Tað er bæði keðiligt og skeivt, tá ið fólk, ið nýliga eru komin til trúgv, ikki kenna hitan av at koma millum Guds fólk, og tað ikki rennur saman millum tey og vanligu møtigangararnar. Tað er sanniliga syrgiligt, tá ið slík blíva burtur.

   Júst hatta kundi havt hent Saul, betur kendur sum Paulus. Tíbetur hendi tað ikki, tí lærisveinarnir í Damaskus loftaðu honum.

———–

Flestu okkara munnu minnast, hvussu Saul varð frelstur. Hvussu hann á vegnum til Damaskus sá eitt so sterkt ljós, at tað blindaði hann, og hann mátti leiðast til Damaskus. Vit minnast, hvussu Harrin sendi Ánanias til hansara, og hvussu tey trúgvandi hjálptu honum at taka fyrstu trúarstigini.

Lærisveinarnir og ófrelsti Saul

Áhugavert, hvussu Ápostlasøgan 9. kapittul lýsir og ikki lýsir lærisveinarnar í Damaskus. Legg til merkis, at teir verða ongantíð nevndir trúgvandi. 

   Í versunum 1, 10 og 19 eru teir kallaðir lærisveinar; í versunum 14 og 21 – tey, sum ákalla navn Harrans; í 2. versi – tey sum hoyra til vegin; í 13. versi – tey heiløgu og í 30. versi – brøður.

Vit vita ikki, hvussu nógv tey vóru; men tað, at Saul kom langa teinin úr Jerúsalem at fáar fatur á teimum, kundi bent á, at tey vóru mong. Damaskus var ein stórur býur. Hildið verður, at har vóru millum 30 og 40 sýnagogur.

Tað er væl møguligt, at summi teirra vóru í Damaskus, tí tey vóru flýggjað hagar úr Jerúsalem fyri at sleppa undan atsóknini, sum Saul var so stórur partur av. Vit kunnu bara gita okkum óttan, sum kom á tey, tá ið tey hoyrdu, at ørvitisknokkurin Saul var á veg til Damaskus, og hvørji ørindi hansara vóru.

Ánanias og nýfrelsti Saul

Sjálvur hevði Ánanias góðan vitnisburð frá jødunum (Áp. 22.12). Kanska helt hann seg burtur frá øllum, sum kundi kallast víðgongt, og dugdi við øll; men, hvussu var og ikki, so var hann Harranum lýðin og loyvdi Honum at sannføra seg – eisini tá ið uppgávan kundi tykjast ørkymlandi.

„Tá fór Ánanias avstað, kom inn í húsið, legði hendurnar á hann og segði: „Saul, bróðir! Harrin, Jesus, Hann, sum opinberaði Seg fyri tær á vegnum, ið tú komst eftir, hevur sent meg, fyri at tú skalt fáa sjón tína aftur og verða fyltur av Heilaga Andanum.“
Tá fall við tað sama eins og skøl frá eygum hansara, og hann fekk sjónina aftur. Og hann reisti seg og varð doyptur.“
Ápostlasøgan 9.17-18

Hvat var vorðið av Saul, um Ánanias ikki hevði lurtað? Vit vita sjálvandi ikki; men bara at siga, at so hevði Harrin sent onkran annan, er ov bíligt. Paulus hevði kunnað – sum so mangur annar – bara blivið burtur.
Harrin gav Ánaniasi tvær orsøkir til, hví hann skuldi fara til Paulusar:

„Far! Tí hesin er Mær útvaldur reiðskapur til at bera fram navn Mítt, bæði fyri heidningar, kongar og Ísraelsmenn.
Tí Eg skal vísa honum, hvussu nógv hann skal líða fyri navns Míns skuld.“
Ápostlasøgan 9.15-16

Skuldi Saul gerast reiðskapurin, sum Harrin vildi, at hann skuldi verða, mátti onkur vísa honum, hvat tað merkir, at verða slíkur reiðskapur.

“Tað er bæði keðiligt og skeivt, tá ið fólk, ið nýliga eru komin til trúgv, ikki kenna hitan av at koma millum Guds fólk, og tað ikki rennur saman millum tey og vanligu møtigangararnar. Tað er sanniliga syrgiligt, tá ið slík blíva burtur!”

Lærisveinarnir og nýfrelsti Saul

Nú Harrin hevði gripið inn og broytt Saul, vóru tað júst hesi, sum Saul hevði ætlað at ført bundin til Jerúsalem, sum komu at menna hann í trúnni. Hjálp teirra gjørdi mun. Og stutta tíð eftir var Saul førur fyri at teppa jødarnar og prógva fyri teimum, at Jesus er Kristus (Áp. 9.22).

„Táið nú long tíð var umliðin, løgdu Jødarnir upp ráð um at drepa hann.“ Ápostlasøgan 9.23

Vit minnast, hvussu lærisveinarnir á náttartíð sígdu Saul niður í kurv gjøgnum glugga á múrinum. Paulus sigur í Seinna Korintbrævi, at hann kendi seg veikan, tá ið hetta hendi.
Tað hevur kenst gott, at har vóru lærisveinar, sum hildu endanum, lærisveinar, sum hann einaferð ætlaði at skaða, men sum nú høvdu tikið hann til sín, ment hann, og nú hjálptu teir honum víðari.

Gott at hava fólk, sum kunnu hjálpa okkum at byrja rætt og vera um okkum, tá ið vit kenna okkum veikast.

Hugsaði – um Gud vil – í nøkrum greinum at hyggja at samverkafólkum Paulusar. Haldi, at har er nógv at læra.

Áðrenn vit hyggja at samverkafólkunum sjálvum, hevði kanska verið gott at hugt at nøkrum meginreglum viðvíkjandi tí at arbeiða saman. Vit vita jú, hvussu týdningarmikið tað er at vera partur av lívinum hjá hvør øðrum.

Las einaferð eina grein um, hvussu vit øll hava brúk fyri einum Paulusi, einum Barnabasi og einum Timoteusi. 

At okkum tørvar Paulusar merkir, at okkum tørvar leiðbeinarar, fólk, sum eru komin longri enn vit. 

At okkum tørvar Barnabasar merkir, at okkum tørvar javnlíkar; fólk, vit kunna standa saman við lið um lið. 

At okkum tørvar Timoteusar merkir, at okkum tørvar fólk, sum eru yngri enn vit í trúnni; fólk, sum vit kunna hjálpa og leiðbeina.

Okkum tørvar Paulusar

Tað er ein bíbilsk meginregla, at skulu vit búnast og gerast tað, sum Harrin vil hava okkum at vera, mugu vit fáa hjálp frá teimum, sum eru búnari enn vit. Tað er hetta, sum Harri okkara tosaði um, tá ið Hann segði:

„Farið tí út og gerið øll fólkasløg til lærisveinar, doypið teir til navn Faðirsins, Sonarins og Heilaga Andans, 
og lærið teir at halda alt, ið Eg havi boðið tykkum! Og Eg eri við tykkum allar dagar, líka til enda tíðarinnar.“ Matteus 28.19-20

Sum lærisveinum tørvar okkum lærimeistarar. Paulus nam við hetta, tá ið hann skrivaði til Timoteus:

„Tað, sum tú hevur hoyrt meg tala fyri mongum vitnum, fá trúføstum monnum tað í hendur, sum eru førir fyri aftur at læra onnur!“ Seinna Timoteusbræv 2.2

Tað er syrgiligt, hvussu mong eru steðgað upp, tí eingin var har at hjálpa teimum víðari. Eingin Paulus. Her liggur ein stór ábyrgd á okkum øllum – bæði tá ið tað kemur til at vegleiða og at verða vegleidd.

Hvørjir eru tínir Paulusar?

Okkum tørvar Barnabasar

Heilagi Andin segði við samkomuna í Antiokia:

„Takið Mær út Barnabas og Saul til verkið, ið Eg havi kallað teir til!“ Ápostlasøgan 13.2

Hann segði ikki: „Takið mær út Barnabas“, ella: „Takið mær út Saul.“ Nei, hann vildi hava teir báðar. Tað er sama meginreglan, sum tá ið Harrin sendi ápostlarnar út. Tað stendur jú, at Hann sendi teir út tveir og tveir (Mark. 6.7). Skuldi Paulus vera tað, sum Harrin vildi hava hann at vera, mátti hann hava ein Barnabas. Tað sama er galdandi fyri okkum øll. Í Prædikaranum stendur:

„Betri er at vera sjálvurannar enn einsamallur, tí teir báðir fáa góða løn fyri strev sítt; 
og um annar fellur, kann hin reisa felaga sín upp aftur. Men vanlukkuliga er hin einsligi staddur; tí fellur hann, er eingin at reisa hann upp aftur!“ Prædikarin 4.9-10

Hvørjir eru tínir Barnabasar?

Okkum tørvar Timoteusar

Flestu okkara ræðast tankan um at kalla nakran lærisvein okkara. Og tað er gott – til eitt vist. Skriftin er greið. Uppgáva okkara er at fara út og gera lærisveinar.

Paulus kundi skriva til Timoteus:

„Men tú hevur fylgt mær eftir, í læru, í atburði, í ætlan, í trúgv, í langmóði, í kærleika, í toli,
í atsóknum, í líðingum – slíkum, sum á meg komu í Antiokia, í Ikonium, í Lystra. Slíkar atsóknir havi eg útstaðið, men Harrin hevur bjargað mær úr teimum øllum.
– Og øll, sum vilja liva gudiliga í Kristi Jesusi, skulu verða atsøkt.“ Seinna Timoteusbræv 3.10-12

Paulus kundi skriva hatta, tí hann hevði brúkt nógva tíð og orku upp á at hjálpt Timoteusi longri fram á leið.

Hvørjir eru tínir Timoteusar?

– úr talu hjá Halldór Olafsson

Eg minnist Haldur sum ein av teimum serliga góðu talarunum. Hann var serstakur á tann hátt, at hann flenti og græt hvørt um annað, meðan hann meistarliga gjørdi bíbilskar sannleikar livandi fyri teimum, sum lurtaðu.

Eg havi biðið Símun Absalonsen, systurson Haldur, siga eitt sindur um mammubeiggjan. Símun skrivar:

Haldur Olafson var føddur á Viðareiði í 1912, og hann andaðist í 2006. Hann var elstur av seks systkjum. 

Mamma Haldur nevndist Sára. Hon andaðist í 1928, bert 45 ára gomul. Tá var Haldur 16 ára gamal og staddur á skipsdekki. Ikki fyrr enn skipið kom aftur, fekk Haldur at vita, at mamman var deyð og jarðað. Hann syrgdi sárt móður sína og skrivaði eina yrking til minnis um hana.

Sum tilkomin flutti Haldur til Vágs. Har hitti hann konu sína, Lenu. Tey búðu fyrstu árini í Vági, men fluttu seinast í 50-unum til Havnar. Lena andaðist í 1967.

Haldur giftist aftur við Sunnuvu, ið var ættað úr Kunoy. Haldur upplivdi tvær ferðir at kunna halda 25 ára brúdleypsdag.

Og so lurta vit eftir Halduri:

„LYFTI GUDS OG SEINNA BRÆV PÆTURS 1.3-4 

„Alt, ið hoyrir til lív og gudsótta, hevur guddómligi máttur Hansara givið okkum við kunnskapinum um Hann, sum kallaði okkum við dýrd og kraft Síni.

Harvið hevur Hann givið okkum hini størstu og dýrastu lyfti, fyri at tit við teimum skulu fáa lut í guddómligari náttúru, táið tit flýggja burt frá spilluni í heiminum, sum kemur av girnd.“

Eg tonkti upp á, hvat Hann hevur givið okkum her, og hvat Hann gevur okkum. Hvussu vælsignað tað er, og tað er soleiðsnar, sum hann sigur her: Hann hevur givið okkum tey størstu og livandi lyftir. Ja, tað er sannheit. Okkara lyftir, tey vera ofta vánalig. Har var lítið at reypa av hjá mær og hvørjum einstakum av okkum. Men Guds trúfesti, hon er tann sama allan vegin. Alt er grundað á, at Hann hevur givið okkum hini størstu og dýrastu lyfti.

LYFTI GUDS OG EFESUSBRÆVIÐ 3.6

„At heidningarnir við eru arvingar, hoyra við til likamið og eiga part við í lyftinum í Kristi Jesusi við evangeliinum.“

Lyftið í Kristusi við evangeliinum, tað er grundarlagið, tað er tað stóra lyftið, sum øll hini lyftini lena seg uppat. Tað er tann stóra flatan, sum hini lyftini standa uppi og lena seg uppat.

Mangan er tað so hjá okkum, at okkara lyftir, tey halda ikki, tí tað er ikki lætt at útfylla tey. Og so er tað eitt annað: Eg gloymi at gera tað, eg hevði lovað. Hatta er menniskjaligt. Men minst til. Tað stendur, at Hann, sum elskar okkum, Hann kann aldri gloyma. Og tað er ikki bara tað, at Gud minnist, tí Hann er guddómligur, tað er eisini tí, Hann elskar okkum. Hann kann aldri gloyma, tí Hann hevur sett hesa síðuna av lyftinum í samband við Sín kærleika, at Hann elskar sítt fólk.

LYFTI GUDS OG ESAIAS 49.15

„– Man kvinna gloyma bróstabarn sítt, so hon miskunnar ikki lívsfrukt síni! Og um so var, at tær kundu gloymt, gloymi Eg ikki teg!“

Ja, hugsið um natúrlógina og tað ómøguliga í tí, at ein mamma gloymir barn sítt. Hon hevur bundið seg til tað. Hon elskar tað so innarligt. Og hon forstendur tað so yvirmáta gott upp á grund av kærleikanum. Hon gloymir ikki bróstabarn sítt. Og um so var, so gloymi Eg tað tó aldrin, stendur tað, og tað er vælsignað og dýrabart.

Tað er oman á hetta lyftið, at Hann hevur givið okkum øll hini. Tey dýrastu lyftir, fyri at vit í teimum skulu fáa lut í guddómligari náttúru, tá ið vit flýggja burt frá spilluni í heiminum, sum kemur av girnd. Hatta er Kristi máti at á evangeliskari grund at byggja Síni børn upp. Ja, akkurát soleiðis er tað vinur, og her er eitt kall til hvønn einstakan av okkum.“

Eg lurtaði eftir einari sending í Lindini, har Svenning av Lofti tosaði um vandan við „at fíla kantarnar“ av Orðinum. Loyvi mær at endurgeva nakað av tí, hann segði:

Havi helst meir enn eina ferð gjørt meg sekan í hasum, sum Svenning nevndi. 

Ein hending kemur mær í huga. Kanska var hetta í so meinaleyst, men eg haldi, at tað lýsir vandan við ikki at tora at lata Orðið siga tað, sum tað veruliga sigur.

Vit vóru partur av einum lítlum bíbliuflokki. Deilig fólk, fitt og fyrikomandi. Vit vóru nøkur, sum skiftust um at læra. Eitt av evnunum, sum vit høvdu, var nøvn Guds í Gamla Testamenti – nøvn sum Jehova, Elohim, El Sjaddai og onnur. Nøvn, sum øll á sín hátt lýsa stórleika Guds.

Tá ið evnið var liðugt, sigur ein av luttakarunum, at hon var komin fram á eitt navn afturat og spurdi, um eg kundi tosa um tað á næsta bíbliutíma. Navnið var Jehova Gemula, sum merkir HARRIN, sum lønir aftur. Navnið kemur bara eina ferð fyri í Skriftini, tað er í Jeremiasi 51.56:

„Tí yvir tað – yvir Bábel – kemur oyðari; kappar tess verða tiknir á hondum, og bogar teirra avstøktir; tí HARRIN er Gud, sum lønir aftur – Hann lønir til fulnar.“

Tað, sum liggur í hesum navninum, Jehova Gemula, er, at Harrin hevnir Seg inn á tey, sum gera øðrum órætt. Navnið er ein samandráttur av tí, sum kapitlarnir 50 og 51 hjá Jeremiasi snúgva seg um, nevniliga, at Gud fer at hevna Seg inn á Bábel fyri tað ringa, sum tað hevur gjørt fólki Guds.

Onkursvegna kendi eg, at hetta hóskaði ikki til fittu, fyrikomandi fólkini í bíbliubólkinum. Summi teirra vóru nýggj í trúnni, og onkur vóru enn ikki komin til trúgv. Eg var bangin fyri, at eg kundi koma at siga okkurt, ið kundi styggja onkran burtur.

Í roynd míni ikki at siga nakað, sum kundi verða misskilt, fall eg í grøvina, sum Svenning ávaraði ímóti í sendingini, eg lurtaði eftir í Lindini. Heldur enn at lesa versið, sum tað stendur, valdi eg at fíla kantarnar. Gjørdi tað bæði væl og virðiliga; so væl, at eg fekk versið at siga beint tað mótsetta av tí, sum tað veruliga sigur. Ístaðin fyri at siga, at Harrin lønir aftur tað ringa, sum vit gera, segði eg, at Hann lønir aftur tað góða, sum vit gera.

Eg helt meg kunna gera tað, tí har stendur jú: „HARRIN er Gud, sum lønir aftur – Hann lønir til fulnar.“ Eg sá einki skeivt í at nýta jaliga týdningin av orðingini, heldur enn neiliga. Trupulleikin er bara, at teksturin snýr seg ikki um, hvussu Harrin lønir fólki aftur fyri tað góða, tey gera, men tað ringa.

Tey í bíbliubólkinum tyktust vera glað fyri tað, eg segði, og onkur sigur kanska, at tað var í lagi at venda versinum á høvdið. Onkur kundi jú so lætt misskilt tað, sum eg royndi at siga. Men, nei, tað var ikki í lagi! Eg broytti jú tekstin til at siga nakað, sum hann ikki segði, og tað er altíð skeivt.

Onkur sigur kanska, at tað, at Gud hevnir Seg, er ikki galdandi fyri okkum. Tað var bara galdandi fyri tey í Gamla Testamenti. At siga so er ikki rætt. Hygg, hvat stendur í Fyrra Tessalonikabrævi 4.6 – og tað er í Nýggja Testamenti:

„at eingin ger bróður sínum órætt ella óskjal í nøkrum viðurskifti; tí Harrin er hevnari av øllum hesum – sum vit eisini áður hava sagt og vitnað fyri tykkum.“

Hatta er tað sama, sum stendur í Jeremiasi 51.56.

Eg haldi, at Sálmur 119.160 lýsir væl, hví vit so ofta detta í hasa grøvina at fíla kantarnar av Orðinum. Vit gloyma, at:

„Alt orð Títt samanlagt er sannleiki, og til ævigar tíðir stendur øll rættvísilóg Tín føst.“

Vit pilka við skriftirnar, tamba og bekla tær av leið, tí vit skilja ikki, at alt orð Guds samanlagt er sannleiki. Latið okkum ístaðin gera, sum Svenning segði: 

„Les, sum tað stendur, og einki meir!“