Gleði – tá ið tú ikki kennir teg glaðan

Vit fara í trimum greinum at tosa um gleði. Bíbilska gleði, gleði, sum er varandi, gleði, sum er beinleiðis tongd at Kristusi.

Í hesi greinini fara vit at hyggja at nøkrum brotum, sum tosa um gleði, tá ið tú ikki kennir teg glaðan.

Inngangur 

Vit eru øll ymisk av lyndi. Summi eru av natúr glaðari enn onnur. Vit mugu ikki blanda hetta saman við tað, sum vit fara at tosa um her. Helt tað kundi verið gott at endurgeva tað, sum ein Harrans tænari hevur sagt um gleði. Grundin, at eg endurgevi hann, er, at hetta var ein maður, sum var følin av lyndi og stríddist nógv við tunglyndi. Hann skrivaði hetta í einari av sínum tungu løtum:

Eitt syrgið og hugtungt lyndi ávirkar sálina. Tú orkar ikki tað, sum er torført og troyttandi, og hevur tí hug at taka frástøðu frá øðrum trúgvandi, serliga teimum, sum lýsa av gleði. Og tó, Heilagi Andin er ikki avmarkaður av, hvussu vit eru samansett. Nei, uttan mun til hvussu og hvat, so kunnu vit ikki annað enn gleðast, tá ið Heilagi Andin opinberar okkum Kristus (Jóh. 16.14).

Gleði og fjallaprædikan

Tað eru tvær útgávur av fjallaprædikuni, ein í Matteusi (5.1-7.29) og ein í Lukasi (6.20-49). Báðar byrja við orðinum sæla.

„Sæl eru hini fátæku í anda; …“ Matteus 5.3

„Sæl eru tit fátæku; …“ Lukas 6.20

Orðið „sæla“ merkir eydna, lukka, hepni, gleði. Vit kunnu umseta versini: „Glað eru …“

Leggið til merkis, hvørji, Jesus sigur, eru tey glaðu. Tað eru tey fátæku, svangu og grátandi.

Gleði og Jóhannesar evangelii

„Sanniliga, sanniliga, sigi Eg tykkum: Tit skulu gráta og vena tykkum, men heimurin skal gleðast; tit skulu hava sorg, men sorg tykkara skal vendast í gleði. 

Táið kvinnan eigur, hevur hon sorg, tí tími hennara er komin; men táið hon hevur átt barnið, minnist hon ikki longur angist sína av gleði um, at menniskja er borið í heim. 

Soleiðis hava eisini tit nú sorg, men Eg skal síggja tykkum aftur, og hjarta tykkara skal gleðast, og eingin tekur gleði tykkara frá tykkum.“ Jóhannes 16.20-22

Harrin sigur ikki, at sorgin skal býtast um við gleði. Hann sigur, at hon skal vendast í gleði. Hann sigur, at tað er, sum tá ið kvinna hevur verkir. Sama barnið, sum veitir henni sorg, meðan hon hevur verkirnar, veitir henni gleði, tá ið tað er komið í verðina. Tað, sum gav einum sorg, gevur einum nú gleði.

Gleði og Rómbrævið

„Og ikki bert tað; vit rósa okkum av trongdunum við; tí vit vita, at trongdin virkar tol, tolið roynt sinni, hitt roynda sinnið vón –“ Rómbrævið 5.3-4

At „rósa okkum“ kann eisini umsetast „at gleðast“. Vit gleðast um trongdirnar, tí vit vita, hvat tær virka í lívi okkara.

Gleði og Seinna Korintbræv

Í Seinna Korintbrævi lesa vit nógv um royndir og líðingar. Latið okkum hyggja at fyrstu versunum í áttanda kapitli:

„Vit kunngera tykkum, brøður, ta náði Guds, sum givin er í samkomunum í Makedonia, at hóast tey vóru hart roynd í trongd, hevur tó yvirstreymandi gleði teirra verið so í yvirflóð mitt í djúpa fátækdómi teirra, at tey góvu, ríkliga og gávumilt.“ Seinna Korintbræv 8.1-2

Tað er dýrabært: Hart roynd í trongd og yvirstreymandi gleði. Alt í sama viðfangi. Tað er bíbilsk gleði.

Gleði og Kolossebrævið

„Nú gleðist eg í líðingum mínum fyri tykkum; og tað, sum enn vantar á í kristslíðingunum, sum eg í holdi mínum má tola, uppfylli eg nú fyri likam Hansara, samkomuna;“ Kolossebrævið 1.24 

Leggið til merkis, at hann gleddist í líðingum sínum. Hann gjørdi tað, tí hann visti, hvønn hetta var fyri.

Gleði og Fyrra Tessalonikabræv

„Og tit gjørdust eftirfylgjarar okkara – ja, eftirfylgjarar Harrans, táið tit, mitt í stórari trongd, tóku móti orðinum við gleði í Heilaga Andanum,“ Fyrra Tessalonikabræv 1.6 

Trongd og gleði hvørt um annað. Heilagi Andin ger tað møguligt.

Gleði í nøkrum skriftbrotum afturat

„… Jesus, … sum fyri gleðina, ið fyri Honum lá, tolin leið á krossi og legði einki í vanæruna …“ Hebrearabrævið 12.2

„Víst tykist øll tykt, meðan vit líða hana, ikki at vera til gleði, men til sorg; men aftaná gevur hon teimum, ið við henni eru uppfostrað, friðarávøkst rættvísinnar.“ Hebrearabrævið 12.11

„Brøður mínir! Roknið tað fyri bera gleði, táið tit koma í alskyns freistingar!“ Bræv Jákups 1.2

„Í henni gleðast tit, um tit so nú stutta tíð – táið so skal vera – hava sorg í alskyns royndum,“ Fyrra bræv Pæturs 1.6

„Nei, tess meiri lut tit hava í líðingum Kristusar, tess meiri skulu tit gleða tykkum – so tit eisini kunnu gleðast og fegnast í opinbering dýrdar Hansara.“ Fyrra bræv Pæturs 4.13

Aftan á bíbliuskúlan

„Hjarta menniskjans upphugsar veg tess, men HARRIN stýrir fetum tess.“ Orðtøkini 16.9

Í síðstu greinini segði eg frá um bíbliuskúlaárini. Har vóru mong vinabond knýtt. Onkur teirra halda enn.

Hugsaði, at tað kundi verið áhugavert at sagt frá onkrum næmingi, og hvussu lívið hjá viðkomandi hevur lagað seg. Sjálvandi er tað ymiskt frá næmingi til næming. Eingin er líka. Soleiðis er lívið bara.

Næmingurin, sum eg havi valt, eitur Thomas.

Vit taka bakstøðið í sanginum hjá Øssuri Berghamar: „Tað er so ymiskt, sum lív várt er lagað.“

Tað er so ymiskt, sum lív várt er lagað,
stundum vit leika og læa sum børn.
Beiskleikar lívsins við hvørt okkum ræða,
skýggini myrku tey boða frá ódn.
Signingarríkt, at ein lærdi at kenna
hann, sum við orði í ódn skapti logn.
Og, tá ið álvarans spurningar brenna,
eingin er størri og dýrari ogn.

Á skúla og til Panama

Vit vóru kamarsfelagar fyrstu lestrarhálvuna, eg var á skúlanum. Hann var fýra ár eldri enn eg. Tey hava helst hildið – og av røttum – at tað var týdningarmikið, at hesin fremmandi drongurin úr Norðuratlantshavinum fekk ein skilagóðan, búnan rúmfelaga, ein, sum kundi hjálpa og leggja honum lag á. Og Thomas var rætti maðurin. Hann var miðvísur og tók Harran í fullum álvara. Hann var fittur og stuttligur, men eisini álvarsamur. Hann var ikki bara har fyri at stuttleika sær ella bara fyri at fáa sær eitt sindur av bíbliukunnleika, nei, hann var har at menna seg. Hann vildi gera mun. Ein góð fyrimynd.

Hann var lutfalsliga nýggjur í trúnni, hevði bara verið trúgvandi í eini tvey ár. Var komin til trúgv, meðan hann var í herinum. Ein eldri beiggi hansara var við New Tribes Mission, og helst var tað gjøgnum hann, at hann hoyrdi um NTM bíbliuskúlan.

Thomas byrjaði á skúlanum í januar 1976, sum eg byrjaði í september 1976. Barbara, genta hansara, var í sama flokki sum eg. Tey byrjaðu at ganga saman stutt eftir, at hon kom á skúlan, og giftust árið eftir.

Eftir at hava lokið venjingina hjá NTM fóru tey til Panama sum trúboðarar.

Til Panama og heimaftur

Eftir at tey vóru komin til Panama, gjørdust tey nokk so skjótt greið yvir, at tey vóru ikki væl skikkað til fremmandar umstøður. Tey royndu í nøkur ár, men fluttu so heimaftur.

Ringt er at eftirmeta, tá ið slíkt hendir. Týdningarmikið er at hava í huga, at Harrin setur ofta stórt virði í tað, sum heimurin metir miseydnað ella burturspilt. Angandi salvan hjá Mariu úr Betania man vera gott dømi um tað.

Lærisveinarnir søgdu: „Hvat skal henda burturspilling til!“ Matteus 26.8

Lítið vistu teir.

Aftan á Panama

Tað tók teimum dygt, at tað ikki eydnaðist í Panama, men tíbetur vóru tey loftað av góðum fólki og komu skjótt aftur fyri seg.

Thomas fekk sær víðari útbúgving í Skriftini.

Tá ið hann var liðugur, spurdu teir leiðandi í samkomuni, sum Barbara var uppvaksin í, um hann kundi koma og leiða samkomuna.

Lívið er ofta løgið og eyðmýkjandi. Thomas kundi –  áðrenn tey fóru til Panama – vera í so bersøgin, tá ið tað snúði seg um at fara út í allan heimin. Hann segði mær, at hann hevði einaferð sagt í einari talu í hesi somu samkomuni: „Hevði tað ikki verið stórt, um tit vórðu noydd at selja bygningin, tí øll vóru farin út á trúboðanarmarkina?“ Og nú bað sama samkoma hann koma og leiða tey.

Farnu árini hava Barbara og Thomas verið knýtt at ymsum samkomum. Tey hava roynst trúføst, men sum helst tey flestu, ið hava verið við í samkomuleiðslu mugu ásanna, so hevur tað ikki altíð verið lætt.

„Aftrat øllum hesum havi eg tað, sum hvønn dag ger mær ófrið: Umsorganina fyri øllum samkomunum.“ Seinna Korintbræv 11.28

Seinast vit samskiftu, læt Thomas koma til sjóndar, at hann var vorðin troyttur, segði, at hann kendi tað, sum hann sampakkar ikki, hevur ongantíð gjørt tað. Hann segði tað ikki beinleiðis; men tað, sum lá í tí, hann segði, var, at hann kendi seg illa viðfarnan av fólki í samkomunum, sum hann hevur verið tongdur at.

Nú má eingin miskilja meg. Thomas hevur ongantíð verið eitt grenj, tvørturímóti, hann er bæði dámligur og jaligur, ein persónur, sum dugir væl við fólki. Tað broytir tó ikki veruleikan, at samkomuarbeiði kann vera strævið.

50 ár eftir bíbliuskúlan

Lítið vistu vit, eftir øll hesi árini, hvussu lívið fór at laga seg. Gott vit ikki vistu. Og so eru vit aftur í sanginum hjá Øssuri.

Skiftandi streymar um lívsleiðir reka.
Brotini stundum so leikaðu á,
skip várt varð løstað – vit fingu ein leka,
bønin sum neyðarróp steig okkum frá.
Men tá ið ódnin á náttini longu
tóktist at taka burt megi og mátt,
sást hann at koma á bylgjum til gongu.
Skip várt varð bjargað – og horvin var nátt.

Ein vinur segði við meg, at í hansara føri hevur tað mangan verið: Alt av náði. Tað er satt um okkum øll, meira enn vit skilja. Mangan mugu vit bara drýpa høvur og siga, sum Øssur sigur at enda í sanginum:

Frelsari, kom tú og tak um mítt róður,
loðsur tú ver mær og set mína kós.
Tú hevur verið mær vinur so góður.
Orð títt á leið míni lykt er og ljós.
Rødd tín, hon talar, og stormarnir lúta –
hómast í havsbrúnni land fyri stavn –
fram móti Himli so siglir mín skúta
inn í ta ljósu og ævigu havn.

Á bíbliuskúla

Á sumri í 1976 – fyri 50 árum síðan – fór eg á bíbliuskúla. Fór til Amerika. Skúlin lá í statinum Michigan og hoyrdi til trúboðanarfelagskapin NTM (New Tribes Mission).

Tað málsliga

Eg helt meg duga enskt, tá ið eg fór; men skjótt mátti eg sanna, at har fór eg skeivur. Tíbetur tók tað ikki so leingi at læra – so nøkulunda. Tað hevur verið sagt, at enskt er tað lættasta málið í verðini at duga illa.

Tá í tíðini var tað var bara tikið fyri givið, at fórt tú á skúla uttanlanda, so fór tað at verða málsliga torført – í hvussu so er at byrja við. Og tað var ikki bara galdandi fyri tey, sum fóru til enskmælt lond. Tey, sum fóru til Danmarkar, upplivdu tað sama í eitt ávíst mál. Tók eina løtu at venja seg til málið.

Eitt, sum eg helt vera áhugavert á skúlanum, var, at sjálvt um tað kundi vera strævið ikki at duga enskt, so hevði føroyingurin tann fyrimunin, at hann var væl lærdur í Skriftini, áðrenn hann kom. Tað er eingin sjálvfylgja. Har vóru mong á skúlanum, sum einki bíbilskt bakstøði høvdu. Eg haldi, at tey høvdu tað strævnari enn føroyingurin, sum ikki dugdi enskt.

Denturin

Skuldi eg nevnt okkurt, sum NTM-skúlarnir leggja stóran dent á, so er tað á týdningin at halda seg til Skriftina – og ikki lata seg stýra av tí, sum er uppi at venda – á týdningin av trúboðan og á týdningin at skilja evangeliið. Tað, sum eg haldi vera so ríkt við hasum, er, at hatta var denturin fyri 50 árum síðan og er tað enn í dag.

Viðvíkjandi dentinum á at halda seg til Skriftina og ikki til tíðarrákið, so er tað ein kumpass, sum hevur verið til stóra hjálp á leiðini.

Viðvíkjandi dentinum á trúboðan, so er tað ikki løgið, at stórur dentur verður lagdur á tað. Bíbliuskúlin er jú fyrsta stigið í útbúgvingini hjá teimum, sum ætla sær út við NTM. Hetta merkir sjálvandi ikki, at øll, sum fara á skúlan, eiga at fara út sum trúboðarar. Sjálvandi ikki. Men tá ið tað er sagt, so hevði tað verið gott um fleiri fóru.

Viðvíkjandi dentinum á evangeliið, so haldi eg, at bara tað at skilja týdningin av tí ger tað vert at fara á bíbliuskúla hjá NTM.

At skilja týdningin av evangeliinum merkir millum annað at skilja týdningin av frælsinum, sum er okkara í Kristusi. Tey eru mong, sum hava sagt frá, hvussu tað, sum tey lærdu á skúlanum, hjálpti teimum burtur úr lógartrældómi.

Tað er tó løgið, at hóast stórur dentur varð lagdur á frælsi okkara í Kristusi, so havi eg aldri í lívinum upplivað so nógvar reglur og fyriskipanir, sum eg gjørdi á bíbliuskúlanum. Har vóru reglur um alt millum himmal og jørð: um klæðir, hár, tónleik, nær tú skuldi til songar, nær tú skuldi upp, nær tú skuldi hava andakt, nær tú skuldi gera skúlating. Óendaligt.

Tíbetur er alt hatta langt síðan broytt. Allar hasar fyriskipanirnar eru ikki til longur. Eg segði „tíbetur“, og eg meini „tíbetur“ – men so má eg tó leggja afturat – og nú ljóðar tað, sum eg mótsigi mær sjálvum – persónliga gjørdi tað mær gott at læra at vera undir øllum hasum reglunum. At skilja frælsi, men ikki lýdni, roynist ofta illa.

Skriftin

Øll evnini á skúlanum vóru beinleiðis knýtt at Bíbliuni. Tú vart har fyri at granska Skriftina, einki annað.

Skúlaskeiðið var bara hálvtannað ár. Skeiðið í Onglandi er eitt ár. Tað er í so stutt tíð til at fara ígjøgnum alla Bíbliuna, Bíblian er jú ein stór bók. Og tó, mær – og mongum øðrum við mær – var longdin á skeiðinum júst passalig. Lunnar vóru lagdir, og tú fekst brell eftir at læra meir. Og hatta brellið gevur tær meir enn mong ár á skúlabeinki.

Og ikki at gloyma, at hvønn skúladag skuldu vit læra okkum eitt bíbliuvers. Bara tað í sær sjálvum var eitt stórt pluss.

Lærararnir

Skeivt er at gera mun á lærarunum. Teir vóru allir góðir hvør á sín hátt. Fari tó at nevna ein, Vern Bartlett, ella, sum vit kallaðu hann, Mr. Bartlett. Eg nevni hann Vern, tá ið eg sipi til hann sum persón, men Mr. Bartlett, tá ið eg sipi til hann í sambandi við tænastu hansara.

Tað var nakað strangt við honum. Hann hevði ein slíkan stillan myndugleika yvir sær, at nógvir næmingar hálvgum ræddust hann. Og kortini dámdi okkum øllum hann sera væl.

Hann og kona hansara, Joyce, høvdu verið trúboðarar í Brasil, áðrenn tey komu á skúlan. Tey høvdu virkað langt inni í Amazonas frumskóginum. Arbeiðið hjá Mr. Bartlett hevði verið at roynt at fingið samband við indiánar. Hetta var í 1950unum, um somu tíð, sum Auca trúboðararnir í Ekvador vórðu dripnir.

Mr. Bartlett tosaði ikki ofta um arbeiðið í Brasil, tað var Orðið, hann legði dentin á. Vit hoyrdu tó frá øðrum, at arbeiði teirra í Amazonas frumskóginum var sera vandamikið, og at hann kundi havt verið dripin fleiri ferðir.

Bartlett hjúnini arbeiddu á NTM bíbliuskúlum í USA í mong ár, men fluttu so í 1979 til Onglands, har tey vóru við til at byrja bíbliuskúlan hjá NTM fyri evropearar.

Fleiri føroyingar hava havt Mr. Bartlett sum lærara, bæði í USA og í Onglandi. Hann vitjaði eisini í Føroyum, meðan hann var í Onglandi.

Vern og Joyce náddu bæði høgan aldur, áðrenn Harrin tók tey heim til Sín. Vern andaðist 95 ára gamal í 2021, og Joyce andaðist 96 ára gomul 23. juni í ár.

Skuldi eg nýtt eitt orð, sum lýsti Mr. Bartlett, so er tað orðið agi (disciplin), týdningurin at vera væl skipaður og ordiligur. Ein floksfelagi segði mær – hetta var eini fjøruti ár aftan á, at vit vóru á bíbliuskúla – at hann og konan høvdu verið og vitjað harra og frú Bartlett. Tey bæði vóru tá farin væl um tey hálvfems árini. Meðan tey práta, sigur Mr. Bartlett: „Mann má vera ansin, tá ið mann gerst gamal. Tað er so skjótt, at „disciplinin“ fer.“ Hatta var Mr. Barlett út í odd og egg.

Eftirmeting

Var tað vert at fara á bíbliuskúla? Stutta svarið er, ja, heilt vist. Eg fari tó at leggja afturat, at skalt tú veruliga njóta ágóðan av at hava verið á bíbliuskúla, mást tú seta tær fyri áhaldandi at byggja upp á tað, sum tú hevur lært.

„Tí Ezra hevði vent hjarta sínum til at granska í lóg HARRANS og gera eftir henni og til at læra onnur í Ísrael lóg og rætt.“ Ezra 7.10

Yvirkoyrdi smádrongurin – J. I. Packer

Barna- og ungdómsár

Vit eru í Onglandi í 1930unum. Ein sjey ára gamal smádrongur kemur rennandi. Hann hevur stóran skund, tí ein stórur drongur er eftir honum. Í hastinum sær hann ikki vøruvognin og verður yvirkoyrdur.

Drongurin fær stóran skaða í høvdið. Skaðin er somikið stórur, at ikki verður hildið ráðiligt at lova honum út at spæla. Restina av barnaárunum má hann lata sær lynda at sita inni og lesa og skriva.

Tá í tíðini fingu smádreingir á hansara leiðum ofta eina súkklu í føðingardagsgávu, tá ið teir fyltu ellivu. Tað vónar hesin smádrongurin eisini at fáa; men í staðin fær hann eina brúkta skrivimaskinu. Neyvan var hann glaður, hóast hon var í góðum standi, og lítið mundi hann vita, hvussu stóran týdning henda skrivimaskinan kom at hava í lívi hansara.

Eftir lokna skúlagongd fer hann á lærda háskúlan í Oxford, og meðan hann er har, kemur hann til persónliga trúgv á Jesus Kristus.

Nú er tað Skriftin, sum fær hansara størsta áhuga. Sum frá líður verður hann ein væl kendur gudfrøðingur og skrivar fleiri bøkur. Maðurin, vit tosa um, er James Innel Packer – vanliga nevndur J.I. Packer.

Lív hansara er ein vitnisburður um, hvussu Gud ongantíð søplar tað burtur, sum hendir okkum. Uttan mun til hvussu høpisleyst lívið kann tykjast, so kann Hann venda tí til tað besta.

Bókin „Knowing God“

Kendasta bókin hjá J.I. Packer man vera „Knowing God“, (At kenna Gud). Eg las hana fyrstu ferð stutt eftir, at vit fluttu til Filipsoyggjarnar. Bókin hevur verið mær til stóra signing. Les hana. Og hevur tú lisið hana, les hana so umaftur. Hetta er av sonnum bók, ið er verd at lesa meira enn eina ferð.

Endurgevingarnar, ið nú koma, eru ikki orð fyri orð úr bókini, men eru brot, sum hava fingið tí at sodna og tí eru umorðað í huga mínum. Sannleikar, sum eg haldi eru verdir at leggja sær í geyma:

Viðmerkingar um at kenna Gud

„Og hetta er hitt æviga lív, at tey kenna Teg, hin einasta sanna Gud, og tann, ið Tú sendi, Jesus Kristus.“ Jóhannes 17.3

„ja, sanniliga, og eg rokni alt fyri tap móti tí, sum er so mangan meiri vert: At kenna Kristus Jesus, Harra mín, fyri hvørs skuld eg havi mist tað alt. Og eg rokni tað fyri skarn – fyri at eg kann vinna Kristus“ Filippibrævið 3.8

Grundin til, at vit kunnu koma at kenna Hann, er, at Hann tók fyrsta stigið at koma at kenna okkum.

At kenna Gud er ikki tað sama sum at vita um Gud. Tað er sum við fólki; stórur munur er á at vita um ein persón og at kenna ein persón.

Vilji og tráan Hansara er, at vit koma at kenna Hann. At miða eftir hesum altíð er størri enn nakað, ið hesin heimur kann skilja.

At kenna Hann er ikki bara ein skylda, nei, tað er tað besta og týdningarmiklasta.

Viðmerkingar um sonarættin

„Tit fingu jú ikki trældómsanda, so tit aftur skulu óttast; nei, tit fingu Anda sonarættarins, og í Honum rópa vit: „Abba! Faðir!““ Rómbrævið 8.15

„Og av tí at tit eru synir, hevur Gud sent í hjørtu okkara Anda Sonar Síns, Hann, sum rópar: „Abba! Faðir!“ Galatiabrævið 4.6

Tað, sum Nýggja Testamenti í stuttum lærir okkum, er, at Gud er Faðir okkara. At skilja tað er at skilja sambandið millum okkum og Gud.

Alt tað, sum ger Nýggja Testamenti nýtt, er í hesum, at Gud er Faðir okkara.

Heitið „Faðir“ er kristna navnið fyri Gud.

At skilja støðu okkara í Kristusi er at skilja, at vit hava fingið sonarættin. Tá ið vit verða var við tað, kemur alt annað í rættlag.

Viðmerkingar um kærleika Guds

„so tit, rótfest og grundfest í kærleika, kunnu við øllum hinum heiløgu vera ment at fata, hvør breiddin, longdin, dýpdin og hæddin er, og kenna kærleika Kristusar, sum stígur upp um allan kunnskap – fyri at tit kunnu verða fylt við allari fylling Guds.“ Efesusbrævið 3.18-19

Tað er stórt, at Gud hevur fyrigivið okkum, men mangan størri, at Hann elskar okkum.

Tað er ein lætti at vita, at eg fari aldri at kunna gera nakað, sum fær Gud at elska meg meira ella minni, enn Hann longu ger. Hann veit alt um meg – bæði tað, sum eg havi gjørt, tað, sum eg geri, og tað, sum eg fari at gera. Og kortini fer Hann ongantíð at verða vónbrotin av mær. Hann veit jú longu alt um meg.

Eingin friður er, sum friður teirra, ið kenna kærleika Guds. Samband teirra við Gud er trygt, bæði her í lívinum, í deyðanum og í allari ævini.

Bispurin, sum tordi at standa einsamallur – John Charles Ryle

Torir tú sum Dániel
eina standa her?
Torir sannleika tú fylgja,
hvørja leið tað ber?

Philip P. Bliss (Amer.), 1838-1876
(Victor Danielsen týddi)

Tað er ofta einsligt at liva eitt heilagt lív. Bíblian sigur tað, og lívið váttar tað.

Havi júst lisið eina ævisøgu um gamla anglikanska bispin John Charles Ryle (1816-1900). Enska heitið á bókini er: „Prepared to Stand Alone“, vit kundu sagt: „Útgjørdur at standa aleina.“ J.C. Ryle var eitt satt fyridømi, tá ið tað kom til at tora at standa einsamallur.

At hann var anglikanari og enntá bispur, merkir, at vit høvdu helst ikki verið samd við hann í øllum. Vit lata tað fara. Hetta var maður, sum náddi andaligum hæddum, sum flestu okkara aldri fara at náa.

Kom til trúgv

J.C. Ryle var 21 ára gamal, tá ið hann kom til trúgv. Hann sigur um seg sjálvan: „Um nakað er, sum eitur ævigt fortapilsi í Helviti – og eg havi ongan iva um, at so er – so var eg æviga fortaptur, um eg doyði, áðrenn eg var 21.“

Álvarslig sjúka gjørdi, at hann kom til trúgv. Drúgva seingjarlegan fekk hann at lesa Skriftina og biðja. Skriftstaðið, sum opnaði eygu hansara, var Efesusbrævið 2.8:

„Tí av náði eru tit frelst, við trúgv – og tað ikki av tykkum sjálvum, tað er gáva Guds,“

Kom at standa einsamallur

Tað hevur ikki altíð verið lætt hjá Ryle at vera prestur og seinni bispur í anglikansku kirkjuni. At hann var persónligur trúgvandi og sannførdur um, at Skriftin var sonn, merkti, at hann ofta kom at standa einsamallur. Jú, tað vóru sjálvandi onnur trúgvandi fólk í anglikansku kirkjuni, men flestu prestarnir vóru tíverri meira ávirkaðir av tíðarrákinum enn av Orðinum.

Tað vóru serliga tvey rák, sum gjørdu seg galdandi. Tað eina var tað hákirkjuliga rákið, nevnt anglo-katolisisma ella ensk-katolisisma. Tað er rákið, sum dregur kirkjuna nærri katólsku kirkjuni og tí, sum hon stendur fyri – eitt nú frelsu í dópinum. Sum prestur og bispur tók Ryle eina sterka støðu ímóti hesum rákinum. Hitt rákið var nevnt liberalisman. Tað er rákið, sum avnoktar trúvirðið í Skriftini. Og eisini her tók Ryle eina sterka støðu.

Sæð frá einum søguligum høpi, tapti hann stríðið ímóti hesum báðum rákunum. Anglikanska kirkjan gleið bara longri og longri burtur frá Orðsins grund, men sæð úr ævinleikans sjónarhorni, so var J.C. Ryle á røttu síðuni, og tá tapir tú ikki.

Flestu samtíðarfólk hansara mettu hann sum ein dinosaur frá fornøldini. Tað er ofta prísurin, tú noyðist at gjalda, vilt tú vera trúgvur ímóti Bíbliuni. Og tó er tað áhugavert at síggja, hvussu stóra ávirkan, hann hevur á trúgvandi kring allan heim enn tann dag í dag. Tað sigur ikki so lítið, tí tað eru jú meira enn 125 ár eftir, at Harrin tók hann heim til Sín.

Ryle er meira lisin enn nakar av mótstøðumonnum hansara. Og soleiðis er tað altíð. Tað nýggja kann tykjast spennandi, men tað verður skjótt gamalt og gloymt. Men so er ikki við tí æviga, tað verður verandi ævigt.

Nakrar endurgevingar frá Ryle

„Bíbliulærarin má vera bæði postivur og negativur. Skulu fólk skilja sannleikan, er ikki nóg mikið bara at vísa á tað rætta, tú ert eisini noyddur at vísa á tað skeiva. Tú mást fáa fólk at skilja munin á tí, sum er livandi, og tí, sum er deytt. Paulus vísti mangan á tað, sum var skeivt, og hann ræddist ikki at gera tað á ein hátt, ið áhoyrarunum ikki dámdi.

„Tað, sum eg ræðist mest í dag, er ikki so nógv læruna um, at eingin Gud er, men læruna um, at alt er Gud. Eg ræðist ikki so nógv læruna, sum sigur, at einki er satt; eg ræðist læruna, sum sigur, at alt er rætt. Eg ræðist, tá ið eingin torir at siga, hvat er skeivt, tá ið vit eru ov fitt til at tora at tala at. Tá ið vit eru so varin at særa onkran, at vit tora ikki at átala, tá ið okkurt er skeivt. Slíkur atburður er einki annað enn at boyggja seg fyri avgudinum, sum kallast frælslyndi, og ofra sannleikan á altari hansara.“

„Vara teg, at tú ikki skapar tær tín egna Gud, ein Gud, sum er bara miskunn, men ikki rættvísi; ein Gud, sum er bara kærleiki, men ikki heilagur; ein Gud, sum hevur ein Himmal fyri øll, men einki Helviti; ein Gud, sum ongan mun ger á tí góða og tí ónda. Ein slíkur Gud er ein avgudur, gjørdur við okkara egnu hondum, hatta er ikki Gud Bíbliunnar.“

Tey, sum Andin dregur til Jesus, eru tey, sum Andin hevur sannført um synd. Eingin kann vera drigin til Jesus og fylgja Honum, um viðkomandi ongantíð hevur havt nakra sannan av synd.

Undir vanligum umstøðum kanst tú fáa barnið at gevast at gráta, um tú gevur tí onkra leiku at spæla við. Men er barnið svangt, so nyttar eingin leika. So er eisini við mannasálini. Hon verður ongantíð nøgd, fær hon ikki røttu føðina.

Kristus og eyðmjúkleiki – Andrew Murray

Í trimum fylgjandi greinum fara vit at vitja tríggjar Gamalielar  (Áp. 5.34; 22.3). Tveir teir fyrstu eru frá nítjandu øld, hin triði frá síðstu øld. Teir tríggir eru: Andrew Murray (1828-1917), J.C. Ryle (1816-1900) og J.I. Packer (1926-2020). Hetta eru menn, sum gjøgnum tíðirnar hava verið mongum til signing.

Vit byrja við suðurafrikanaranum Andrew Murray.

Andrew Murray

Andrew Murray gekk í skúla í Skotlandi og seinni í Hollandi, frá tí hann var tíggju, til hann var tjúgu ára gamal, men búði annars alt lív sítt í Suðurafrika.

Hann læt nógv skrivligt tilfar eftir seg, fleiri bøkur, allar stuttar, gevandi og skjótar at lesa. Bøkurnar snúgva seg um evnir sum samfelag okkara við Harran, fult yvirgivni, heilagleika, bøn og eyðmjúkleika. Alt bøkur, sum fáa ein at tysta meira eftir Kristusi.

Vit fara at geva okkum far um bókina „Humility“ (Eyðmjúkleiki). Vit endurgeva fyrst skriftstøð, sum hann nevnir í sambandi við evnið, og síðan nøkur brot úr bókini.

Áðrenn vit koma til sjálva bókina, endurgevi eg eitt brot, sum hann skrivaði í sambandi við eina aðra av bókum sínum. Eg haldi, at tað lýsir so væl áherðsluna, sum Hann legði á sambandið millum Harran og okkum:

„Tað er við stórum fyrivarni, at eg gevi hesar tankarnar út í bók. Grundin fyri hesum er, at ert tú ikki varin, kann tað vera skaðiligt at greina andaligar sannleikar. Tað kann leiða fólk burtur frá Honum, sum eina kann hjálpa og signa. Tað er jú Andin – ikki vit – ið opinberar sannleikar Guds.“

Skriftstøð um eyðmjúkleika

„Sama sinnalag veri í tykkum, sum var í Kristi Jesusi! Táið Hann var eins og Gud, roknaði Hann tað ikki fyri rán at vera javnlíki Guds; nei, av Sær sjálvum segðist Hann undan tí, gjørdi Seg eins og tænara og varð menniskjum líkur. Og táið Hann var stigin fram sum menniskja, setti Hann Seg sjálvan lágt, so Hann varð lýðin til deyðan, ja, krossdeyðan. Tí hevur Gud eisini sett Hann ógvuliga høgt og givið Honum navnið, sum yvir øllum nøvnum er, fyri at í navni Jesusar hvørt knæ skal boyggja seg, teirra, sum í Himli eru, teirra, sum á jørðini eru, og teirra, sum undir jørðini eru, og hvør tunga skal játta, at Jesus Kristus er Harri, Gudi Faðir til dýrd.“ Filippibrævið 2.5-11

„Tí sigur skriftin: „Gud stendur hinum stoltu ímóti, men gevur hinum eyðmjúku náði.““ Bræv Jákups 4.6

„Eyðmýkið tykkum fyri Harranum, so skal Hann seta tykkum høgt!“ Bræv Jákups 4.10

„Og seinast: Verið øll samsint, samlíðandi, elskið brøðurnar, verið miskunnsom, eyðmjúk!“ Fyrra bræv Pæturs 3.8

„Somuleiðis tit ungu! Verið hinum eldru undirgivin! Og latið tykkum øll í eyðmjúkleika hvørt móti øðrum! Tí Gud stendur hinum stoltu ímóti, men hinum eyðmjúku gevur Hann náði.“ Fyrra bræv Pæturs 5.5

„Eyðmýkið tykkum tí undir veldigu hond Guds, so Hann á tíð Síni kann seta tykkum høgt!“ Fyrra bræv Pæturs 5.6

Brot um eyðmjúkleika

  • Eyðmjúkleiki er moldin, har andaligar dygdir festa røtur.
  • Eyðmjúkleiki er, at skapningurin loyvir Gudi at vera alt í øllum.
  • Eyðmjúkleiki er hugburðurin, sum ger tað møguligt hjá sálini at liva í áliti á Gud.
  • Eyðmjúkleiki er rótin til eina og hvørja dygd. Hugmóð er rótin til alt ónt.
  • Eyðmjúkleiki er at ásanna, at vit eru einki. Vit ásanna tað, tá ið vit fata, at Gud er alt í øllum.
  • Einki fellur okkum so natúrligt sum hugmóð.
  • Dýrd menniskjans er at vera eitt einki yvir fyri Gudi.
  • Einasta haldgóða prógvið um, at vit eru eyðmjúk yvir fyri Gudi, er, at vit eru eyðmjúk yvir fyri medmenniskjum okkara.
  • Eyðmjúkleikin í bønum okkara prógvar einki. Nei, tað er eyðmjúkleikin í tí gerandisliga, sum er prógvið.
  • Vit eru als ikki greið yvir, ið hvussu stóran mun samkomum okkara manglar guddómligan eyðmjúkleika. Tað er bara, tá ið vit eru einki, at Gud kann prógva kraft Sína.
  • Eyðmjúkleiki er ósvitaliga prógvið, um vit eru heilag ella ikki.
  • Eyðmjúkleiki er, at „eg“ hvørvur, og Gud gerst alt. „Eg“ hevur einki pláss í tí sál, sum bíðar eftir at verða fylt av nærveru Guds.
  • Latið okkum flýggja til Jesus og goyma okkum í Honum, til Hann hevur klætt okkum við eyðmjúkleika Sínum.
  • Átalur – rættar ella skeivar – frá vini ella fígginda – eru fram um alt høvir at prógva, at Jesus er okkara alt.
  • Vatn søkir altíð lægsta plássið. Tess lægri, vit liggja fyri Gudi, tess skjótari verða vit fylt av dýrd Hansara.
  • Óndskapur kann onga aðra byrjan hava enn hugmóð og ongan annan enda enn eyðmýkjan.

Fyrsti busstúrurin á Palawan

Tað var fyrstu ferð, eg var á Palawan. Vit høvdu bara verið á Filipsoyggjunum nakrar vikur. Cathy og børnini vóru eftir í Manila.

Eg visti tað ikki tá; men meðan eg var á Palawan, fór tiltikna „People Power Revolution“ fram í Manila. Tað var, tá ið Ferdinand Marcos, forseti, misti valdið og mátti flýggja. Hetta var í februar í 1986. Vit vistu, at støðan í landinum var spent. Val hevði verið í landinum, og tað var eyðsæð, at andstøðan hevði vunnið valið, men Marcos vildi ikki geva eftir. Jú, støðan var spent, men at tað skuldi enda við uppreistri, og so skjótt, tað høvdu vit ikki væntað. Høvdu vit tað, var eg neyvan farin til Palawan.

Eg lendi í høvuðsstaðnum á Palawan, Puerto Princesa, og skuldi síðan suður til flogstøðina hjá NTM (New Tribes Mission). Ferðin tók okkurt um fimm tímar við bussi. Í dag er túrurin bæði lættari og skjótari.

Eg skilti ikki málið, alt var fremmant. Ein trúboðari fór við mær á bussstøðina og segði ferðaseðlamanninum, hvagar eg skuldi.

Bussurin var gamal og kjokkfullur av fólki, vøru og øllum møguligum øðrum. Har var trongt og ringt at sita. Onkur hevði eina geit, og fleiri høvdu hanar við sær. Og so vóru tað grísarnir, sum vóru bundnir niður í eini rimagirðing aftast í bussinum.

Har var eitt støðugt trýst av fólki, sum kom upp í bussin at selja sodavatn, ís, egg, nøtur o.a. Júst sum í filmum.

Eg havi koyrt handa teinin óteljandi ferðir síðan, men henda fyrsta túrin gloymi eg ongantíð.

Støðan á sunnaru helvt av Palawan var spent; tað var serliga muslimunum, tú mátti ansa tær fyri. Tað var komið fyri, meira enn eina ferð, at teir høvdu sett eld á bussar. Enn høvdu teir ongantíð gjørt seg inn á ferðafólkið, bara bussarnar, men tú mátti vera varin. Og so var tað eisini vandin við gíslatøku. Enn var eingin tikin gísli á Palawan, men tað kundi altíð henda.

Meðan vit koyra, síggi eg – nakað aftan fyri meg – ein mann, sum eg merkti hevði eyguni við mær alla tíðina. Hann sá grummur út. Stardi ikki at mær beinleiðis, men hevði kortini eyguni við mær. Sum eg minnist tað, hevði hann langt feittut hár, langan frunt og sítt yvirskegg.

Tá ið vit høvdu koyrt einar tveir tímar, steðgaðu vit onkustaðni at eta. Bygdin, har vit steðgaðu, eitur Abu-abu, men tað visti eg ikki tá. Enn var alt fremmant.

Meðan eg standi uttan fyri bussin, síggi eg grumma mannin tosa við nakrar aðrar menn, og teir skeita allir at mær. Ikki ein serliga góð kensla.

Vit halda leiðina fram. Landslagið er stórsligið, fátæktin stór, tú merkir, at tú ert langt heimanífrá. Vit koyra yvir um nógvar brýr, allar lítlar og skirvisligar – als ikki skikkaðar til bussar. Eg var vísur í, at her fór at enda galið, men bussførarin visti, hvat hann gjørdi.

Bussurin steðgar í heilum, onkuntíð tí onkur skuldi av, og onkuntíð tí onkur skuldi uppí. Nú fer at skýma, og skjótt verður alt bølamyrkt.

Brádliga – mitt í myrkrinum – rópar grummi maðurin okkurt á filipinskum, og bussurin steðgar. Eg vendi mær, og grummi maðurin sigur við meg á flótandi enskum, meðan hann peikar á ljós longri yviri: „Hatta er flogstøðin hjá tykkum. Eg havi biðið ferðaseðlamannin vísa tær yvir.“

Maðurin hevði átikið sær at havt eyguni við mær. Hann visti, at skuldi hasin útlendingurin koma fram, mátti hann fáa alla ta hjálp, sum hann kundi fáa.

Eg lærdi nakað týdningarmikið henda túrin, bæði um filipinarar og Gud. Um filipinarar, at teir eru hjálpsamir og umsorgarfullir. Um Gud, at Hann meinti tað, tá ið Hann segði, at Hann skuldi altíð vera við okkum, líka til enda tíðarinnar (Matt. 28.20).

Hendingin minnir meg um eitt brot úr Narnia bókini „The Horse and His Boy“. Tað er tá ið leyvan Aslan, sum er ein mynd av Kristusi, sigur við høvuðspersónin í bókini, Shasta:

Eg var leyvan, sum noyddi teg at fara í part við Aravis. Eg var kettan, sum troystaði teg, tá ið tú vart í húsum teirra deyðu. Eg var leyvan, sum rak burt sjakalarnar, meðan tú svavst. Eg var leyvan, sum gav hestunum nýggja megi. Og eg var leyvan, sum tú ikki minnist, sum førdi bátin, tú lást í, sum barn, nær deyðanum. Tað var eg, sum lagaði tað so, at tú á miðjari nátt kom at landi, júst har onkur var at taka ímóti tær.

Hann er altíð har, men ofta skilja vit tað ikki. Vit mistaka Hann fyri onkran annan, ofta onkran, sum okkum ikki dámar.

Kanska hóskandi, at vit enda við Sálmi 139.7-12:

„Hvar skal eg fara undan Anda Tínum, og hvar skal eg flýggja undan ásjón Tíni!

Fari eg upp til Himmals, so ert Tú har, og reiði eg mær legu í deyðaríkinum – ja, so ert Tú har;

taki eg veingir morgunroðans, og festi eg búgv við ytsta mark havsins,

so leiðir hond Tín meg har við, høgra hond Tín heldur mær føstum.

Og sigi eg: „Myrkrið skal fjala meg, ljósið rundan um meg skal verða nátt!“

so er heldur ikki myrkrið Tær myrkt, og náttin er bjørt sum dagurin, myrkrið er sum ljósið.“

Fýrrúmið

Charles Spurgeon (1834-1892) mundi vera kendasti prædikumaðurin í Onglandi í sínari tíð. Fólk í túsundatali komu at hoyra hann. Afturat hesum vórðu talur hansara eisini lisnar víða um allan heim.

Einaferð, tá ið Spurgeon vísti nøkrum ungum prædikumonnum samkomubygningin, fór hann við teimum inn í eitt rúm, har fleiri lógu á knæ í bøn. „Hetta,“ segði Spurgeon smílandi, „er fýrrúmið hjá okkum.“

Fýrrúmið. Tað leiðir tankarnar aftur til barndómsheimið úti í Grótinum og fýrrúmið niðri í kjallaranum. Løgið, hvussu veruligt hatta lítla rúmið enn er í huga mínum. Lukturin og hitin, tað er alt enn livandi fyri mær. Minnist einaferð, at tað kendist so kalt inni, og eg varð biðin um at fara oman í fýrrúmið at vita, um har var heitt ella ikki. Har var ísakalt. Oljufýringin var sløknað. Tað mátti ikki henda, tí so var ikki inniverandi.

Vit og bøn

Søgan um Spurgeon og fýrrúmið er eggjandi; men okkum man tó ikki tørva at fara allan vegin til Onglands at finna fylgja slík dømir. Tey eru at finna allastaðni, har Gud virkar. Dømini, sum nú koma, eru úr Føroyum. Hendingarnar eru so heilagar, at eg sigi eingi nøvn.          

Ein kona sigur frá, at tá ið hon sum ung genta var arbeiðsgenta – hetta hevur verið í trýssunum – kom ein eldri kvinna ein dagin at vitja ommuna í húsinum. Omman var seingjarliggjandi. Hon sigur, at hon gloymir ongantíð, tá ið hon kom inn á kamarið hjá ommuni eftir onkrum, hvussu hon sá ommuna og hina konuna í bøn. Hon fór útaftur við tí, sum hon var komin eftir, og læt hurðina stillisliga eftir sær. Hendingin hevði stóra ávirkan á hana. Grípandi soleiðis at sleppa at kaga inn í fýrrúmið.

Eg havi eisini hoyrt mann siga frá, at sum smádreingir vistu teir um tvær eldri kvinnur, ið bóðu, tá ið tær komu saman. Eg veit eisini um kvinnur, sum regluliga komu saman at biðja fyri trúboðarum. Ævinleikin fer at vísa, hvussu stóran mun slík hava gjørt.

Kanska eg fari skeivur, men eg havi varhugan av, at tað eru fleiri kvinnur enn menn, sum manna fýrrúmið.  Tá ið tað er sagt, merkir tað ikki, at tað bara eru kvinnur. Eg minnist ein mann siga frá, at hann fór at vitja ein eldri bróður. Tá ið hann kom inn, lá maðurin á knøunum. Hin eldri hugdi upp og segði við tann yngra: „Legg tú teg her.“ Og so helt hann fram at biðja. Teir høvdu eina góða, langa bønarløtu saman.

Nú eg skrivi hetta, komi eg í tankar um bønarløturnar í matarhøllini á Zarepta aftan á morgunmatin, og hvussu systrarnar í køkinum komu inn í matarhøllina at taka lut í bønini. Flestu teirra hava verið væl yngri, enn eg eri í dag, men tá helt eg tær vera gamlar; men eg hugsi meira um tað, at onkursvegna sat eg við kensluni av, at hetta vóru kvinnur, sum skiltu álvaran í bønartænastuni, kvinnur, sum vóru nógv í fýrrúminum.

Bønartænastan er so ómetaliga týdningarmikil og tó so ofta forsømd. Vit gloyma, at er tað kalt í fýrrúminum, so ger alt tað sama.

Móses og bøn

Ein hending í Skriftini, sum mær altíð hevur dámað serliga væl, er, tá ið Josva fór í bardaga ímóti Amalek, og Móses, saman við Áron og Hur, fór niðan á høvdina. Hendingin lýsir so væl týdningin av bønini:

„… Móses, Áron og Hur fóru heilt niðan á høvdina.

So leingi sum nú Móses helt hondini upp, stóð Ísraelsmonnum til vinning; men táið hann læt hondina søkka, stóð Amalekitum til vinning.

Og táið Móses møddist í hondunum, tóku teir stein og løgdu undir hann; hann setti seg so á hann, og Áron og Hur styðjaðu hondum hansara, hvør sínumegin; soleiðis vóru hendur hansara upplyftar, alla tíðina inntil sólin gekk undir.“ Onnur Mósebók 17.10-12

Sum forðingar tó reisa seg,
tá eg, á Gud, vil søkja teg.
Tó má mítt hjarta elska bøn,
eg veit, hvat hon mær ber í løn.

Bøn ger av jørð til Himmals brúgv,
hon vekur kærleik, styrkir trúgv,
ger sólskin, har sum myrkur var,
og dregur hvørja signing nær.

Bið lítið, og tú falla má,
bið nógv, og tú skalt sigur fá.
Ja, Satan skelvur, tá ið hann
eitt veikt Guds barn á knøum fann.

So leingi Móses stóð og bað,
so leingi Guds fólk vann hin dag.
Men tá hans armur troyttur hekk,
var sigurin hjá Amalek.

Á, vóru færri orð bert nýtt
um stórt og smátt, um títt og mítt,
men fleiri nýtt í hjartans bøn,
hvør gleði, friður varð vár løn.

William Cowper
(V. Danielsen týddi)

Meinti Jesus tað, sum Hann segði?

Hetta er hørð tala

„Nógvir av lærisveinum Hansara søgdu nú, táið teir hoyrdu tað: „Hetta er hørð tala; hvør orkar at hoyra hana!“ … Frá hesi tíð fóru nógvir av lærisveinum Hansara at halda seg burtur og ferðaðust ikki longur um við Honum.“ Jóhannes 6.60, 66

Teimum dámdi ikki tað, sum Jesus segði. Teimum dámdi ikki, hvat tað bar í sær, kallaðu tað harða talu. Úrslitið varð, at teir fóru at halda seg burtur og ferðaðust ikki longur um við Honum.

Vit eru ofta á sama hátt. Okkum dámar ikki tað, sum Hann sigur, halda tað vera harða talu. Munurin er bara, at vit – heldur enn at halda okkum burtur – tosa uttanum, siga, at Hann kann ikki hava meint tað soleiðis, og fylgja Honum so á okkara hátt, billa okkum inn, at tað ber til.

Tað ger tað bara ikki. Jesus meinar tað, sum Hann sigur.

Eg minnist, hvussu tú fylgdi Mær

„Eg minnist elskhug tín, táið tú vart ung, kærleik tín, meðan vit vóru trúlovað – hvussu tú fylgdi Mær eftir í oyðimørkini, í landi, sum ikki verður sáað í;“ Jeremias 2.2

Vit kenna hatta aftur. Tað var so stórt at fylgja Harranum; men so komu avbjóðingarnar. Vit skiltu, at tað at fylgja Harranum var nógv meira krevjandi, enn vit høvdu væntað. Eins og lærisveinarnir í forðum hildu vit orð Jesusar vera í so hørð.

Vit kenna tað eisini aftur úr samkomusøguni. Tá ið samkomurnar eru nýggjar, vilja tær gera mun og ikki gera neyðsemjur um tað, sum Skriftin lærir. Men so koma avbjóðingarnar. Neyðsemjur verða gjørdar, og samkoman verður meir ella minni tannleys. Tað hendi, tá ið samkoman fyrst byrjaði í Nýggja Testamenti, og kemur meira enn so fyri enn.

Vit gloyma, at Jesus meinar tað, sum Hann sigur.

Tann, ið tekur ikki kross sín

„tann, ið tekur ikki kross sín og fylgir Mær eftir, er Meg ikki verdur.“ Matteus 10.38

„Vil onkur koma aftan á Mær, má hann avnokta seg sjálvan og taka upp kross sín og fylgja Mær.“ Matteus 16.24

„Tann, ið vil koma aftan á Mær, má avnokta seg sjálvan og taka upp kross sín og fylgja Mær.“ Markus 8.34

„Vil onkur koma aftan á Mær, má hann avnokta seg sjálvan og dagliga taka upp kross sín og fylgja Mær.“ Lukas 9.23

„Um onkur kemur til Mín og hatar ikki faðir sín og móður sína, konu, børn, brøður og systrar, ja, sítt egna lív við – hann kann ikki vera lærisveinur Mín. Tann, ið ikki ber kross sín og fylgir Mær eftir, kann ikki vera lærisveinur Mín.“ Lukas 14.26-27

„Soleiðis kann eingin av tykkum, sum ikki sigur frá sær alt, ið hann eigur, vera lærisveinur Mín.“ Lukas 14.33

Hørð tala, men Harrin meinti tað. Meinti tað líka nógv, sum tá ið Hann segði: „Komið higar til Mín, øll tit, ið strevast.“

Kendi bíbliulærarin William MacDonald skrivaði ein lítlan bókling, sum hann kallaði „True Discipleship“. Umsett til føroyskt: „Sannir lærisveinar.“ Hann segði hetta um Lukas 14.33:

  • Jesus sigur ikki, at hetta er bert ætlað ávísum bólkum av trúgvandi. Nei, Hann sigur: „Soleiðis kann eingin av tykkum …“ Hetta er til okkum øll.
  • Hann sigur ikki, at vit eiga at vera villig at siga alt frá okkum. Nei, Hann sigur: „… eingin … sum ikki sigur frá sær alt …“
  • Hann sigur ikki, at vit eiga at geva part av tí, sum vit eiga. Nei, Hann sigur: „… alt, ið hann eigur …“
  • Hann sigur ikki, at tann, sum ikki ger tað, kann bara vera lærisveinur í ávísan mun. Nei, Hann sigur, at hann kann ikki „vera lærisveinur Mín“.

Hørð tala, men Jesus meinti tað, sum Hann segði.

Loyv mær fyrst

„Sum teir nú hildu ferðina fram, segði ein við Hann: „Eg skal fylgja Tær, hvar Tú so fert.“

Jesus svaraði honum: „Revar hava holur, og fuglar himmalsins reiður, men Menniskjasonurin hevur ikki tað, ið Hann kann halla høvdinum at.“

Hann segði við ein annan: „Fylg Mær!“ Men hann svaraði: „Harri, loyv mær fyrst[1] at fara og jarða faðir!“

Tá segði Hann við hann: „Lat hini deyðu jarða síni deyðu, men far tú avstað og ber boð um ríki Guds!“

Uppaftur ein annar segði: „Harri, eg skal fylgja Tær, men loyv mær fyrst at siga teimum farvæl har heima við hús!“

Tá svaraði Jesus honum: „Eingin, ið leggur hondina á plógvið – og hyggur aftur um seg, hóskar til ríki Guds.““ Lukas 9.57-62

Leggið til merkis orðini „mær fyrst“. Tað ber ikki til at hava ein „eg fyrst“ hugburð, og samstundis vera lærisveinur Kristusar.

Jú, freistandi er at royna at tosa uttan um tað, sum Jesus sigur, øgiliga freistandi, men vit hava ongan rætt at gera tað. Jesus meinar tað, sum Hann sigur.

******

Tá ið Kristus kallar eitt menniskja, biður Hann tað koma og doyggja. (Dietrich Bonhoeffer)

[1] Undirstrikingarnar eru høvundsins.

Tey vágaðu lívið – C. T. og Priscilla Studd

Tá ið eg plagdi at vera á Zarepta sum ungur, var eitt, sum eyðkendi legurnar, denturin, sum varð lagdur á trúboðan í fremmandum londum. Ein av hetjunum var C.T. Studd (1860-1931).

Charles Thomas Studd

C.T. Studd var bretskur ríkmannasonur og gekk á navnframum og høgt virdum skúlum, men so broyttist alt. Pápin kom til trúgv undir eini møtirøð hjá D.L. Moody. C.T. hevur verið 17 ára gamal tá og kom sjálvur til trúgv nakað seinni. Tað var ein vitjandi prædikumaður, sum leiddi hann til Harran. Hesin spurdi C.T., hvønn hann veruliga livdi fyri, og spurningurin broytti lív hansara.

Teir vóru tríggir brøður – allir framúr góðir krickett spælarar. C.T. varð enntá kosin besti spælari í hesi tjóðarítrótt Bretlands, men so gjørdist beiggi hansara álvarsliga sjúkur. Hendingin hevði so stóra ávirkan á C.T., at hann valdi at fara út til teirra, sum ongantíð høvdu hoyrt evangeliið. Hann er endurgivin fyri at hava sagt: „Eg veit, at krickett fer ikki at vara, og æra fer heldur ikki at vara. Einki í hesum heimi varir. Tað einasta, sum varir, er at liva fyri heimin, sum kemur.“

Studd eggjaði eisini øðrum ungum monnum at fara út við evangeliinum. Og eftir at C.T. Studd og Stanley Smith, besti kappróðrarmaðurin á Cambridge, vóru góðtiknir av Innlendis Missión Kina, vórðu fimm aðrir næmingar á sama skúla sannførdir um at verða trúboðarar í sama kristniboðsfelagi. Teir nevndu seg „Cambridge seven“.

Fólk hildu tað vera ørskap, at ein so gávuríkur ungur maður við so góðum framtíðarútlitum sum C.T. Studd, skuldi blaka alt frá sær og fara til eitt fremmant land. Tað steðgaði honum tó ikki. Og í 1885 fóru hann og hinir seks í „Cambridge Seven“ til Kina.

Trý ár seinni møtti hann gentuni, sum bleiv kona hansara. Hon æt Priscilla og kom úr Írlandi. Í 1894 gjørdu heilsutrupulleikar, at tey noyddust at fara heimaftur til Onglands.

Tað var tó ikki leingi, til tey fóru avstað aftur, hesa ferð ikki til Kina, men India. Steðgurin í India bleiv ikki langur. Tey kendu, at Afrika kallaði, og fluttu til belgiska Kongo. Har vóru tey restina av lívinum.

Priscilla flutti heim í dýrdina í 1929 og C.T. í 1931.

Hesi orðini hjá Studd lýsa væl lív teirra:

Einans eitt lív, skjótt skal tað fara.
Einans tað, sum er fyri Kristus, skal vara.

Sjokuláta soldaturin

C.T. Studd skrivaði ein lítlan bókling, sum hann kallaði „The Chocolate Soldier“.

Hann er ikki mjúkur í lýsing sínari av slíkum hermonnum. Eg eri bangin fyri, at høvdu vit kenst, hevði hann helst hildið meg verið í so nógv av einum sjokuláta soldati. Og eg eri eisini bangin fyri, at Harri okkara hevði ikki verið ósamdur við hann. Tað stóra er, at kenna vit kærleika og náði Harrans, kunnu vit hvíla í Honum og tí tola slík skoðsmál. Tað týdningarmikla er, at vit ikki bara yppa øks, men skilja álvaran í at vera rættir hermenn og tí áhaldandi royna okkara ítasta.

Studd nýtir ofta orðafellið „sannur trúgvandi“. At vera sannur merkir, at onnur kunnu hava álit á okkum. Eingin okkara dámar, tá ið fólk ikki eru sonn.

Vit geva Studd orðið:

Allir sannir hermenn eru hetjur. Ein hermaður uttan hetjudirvi er ein sjokuláta soldatur.

Ein og hvør sannur trúgvandi er ein hermaður Kristusar í serflokki! Hann er djarvari enn tey djarvastu, hevur andstygd fyri mjúkum freistingum og lyftum um eitt lív í frið og náðum. Hann letur seg ikki ræða av óttanum fyri torførum umstøðum, sjúku og deyða. Nei, hann roknar slíkt fyri bestu vinir sínar.

Hini trúgvandi, sum eru øðrvísi, eru sjokuláta trúgvandi. Lukta tey eld, bráðna tey við tað sama. Tey eru bomm og sleikisneisir! Tey liva lív síni á einum glastallerki ella í eini pappdós, klødd í bleytum klæði, eitt sindur prýdd við hvítum pappíri fyri at varðveita sítt kæra lítla fínliga skap.

Her eru nakrar myndir av sjokuláta soldatum, sum Harrin Jesus Kristus tók sjálvur:

„So fór hann til hin og segði tað sama. Hann svaraði: „Ja, harri!“ – men fór ikki.“ Matteus 21.30

Hann segði: „Eg skal fara, tygum,“ og fór ikki. Hann segði, at hann skuldi fara til tey, sum ongantíð høvdu hoyrt, men bleiv fastur í kristindómi í staðin.

„Tí teir siga tað víst, men gera tað ikki!“ Matteus 23.3

Sjokuláta soldatar klára ikki at flyta seg. Teir siga, „Eg hevði viljað, at eg kundi, men eg kann ikki.“

Sonn trúgvandi eru ikki soleiðis. Nei, tey kenna seg væl í torførum umstøðum. Tey vita, at tað er alt fyri Kristusar skuld. Tey vænta stórverk frá Gudi, gera sítt ítasta og gera tað við gleði.

Gud er ikki sjokuláta framleiðari og verður tað heldur ikki. Nei, sonn Guds fólk hava altíð verið hetjur. Latið okkum fylgja í fótafetum teirra.

Hyggið at Paulusi. Hvussu fekk hann framt tað, sum hann útinti? Jú, tað var møguligt, tí hann spurdi ikki hold og blóð til ráðs, hann spurdi Gud.

Studd nevnir fleiri onnur dømir, sum øll prógva hetta sama. Sonn trúgvandi eru ikki sjokuláta soldatar.

Vit enda við sama sangi sum seinast:

Skal eg, ein krossins stríðsmaður,
sum lív og frelsu vann,
við Jesu navn nú skamma meg
og kennast ei við hann!

Skal eg nú spilla míni ár
til latan svøvn og dreym,
tá onnur toldu blóðigt stríð
og vunnu storm og streym!

Horatius Bonar (Skotl.), 1808-1889
(Victor Danielsen týddi)