Bókin í Skriftini, sum vit serliga seta í samband við gleði, er Filippibrævið. Vert er at geva gætur, at Paulus sat fangi, tá ið hann skrivaði brævið. Og vert er eisini at geva gætur, at tey, sum hann skrivaði til, vóru eisini undir torførum umstøðum.

Gleði og 1. kapittul

„… biði eg altíð fyri tykkum øllum við gleði.“ Fil. 1.4

Paulus gleddist um at biðja fyri øðrum. Tað er umsorgan, sum ger mun.

„Hvat so! Kristus verður tó prædikaður, … og tað eri eg glaður um. Ja, eg skal eisini framvegis gleða meg;“ Fil. 1.18

Tað vóru fólk, sum prædikaðu evangeliið bara fyri at leggja trongd afturat leinkjum Paulusar. Og svar hansara? „Hvat so!“ Tað, sum gleddi hann var, at Kristus varð prædikaður.

„… og verða verandi hjá tykkum øllum, tykkum til frama og gleði í trúnni,“ Fil. 1.25

Leggið til merkis, at Paulus segði, at uppgáva hansara var at gera fólk glað í trúnni. Ikki bara, at tey skuldu vaksa í trúnni, nei, at tey skuldu verða glað í trúnni. Tað er at taka gleðina í fullum álvara.

Gleði og 2. kapittul

„… gerið gleði mína fullkomna – at tit semjast …“ Fil. 2.2

Semja ger okkum glað, men ikki bara okkum. Hon ger eisini onnur glað, og hon ger eisini gleðina fullkomna. Hetta er vert at taka til eftirtektar.

„Um eg tá verði ofraður undir ofringini av trúgv tykkara og tænastuni fyri hana, so gleðist eg, og gleðist saman við tykkum øllum. Á sama hátt skulu eisini tit gleðast, og gleðast saman við mær.“ Fil. 2.17-18

Sum umstøðurnar vóru, kundi tænasta Paulusar fyrr ella seinni kosta honum lívið. So løgið, tað ljóðar, so gjørdi tankin hann glaðan. Var hetta bert tómt reyp? Nei. Tankin gjørdi hann glaðan, tí hann sá seg sum eitt offur, ofrað oman á ofringina av trúgv teirra.

At skilja hetta, er at skilja, hvat gleði snýr seg um.

„… at senda hann, fyri at tit aftur kunnu verða glað, táið tit síggja hann, …Takið tá ímóti honum í Harranum við allari gleði, …“ Fil. 2.28-29

Samkoman í Filippi hevði sent Epafroditus við gávu til Paulus og so eisini fyri, at Epafroditus kundi vera Paulusi til hjálp. Tíverri bleiv Epafroditus sjúkur, deyðsjúkur. Tað var um reppið, at hann ikki kom fyri seg aftur. Nú sendi Paulus hann heimaftur. Hann gjørdi tað, so samkoman kundi verða glað og soleiðis fáa lætta í sorg síni.

Paulus biður samkomuna taka ímóti Epafroditusi við allari gleði. Ein umfevnandi samkoma er ein samkoma, ið lýsir av gleði.

Gleði og 3. kapittul

„Og síðani, brøður mínir – gleðist í Harranum! At skriva hitt sama til tykkara troyttar ikki meg, og tað er tykkum tryggjandi.“ Fil. 3.1

Orðið gleði kemur bara eina ferð fyri í triðja kapitli. Paulus sigur, at hann troyttast ikki av at biðja tey gleðast í Harranum. Hann visti, at tað var teimum tryggjandi. Hann kemur inn á sama evnið í fjórða kapitli.

Sjálvt um orðið „gleði“ bara kemur fyri ta einu ferðina her í triðja kapitli, so er tað ikki at taka munnin ov fullan at siga, at kapittulin, allur sum hann er, er ein lýsing av, hvat tað er at gleðast í Harranum.

„Men tað, sum var mær vinningur, havi eg fyri Kristusar skuld roknað fyri tap, ja, sanniliga, og eg rokni alt fyri tap móti tí, sum er so mangan meiri vert: At kenna Kristus Jesus, Harra mín, fyri hvørs skuld eg havi mist tað alt. Og eg rokni tað fyri skarn – fyri at eg kann vinna Kristus“ Fil. 3.7-8

Gleði og 4. kapittul

„Brøður mínir, … gleði mín …“ Fil. 4.1

At vera rætt knýttur at øðrum er at loyva teimum at vera gleði okkara. Ikki at loyva tí, er at halda framgongd teirra aftur.

„Gleðist í Harranum, altíð! Aftur sigi eg: Gleðist!“ Fil. 4.4

Paulus biður tey gleðast í Harranum og at gera tað altíð. Og so sigur hann eina ferð afturat, gleðist! Hetta er tað sama, sum hann umrøður í triðja kapitli.

Hann nevnir tað aftur her í fjórða kapitli, tí tað er bara, tá ið vit gleðast í Harranum, at vit hava nakra varandi gleði.

Og so er eisini vert at hava í huga, at hann sigur, at vit skulu gleðast í Harranum altíð – ikki bara viðhvørt.

„Tað hevur verið mær stór gleði í Harranum, … at tit hava fingið hugsað um hjálp til mín. …“ Fil. 4.10

„… havi fingið gávu tykkara – … Honum til gleði.“ Fil. 4.18

Her er gleðin tongd at gávuni, sum Epafroditus kom við frá samkomuni í Filippi. Paulus var glaður fyri gávuna, men ikki bara hann. Harrin var eisini glaður. Gávan var Harranum yndisligur angi, eitt væl fagnað offur, Honum til gleði.

*****

„Glatt hjarta ger andlitið ljóst, men hjartasorg brýtur mótið.“ Orðt. 15.13

„Glatt hjarta gevur góða heilsubót, men brotið mót sýgur mergin úr beinunum.“ Orðt. 17.22

Vit fara í trimum greinum at tosa um gleði. Bíbilska gleði, gleði, sum er varandi, gleði, sum er beinleiðis tongd at Kristusi.

Í hesi greinini fara vit at hyggja at nøkrum brotum, sum tosa um gleði, tá ið tú ikki kennir teg glaðan.

Inngangur 

Vit eru øll ymisk av lyndi. Summi eru av natúr glaðari enn onnur. Vit mugu ikki blanda hetta saman við tað, sum vit fara at tosa um her. Helt tað kundi verið gott at endurgeva tað, sum ein Harrans tænari hevur sagt um gleði. Grundin, at eg endurgevi hann, er, at hetta var ein maður, sum var følin av lyndi og stríddist nógv við tunglyndi. Hann skrivaði hetta í einari av sínum tungu løtum:

Eitt syrgið og hugtungt lyndi ávirkar sálina. Tú orkar ikki tað, sum er torført og troyttandi, og hevur tí hug at taka frástøðu frá øðrum trúgvandi, serliga teimum, sum lýsa av gleði. Og tó, Heilagi Andin er ikki avmarkaður av, hvussu vit eru samansett. Nei, uttan mun til hvussu og hvat, so kunnu vit ikki annað enn gleðast, tá ið Heilagi Andin opinberar okkum Kristus (Jóh. 16.14).

Gleði og fjallaprædikan

Tað eru tvær útgávur av fjallaprædikuni, ein í Matteusi (5.1-7.29) og ein í Lukasi (6.20-49). Báðar byrja við orðinum sæla.

„Sæl eru hini fátæku í anda; …“ Matteus 5.3

„Sæl eru tit fátæku; …“ Lukas 6.20

Orðið „sæla“ merkir eydna, lukka, hepni, gleði. Vit kunnu umseta versini: „Glað eru …“

Leggið til merkis, hvørji, Jesus sigur, eru tey glaðu. Tað eru tey fátæku, svangu og grátandi.

Gleði og Jóhannesar evangelii

„Sanniliga, sanniliga, sigi Eg tykkum: Tit skulu gráta og vena tykkum, men heimurin skal gleðast; tit skulu hava sorg, men sorg tykkara skal vendast í gleði. 

Táið kvinnan eigur, hevur hon sorg, tí tími hennara er komin; men táið hon hevur átt barnið, minnist hon ikki longur angist sína av gleði um, at menniskja er borið í heim. 

Soleiðis hava eisini tit nú sorg, men Eg skal síggja tykkum aftur, og hjarta tykkara skal gleðast, og eingin tekur gleði tykkara frá tykkum.“ Jóhannes 16.20-22

Harrin sigur ikki, at sorgin skal býtast um við gleði. Hann sigur, at hon skal vendast í gleði. Hann sigur, at tað er, sum tá ið kvinna hevur verkir. Sama barnið, sum veitir henni sorg, meðan hon hevur verkirnar, veitir henni gleði, tá ið tað er komið í verðina. Tað, sum gav einum sorg, gevur einum nú gleði.

Gleði og Rómbrævið

„Og ikki bert tað; vit rósa okkum av trongdunum við; tí vit vita, at trongdin virkar tol, tolið roynt sinni, hitt roynda sinnið vón –“ Rómbrævið 5.3-4

At „rósa okkum“ kann eisini umsetast „at gleðast“. Vit gleðast um trongdirnar, tí vit vita, hvat tær virka í lívi okkara.

Gleði og Seinna Korintbræv

Í Seinna Korintbrævi lesa vit nógv um royndir og líðingar. Latið okkum hyggja at fyrstu versunum í áttanda kapitli:

„Vit kunngera tykkum, brøður, ta náði Guds, sum givin er í samkomunum í Makedonia, at hóast tey vóru hart roynd í trongd, hevur tó yvirstreymandi gleði teirra verið so í yvirflóð mitt í djúpa fátækdómi teirra, at tey góvu, ríkliga og gávumilt.“ Seinna Korintbræv 8.1-2

Tað er dýrabært: Hart roynd í trongd og yvirstreymandi gleði. Alt í sama viðfangi. Tað er bíbilsk gleði.

Gleði og Kolossebrævið

„Nú gleðist eg í líðingum mínum fyri tykkum; og tað, sum enn vantar á í kristslíðingunum, sum eg í holdi mínum má tola, uppfylli eg nú fyri likam Hansara, samkomuna;“ Kolossebrævið 1.24 

Leggið til merkis, at hann gleddist í líðingum sínum. Hann gjørdi tað, tí hann visti, hvønn hetta var fyri.

Gleði og Fyrra Tessalonikabræv

„Og tit gjørdust eftirfylgjarar okkara – ja, eftirfylgjarar Harrans, táið tit, mitt í stórari trongd, tóku móti orðinum við gleði í Heilaga Andanum,“ Fyrra Tessalonikabræv 1.6 

Trongd og gleði hvørt um annað. Heilagi Andin ger tað møguligt.

Gleði í nøkrum skriftbrotum afturat

„… Jesus, … sum fyri gleðina, ið fyri Honum lá, tolin leið á krossi og legði einki í vanæruna …“ Hebrearabrævið 12.2

„Víst tykist øll tykt, meðan vit líða hana, ikki at vera til gleði, men til sorg; men aftaná gevur hon teimum, ið við henni eru uppfostrað, friðarávøkst rættvísinnar.“ Hebrearabrævið 12.11

„Brøður mínir! Roknið tað fyri bera gleði, táið tit koma í alskyns freistingar!“ Bræv Jákups 1.2

„Í henni gleðast tit, um tit so nú stutta tíð – táið so skal vera – hava sorg í alskyns royndum,“ Fyrra bræv Pæturs 1.6

„Nei, tess meiri lut tit hava í líðingum Kristusar, tess meiri skulu tit gleða tykkum – so tit eisini kunnu gleðast og fegnast í opinbering dýrdar Hansara.“ Fyrra bræv Pæturs 4.13

Á sumri í 1976 – fyri 50 árum síðan – fór eg á bíbliuskúla. Fór til Amerika. Skúlin lá í statinum Michigan og hoyrdi til trúboðanarfelagskapin NTM (New Tribes Mission).

Tað málsliga

Eg helt meg duga enskt, tá ið eg fór; men skjótt mátti eg sanna, at har fór eg skeivur. Tíbetur tók tað ikki so leingi at læra – so nøkulunda. Tað hevur verið sagt, at enskt er tað lættasta málið í verðini at duga illa.

Tá í tíðini var tað var bara tikið fyri givið, at fórt tú á skúla uttanlanda, so fór tað at verða málsliga torført – í hvussu so er at byrja við. Og tað var ikki bara galdandi fyri tey, sum fóru til enskmælt lond. Tey, sum fóru til Danmarkar, upplivdu tað sama í eitt ávíst mál. Tók eina løtu at venja seg til málið.

Eitt, sum eg helt vera áhugavert á skúlanum, var, at sjálvt um tað kundi vera strævið ikki at duga enskt, so hevði føroyingurin tann fyrimunin, at hann var væl lærdur í Skriftini, áðrenn hann kom. Tað er eingin sjálvfylgja. Har vóru mong á skúlanum, sum einki bíbilskt bakstøði høvdu. Eg haldi, at tey høvdu tað strævnari enn føroyingurin, sum ikki dugdi enskt.

Denturin

Skuldi eg nevnt okkurt, sum NTM-skúlarnir leggja stóran dent á, so er tað á týdningin at halda seg til Skriftina – og ikki lata seg stýra av tí, sum er uppi at venda – á týdningin av trúboðan og á týdningin at skilja evangeliið. Tað, sum eg haldi vera so ríkt við hasum, er, at hatta var denturin fyri 50 árum síðan og er tað enn í dag.

Viðvíkjandi dentinum á at halda seg til Skriftina og ikki til tíðarrákið, so er tað ein kumpass, sum hevur verið til stóra hjálp á leiðini.

Viðvíkjandi dentinum á trúboðan, so er tað ikki løgið, at stórur dentur verður lagdur á tað. Bíbliuskúlin er jú fyrsta stigið í útbúgvingini hjá teimum, sum ætla sær út við NTM. Hetta merkir sjálvandi ikki, at øll, sum fara á skúlan, eiga at fara út sum trúboðarar. Sjálvandi ikki. Men tá ið tað er sagt, so hevði tað verið gott um fleiri fóru.

Viðvíkjandi dentinum á evangeliið, so haldi eg, at bara tað at skilja týdningin av tí ger tað vert at fara á bíbliuskúla hjá NTM.

At skilja týdningin av evangeliinum merkir millum annað at skilja týdningin av frælsinum, sum er okkara í Kristusi. Tey eru mong, sum hava sagt frá, hvussu tað, sum tey lærdu á skúlanum, hjálpti teimum burtur úr lógartrældómi.

Tað er tó løgið, at hóast stórur dentur varð lagdur á frælsi okkara í Kristusi, so havi eg aldri í lívinum upplivað so nógvar reglur og fyriskipanir, sum eg gjørdi á bíbliuskúlanum. Har vóru reglur um alt millum himmal og jørð: um klæðir, hár, tónleik, nær tú skuldi til songar, nær tú skuldi upp, nær tú skuldi hava andakt, nær tú skuldi gera skúlating. Óendaligt.

Tíbetur er alt hatta langt síðan broytt. Allar hasar fyriskipanirnar eru ikki til longur. Eg segði „tíbetur“, og eg meini „tíbetur“ – men so má eg tó leggja afturat – og nú ljóðar tað, sum eg mótsigi mær sjálvum – persónliga gjørdi tað mær gott at læra at vera undir øllum hasum reglunum. At skilja frælsi, men ikki lýdni, roynist ofta illa.

Skriftin

Øll evnini á skúlanum vóru beinleiðis knýtt at Bíbliuni. Tú vart har fyri at granska Skriftina, einki annað.

Skúlaskeiðið var bara hálvtannað ár. Skeiðið í Onglandi er eitt ár. Tað er í so stutt tíð til at fara ígjøgnum alla Bíbliuna, Bíblian er jú ein stór bók. Og tó, mær – og mongum øðrum við mær – var longdin á skeiðinum júst passalig. Lunnar vóru lagdir, og tú fekst brell eftir at læra meir. Og hatta brellið gevur tær meir enn mong ár á skúlabeinki.

Og ikki at gloyma, at hvønn skúladag skuldu vit læra okkum eitt bíbliuvers. Bara tað í sær sjálvum var eitt stórt pluss.

Lærararnir

Skeivt er at gera mun á lærarunum. Teir vóru allir góðir hvør á sín hátt. Fari tó at nevna ein, Vern Bartlett, ella, sum vit kallaðu hann, Mr. Bartlett. Eg nevni hann Vern, tá ið eg sipi til hann sum persón, men Mr. Bartlett, tá ið eg sipi til hann í sambandi við tænastu hansara.

Tað var nakað strangt við honum. Hann hevði ein slíkan stillan myndugleika yvir sær, at nógvir næmingar hálvgum ræddust hann. Og kortini dámdi okkum øllum hann sera væl.

Hann og kona hansara, Joyce, høvdu verið trúboðarar í Brasil, áðrenn tey komu á skúlan. Tey høvdu virkað langt inni í Amazonas frumskóginum. Arbeiðið hjá Mr. Bartlett hevði verið at roynt at fingið samband við indiánar. Hetta var í 1950unum, um somu tíð, sum Auca trúboðararnir í Ekvador vórðu dripnir.

Mr. Bartlett tosaði ikki ofta um arbeiðið í Brasil, tað var Orðið, hann legði dentin á. Vit hoyrdu tó frá øðrum, at arbeiði teirra í Amazonas frumskóginum var sera vandamikið, og at hann kundi havt verið dripin fleiri ferðir.

Bartlett hjúnini arbeiddu á NTM bíbliuskúlum í USA í mong ár, men fluttu so í 1979 til Onglands, har tey vóru við til at byrja bíbliuskúlan hjá NTM fyri evropearar.

Fleiri føroyingar hava havt Mr. Bartlett sum lærara, bæði í USA og í Onglandi. Hann vitjaði eisini í Føroyum, meðan hann var í Onglandi.

Vern og Joyce náddu bæði høgan aldur, áðrenn Harrin tók tey heim til Sín. Vern andaðist 95 ára gamal í 2021, og Joyce andaðist 96 ára gomul 23. juni í ár.

Skuldi eg nýtt eitt orð, sum lýsti Mr. Bartlett, so er tað orðið agi (disciplin), týdningurin at vera væl skipaður og ordiligur. Ein floksfelagi segði mær – hetta var eini fjøruti ár aftan á, at vit vóru á bíbliuskúla – at hann og konan høvdu verið og vitjað harra og frú Bartlett. Tey bæði vóru tá farin væl um tey hálvfems árini. Meðan tey práta, sigur Mr. Bartlett: „Mann má vera ansin, tá ið mann gerst gamal. Tað er so skjótt, at „disciplinin“ fer.“ Hatta var Mr. Barlett út í odd og egg.

Eftirmeting

Var tað vert at fara á bíbliuskúla? Stutta svarið er, ja, heilt vist. Eg fari tó at leggja afturat, at skalt tú veruliga njóta ágóðan av at hava verið á bíbliuskúla, mást tú seta tær fyri áhaldandi at byggja upp á tað, sum tú hevur lært.

„Tí Ezra hevði vent hjarta sínum til at granska í lóg HARRANS og gera eftir henni og til at læra onnur í Ísrael lóg og rætt.“ Ezra 7.10

Torir tú sum Dániel
eina standa her?
Torir sannleika tú fylgja,
hvørja leið tað ber?

Philip P. Bliss (Amer.), 1838-1876
(Victor Danielsen týddi)

Tað er ofta einsligt at liva eitt heilagt lív. Bíblian sigur tað, og lívið váttar tað.

Havi júst lisið eina ævisøgu um gamla anglikanska bispin John Charles Ryle (1816-1900). Enska heitið á bókini er: „Prepared to Stand Alone“, vit kundu sagt: „Útgjørdur at standa aleina.“ J.C. Ryle var eitt satt fyridømi, tá ið tað kom til at tora at standa einsamallur.

At hann var anglikanari og enntá bispur, merkir, at vit høvdu helst ikki verið samd við hann í øllum. Vit lata tað fara. Hetta var maður, sum náddi andaligum hæddum, sum flestu okkara aldri fara at náa.

Kom til trúgv

J.C. Ryle var 21 ára gamal, tá ið hann kom til trúgv. Hann sigur um seg sjálvan: „Um nakað er, sum eitur ævigt fortapilsi í Helviti – og eg havi ongan iva um, at so er – so var eg æviga fortaptur, um eg doyði, áðrenn eg var 21.“

Álvarslig sjúka gjørdi, at hann kom til trúgv. Drúgva seingjarlegan fekk hann at lesa Skriftina og biðja. Skriftstaðið, sum opnaði eygu hansara, var Efesusbrævið 2.8:

„Tí av náði eru tit frelst, við trúgv – og tað ikki av tykkum sjálvum, tað er gáva Guds,“

Kom at standa einsamallur

Tað hevur ikki altíð verið lætt hjá Ryle at vera prestur og seinni bispur í anglikansku kirkjuni. At hann var persónligur trúgvandi og sannførdur um, at Skriftin var sonn, merkti, at hann ofta kom at standa einsamallur. Jú, tað vóru sjálvandi onnur trúgvandi fólk í anglikansku kirkjuni, men flestu prestarnir vóru tíverri meira ávirkaðir av tíðarrákinum enn av Orðinum.

Tað vóru serliga tvey rák, sum gjørdu seg galdandi. Tað eina var tað hákirkjuliga rákið, nevnt anglo-katolisisma ella ensk-katolisisma. Tað er rákið, sum dregur kirkjuna nærri katólsku kirkjuni og tí, sum hon stendur fyri – eitt nú frelsu í dópinum. Sum prestur og bispur tók Ryle eina sterka støðu ímóti hesum rákinum. Hitt rákið var nevnt liberalisman. Tað er rákið, sum avnoktar trúvirðið í Skriftini. Og eisini her tók Ryle eina sterka støðu.

Sæð frá einum søguligum høpi, tapti hann stríðið ímóti hesum báðum rákunum. Anglikanska kirkjan gleið bara longri og longri burtur frá Orðsins grund, men sæð úr ævinleikans sjónarhorni, so var J.C. Ryle á røttu síðuni, og tá tapir tú ikki.

Flestu samtíðarfólk hansara mettu hann sum ein dinosaur frá fornøldini. Tað er ofta prísurin, tú noyðist at gjalda, vilt tú vera trúgvur ímóti Bíbliuni. Og tó er tað áhugavert at síggja, hvussu stóra ávirkan, hann hevur á trúgvandi kring allan heim enn tann dag í dag. Tað sigur ikki so lítið, tí tað eru jú meira enn 125 ár eftir, at Harrin tók hann heim til Sín.

Ryle er meira lisin enn nakar av mótstøðumonnum hansara. Og soleiðis er tað altíð. Tað nýggja kann tykjast spennandi, men tað verður skjótt gamalt og gloymt. Men so er ikki við tí æviga, tað verður verandi ævigt.

Nakrar endurgevingar frá Ryle

„Bíbliulærarin má vera bæði postivur og negativur. Skulu fólk skilja sannleikan, er ikki nóg mikið bara at vísa á tað rætta, tú ert eisini noyddur at vísa á tað skeiva. Tú mást fáa fólk at skilja munin á tí, sum er livandi, og tí, sum er deytt. Paulus vísti mangan á tað, sum var skeivt, og hann ræddist ikki at gera tað á ein hátt, ið áhoyrarunum ikki dámdi.

„Tað, sum eg ræðist mest í dag, er ikki so nógv læruna um, at eingin Gud er, men læruna um, at alt er Gud. Eg ræðist ikki so nógv læruna, sum sigur, at einki er satt; eg ræðist læruna, sum sigur, at alt er rætt. Eg ræðist, tá ið eingin torir at siga, hvat er skeivt, tá ið vit eru ov fitt til at tora at tala at. Tá ið vit eru so varin at særa onkran, at vit tora ikki at átala, tá ið okkurt er skeivt. Slíkur atburður er einki annað enn at boyggja seg fyri avgudinum, sum kallast frælslyndi, og ofra sannleikan á altari hansara.“

„Vara teg, at tú ikki skapar tær tín egna Gud, ein Gud, sum er bara miskunn, men ikki rættvísi; ein Gud, sum er bara kærleiki, men ikki heilagur; ein Gud, sum hevur ein Himmal fyri øll, men einki Helviti; ein Gud, sum ongan mun ger á tí góða og tí ónda. Ein slíkur Gud er ein avgudur, gjørdur við okkara egnu hondum, hatta er ikki Gud Bíbliunnar.“

Tey, sum Andin dregur til Jesus, eru tey, sum Andin hevur sannført um synd. Eingin kann vera drigin til Jesus og fylgja Honum, um viðkomandi ongantíð hevur havt nakra sannan av synd.

Undir vanligum umstøðum kanst tú fáa barnið at gevast at gráta, um tú gevur tí onkra leiku at spæla við. Men er barnið svangt, so nyttar eingin leika. So er eisini við mannasálini. Hon verður ongantíð nøgd, fær hon ikki røttu føðina.

Tað var fyrstu ferð, eg var á Palawan. Vit høvdu bara verið á Filipsoyggjunum nakrar vikur. Cathy og børnini vóru eftir í Manila.

Eg visti tað ikki tá; men meðan eg var á Palawan, fór tiltikna „People Power Revolution“ fram í Manila. Tað var, tá ið Ferdinand Marcos, forseti, misti valdið og mátti flýggja. Hetta var í februar í 1986. Vit vistu, at støðan í landinum var spent. Val hevði verið í landinum, og tað var eyðsæð, at andstøðan hevði vunnið valið, men Marcos vildi ikki geva eftir. Jú, støðan var spent, men at tað skuldi enda við uppreistri, og so skjótt, tað høvdu vit ikki væntað. Høvdu vit tað, var eg neyvan farin til Palawan.

Eg lendi í høvuðsstaðnum á Palawan, Puerto Princesa, og skuldi síðan suður til flogstøðina hjá NTM (New Tribes Mission). Ferðin tók okkurt um fimm tímar við bussi. Í dag er túrurin bæði lættari og skjótari.

Eg skilti ikki málið, alt var fremmant. Ein trúboðari fór við mær á bussstøðina og segði ferðaseðlamanninum, hvagar eg skuldi.

Bussurin var gamal og kjokkfullur av fólki, vøru og øllum møguligum øðrum. Har var trongt og ringt at sita. Onkur hevði eina geit, og fleiri høvdu hanar við sær. Og so vóru tað grísarnir, sum vóru bundnir niður í eini rimagirðing aftast í bussinum.

Har var eitt støðugt trýst av fólki, sum kom upp í bussin at selja sodavatn, ís, egg, nøtur o.a. Júst sum í filmum.

Eg havi koyrt handa teinin óteljandi ferðir síðan, men henda fyrsta túrin gloymi eg ongantíð.

Støðan á sunnaru helvt av Palawan var spent; tað var serliga muslimunum, tú mátti ansa tær fyri. Tað var komið fyri, meira enn eina ferð, at teir høvdu sett eld á bussar. Enn høvdu teir ongantíð gjørt seg inn á ferðafólkið, bara bussarnar, men tú mátti vera varin. Og so var tað eisini vandin við gíslatøku. Enn var eingin tikin gísli á Palawan, men tað kundi altíð henda.

Meðan vit koyra, síggi eg – nakað aftan fyri meg – ein mann, sum eg merkti hevði eyguni við mær alla tíðina. Hann sá grummur út. Stardi ikki at mær beinleiðis, men hevði kortini eyguni við mær. Sum eg minnist tað, hevði hann langt feittut hár, langan frunt og sítt yvirskegg.

Tá ið vit høvdu koyrt einar tveir tímar, steðgaðu vit onkustaðni at eta. Bygdin, har vit steðgaðu, eitur Abu-abu, men tað visti eg ikki tá. Enn var alt fremmant.

Meðan eg standi uttan fyri bussin, síggi eg grumma mannin tosa við nakrar aðrar menn, og teir skeita allir at mær. Ikki ein serliga góð kensla.

Vit halda leiðina fram. Landslagið er stórsligið, fátæktin stór, tú merkir, at tú ert langt heimanífrá. Vit koyra yvir um nógvar brýr, allar lítlar og skirvisligar – als ikki skikkaðar til bussar. Eg var vísur í, at her fór at enda galið, men bussførarin visti, hvat hann gjørdi.

Bussurin steðgar í heilum, onkuntíð tí onkur skuldi av, og onkuntíð tí onkur skuldi uppí. Nú fer at skýma, og skjótt verður alt bølamyrkt.

Brádliga – mitt í myrkrinum – rópar grummi maðurin okkurt á filipinskum, og bussurin steðgar. Eg vendi mær, og grummi maðurin sigur við meg á flótandi enskum, meðan hann peikar á ljós longri yviri: „Hatta er flogstøðin hjá tykkum. Eg havi biðið ferðaseðlamannin vísa tær yvir.“

Maðurin hevði átikið sær at havt eyguni við mær. Hann visti, at skuldi hasin útlendingurin koma fram, mátti hann fáa alla ta hjálp, sum hann kundi fáa.

Eg lærdi nakað týdningarmikið henda túrin, bæði um filipinarar og Gud. Um filipinarar, at teir eru hjálpsamir og umsorgarfullir. Um Gud, at Hann meinti tað, tá ið Hann segði, at Hann skuldi altíð vera við okkum, líka til enda tíðarinnar (Matt. 28.20).

Hendingin minnir meg um eitt brot úr Narnia bókini „The Horse and His Boy“. Tað er tá ið leyvan Aslan, sum er ein mynd av Kristusi, sigur við høvuðspersónin í bókini, Shasta:

Eg var leyvan, sum noyddi teg at fara í part við Aravis. Eg var kettan, sum troystaði teg, tá ið tú vart í húsum teirra deyðu. Eg var leyvan, sum rak burt sjakalarnar, meðan tú svavst. Eg var leyvan, sum gav hestunum nýggja megi. Og eg var leyvan, sum tú ikki minnist, sum førdi bátin, tú lást í, sum barn, nær deyðanum. Tað var eg, sum lagaði tað so, at tú á miðjari nátt kom at landi, júst har onkur var at taka ímóti tær.

Hann er altíð har, men ofta skilja vit tað ikki. Vit mistaka Hann fyri onkran annan, ofta onkran, sum okkum ikki dámar.

Kanska hóskandi, at vit enda við Sálmi 139.7-12:

„Hvar skal eg fara undan Anda Tínum, og hvar skal eg flýggja undan ásjón Tíni!

Fari eg upp til Himmals, so ert Tú har, og reiði eg mær legu í deyðaríkinum – ja, so ert Tú har;

taki eg veingir morgunroðans, og festi eg búgv við ytsta mark havsins,

so leiðir hond Tín meg har við, høgra hond Tín heldur mær føstum.

Og sigi eg: „Myrkrið skal fjala meg, ljósið rundan um meg skal verða nátt!“

so er heldur ikki myrkrið Tær myrkt, og náttin er bjørt sum dagurin, myrkrið er sum ljósið.“