

Seinni fór mær bæði at dáma havragreyt og sangin „Stór er tín trúfesti“. Havragreyturin er góður fyri útvortis menniskjað, og sangurin „Stór er tín trúfesti“ er góður fyri innvortis menniskjað.

Sangurin og skaldið

Maðurin, sum yrkti sangin, var amerikumaðurin Thomas O. Chisholm (1866-1960). Líggjas á Váli týddi sangin til føroyskt.

Eg hoyrdi einaferð ein talara siga frá um Chisholm, at kona hansara – einaferð umstøðurnar ikki vóru so góðar – skeyt upp, at tað hevði gjørt honum gott at skriva ein sang afturat um trúfesti Guds. Talarin segði, at Chisholm so gjørdi, og so endurgav talarin fyrsta ørindið av tí sanginum. Tíverri minnist eg ikki sangin og kann heldur ikki vátta, um søgan er sonn ella ikki. Men meginreglan er, í hvussu er, góð, okkum tørvar aftur og aftur at verða mint á trúfesti Guds.

Chisholm yrkti okkurt um 1200 sangir. Sjálvt um hann dugdi væl at yrkja, so legði hann seg eftir aldri at nýta skaldagávur sínar at vinna sær persónligan heiður. Hann skrivaði: „Eg havi lagt meg eftir í songum mínum altíð at vera sannur ímóti Orðinum og halda meg burtur frá tí grunna og virðisleysa.“

Sangurin og innihaldið

Stór er tín trúfesti, á Gud, mín Faðir,[1]
tað er ei broytandi skuggi hjá tær.
Kærleiki botnleysur, ómáld tín náði,
tú ert hin sami, sum áður tú var.

Áhugavert er, hvussu fyltir sangirnir hjá Chisholm eru av Orðinum. Og har er „Stór er tín trúfesti“ eitt gott dømi:

Í hesum fyrsta ørindinum stendur: „tað er ei broytandi skuggi hjá tær.“ Hetta er úr brævi Jákups 1.17:

„Øll góð gáva og øll fullkomin gáva er omanfrá og kemur niður frá Faðir ljósanna, sum ikki er broyting ella skiftandi skuggi hjá.“

Í síðstu regluni stendur: „tú ert hin sami, sum áður tú var.“ Hetta er úr Malakiasi 3.6:

„Tí Eg, HARRIN, eri hin sami sum áður, og ikki er úti við tykkum, børnum Jákups.“

Orðini „stór er tíni trúfesti“ koma ikki færri enn tríggjar ferðir fyri í niðurlagnum. Og so eru tað orðini „nýggj hvønn ein morgun er náðin frá tær“. Hesar orðingarnar koma allar úr Sorgarsongunum 3.21-23:

„Men hetta skal eg leggja mær á hjarta, og tí skal eg vóna: Tað er náði HARRANS, at tað er ikki úti við okkum, hon er ikki uppi enn. Hon er nýggj hvønn morgun, stór er trúfesti Tín.“

Chisholm grundaði ikki trúfesti Guds á tað, sum hendi honum á leiðini, men heldur á tað, sum Gud sigur í Orði Sínum. Jú, vit uppliva aftur og aftur trúfesti Hansara ímóti okkum, men vit uppliva eisini løtur, har vit ikki skilja tað, sum hendir okkum. Og tað er ikki so løgið. Vit hava jú ikki enn sæð heildarmyndina. Okkum tørvar at síggja trúfesti Guds – ikki í tí, sum hendir okkum – men í tí, sum Gud sigur í Orði Sínum.

Summarið, veturin, várið og heystið,
sólin og mánin og stjørnurnar við,
náttúran eisini prógvar hitt sama:
Gud er í trúfesti við vára lið.

Øll syndin goldin er – frelsunnargleðin
fremur í hjarta ein lovsong til tín,
styrki og vón fyri nútíð og framtíð,
náði og signingar flóta til mín.

***

Vit enda við nøkrum versum um trúfesti Guds:

„Trúfastur er Gud, sum tit vórðu kallað við til samfelag við Son Hansara, Jesus Kristus, Harra okkara.“ Fyrra Korintbræv 1.9

„… Gud er trúfastur, Hann skal ikki lata tykkum verða freistað út um tað, ið tit eru ment; …“ Fyrra Korintbræv 10.13

„Trúfastur er Hann, sum kallaði tykkum; Hann skal gera tað við!“ Fyrra Tessalonikabræv 5.24

„Men trúfastur er Harrin – Hann skal styrkja tykkum og varðveita tykkum frá tí, sum ilt er.“ Seinna Tessalonikabræv 3.3

„Latið okkum halda óvikiliga fast við játting vónar okkara – tí Hann er trúfastur, sum gav lyftið!“ Hebrearabrævið 10.23

„Játta vit syndir okkara, er Hann trúfastur og rættvísur, so Hann fyrigevur okkum syndirnar og reinsar okkum frá allari órættvísi.“ Fyrsta bræv Jóhannesar 1.9

[1] Nr. 18 í NSGF