Bønarløtan fyri oktober 2022

Bønarløtan fyri oktober er tøk. Tak niður her: Bønarløtan okt 22

Hann hevur gjørt alt væl (Mark. 7.37)

– og tað, sum Hann kann læra okkum hesum viðvíkjandi

„Nú var kvinna, sum hevði havt blóðsótt í tólv ár.

Hon hevði útstaðið nógv av mongum læknum; alt, ið hon átti, hevði hon latið afturfyri, og onga hjálp hevði hon fingið, men var heldur versnað.“ Markus 5.25-26

Eg kendi fleiri fólk á Balabac, sum høvdu upplivað tað sama, sum kvinnan í Markusi 5, tey høvdu onga hjálp fingið, men vóru heldur versnað.

Minnist ein ungan blindan mann. Hann var blindur, tí pápin hevði gníggjað knústar penisillintablettir í eyguni á honum, einaferð hann sum smádrongur hevði bruna í eygunum.

Sonur ein kvakksalvara doyði, tí pápin valdi ikki at koma til okkara og fáa rættan heilivág. Hann helt seg duga at grøða og vildi tí sjálvur taka sær av dreinginum. Sjálvur doyði pápin nøkur ár seinni av lungnabruna. Tað var aftur tað sama, hann vildi ikki taka heilivág, helt seg duga best.

Ein granni fortaldi mær um, tá ið elsta dóttir teirra doyði. Hon hevði fingið blóðsótt (dysenteri). Hann segði, at dóttirin var so ræðuliga tyst og bønaði hann um vatn. Men tey gomlu fólkini, sum vóru har, bóðu hann ikki lurta eftir henni, tað fór bara at gera hana verri. „Og soleiðis,“ segði grannin, „doyði dóttirin, meðan hon bønaði og bað um júst tað, sum kundi havt gjørt hana fríska.“

——-

„Teir grøða skaða fólks Míns, sum tað einki var fyri, …“ Jeremias 6.14

Nógv fólk á Balabac stríðast við magasár. Hetta kemur helst av vánaligari føði og strongdini av altíð at liva á hungursmarkinum.

Ein maður var serliga ringur. Cathy hevði spurt seg fyri, hvussu vit kundu hjálpa honum, og ein lækni hevði sent henni eina – vit kunnu kalla tað uppskrift – hvat vit skuldu gera fyri at hjálpa manninum. Tað kravdi nógvan heilivág, fleiri sløg, og var tað alt sera dýrt.

Vit vistu, at góvu vit manninum allan heilivágin, fór hann bara at taka hann, til hann byrjaði at kenna seg betur, og so ikki meir. Og vit vistu, at tað fór bara at gera ilt verri. Ein annar vansi var, at fekk hann allan heilivágin, fóru onnur at koma og biðja burturav, og hann fór ikki at kunna siga nei.

Ein maður, sum hjálpti okkum nógv í hesum sambandi, lovaði at fara til mannin við heilivági tríggjar ferðir um dagin og soleiðis persónliga síggja til, at maðurin tók heilivágin, sum hann skuldi.  Tað riggaði, og maðurin bleiv spilfrískur.

Varð tað ikki gjørt rætt, varð hann ongantíð frískur. Jeremias segði um profetarnar, at teir grøddu skaða fólksins, sum tað einki var fyri. Er hatta tíverri ikki júst tað, sum vit gera, tá ið tað kemur til ta andaligu hjálpina?

At hjálpa fólki krevur ofta nógv meira enn bara at siga teimum, hvat tey skulu gera. Tað krevur, at vit eru við gjøgnum alla tilgongdina.

Vit upplivdu ofta, at fólk, sum høvdu verið hjá lækna, ikki vistu, hvat tey skuldu gera við sjúkugreiningina (diagnosuna), tey høvdu fingið. Hesar báðar hendingarnar, havi eg hoyrt frá øðrum trúboðarum:

Ein maður hevði fingið sár á beinið, og tað hevði tikið ilt fyri seg – í tropunum tekur tað ikki leingi. Læknin gav manninum penisillintablettir og bað hann taka tær fýra ferðir um dagin og so koma aftur um eina viku. Tá ið maðurin kom aftur, var sárið verri – tað var bæði hovið og bløddi. Tá ið læknin kannaði sárið, sá hann, at maðurin hevði potað tablettirnar inn í sárið fýra ferðir um dagin í eina viku. Læknin hevði bara tikið tað fyri givið, at maðurin visti, hvat hann skuldi gera við tablettirnar.

Eini hjún fóru til stórbýin at leita sær læknahjálp, og læknin gav teimum eina resept. Tey høvdu ongantíð verið hjá lækna áður og vistu ikki, hvat ein resept var. Hvørgin teirra dugdi at lesa. Á veg heim aftur tosaðu tey um, hvat læknin mundi ætla við hasum pappírinum. Eftir at hava tosað aftur og fram um tað, komu tey til ta niðurstøðu, at meiningin mundi vera, at tey skuldu brenna pappírið og so anda roykin í seg. Og tey so gjørdu.

Í Puerto Princesa býr maður, ið eitur Job

Hetta er søgan um Job – ikki tann í Bíbliuni – hesin býr í Puerto Princesa.

Job hevði í mong ár verið rúsevnismisnýtari og var so djúpt sokkin, at mamma hansara bað konuna rýma frá honum. Hon stúrdi fyri børnunum.

Men so kom Job til trúgv og vildi fáa hjálp at sleppa úr díkinum, sum hann var endaður í. Konan var trúgvandi, og tey høvdu eisini fleiri trúgvandi vinir. Tey vistu, at skuldi nøkur vón vera hjá Job at koma fyri seg aftur, mátti hann fáa røttu hjálpina. 

Í samráð við serkøn fólk gjørdu tey av at halda Job í húsavarðhaldi í eitt heilt ár. Hetta merkti, at hann kundi ikki hava atgongd til telefon, og onkur mátti vera um hann alla tíðina. Kona hansara var tannlækni, men fór í farloyvi, so hon saman við vinfólkum kundi taka tørn at vera um hann. Vinfólkini høvdu øll nógv um at vera, men tey tóku sær tíð at hjálpa Job at koma fyri seg aftur.

Hetta eru tjúgu ár síðan, og „Job is still going strong“. Tað ger mun at taka sær tíð at gera tað, sum er rætt.

Av bókahillini: Stevnið eftir heilagleika!

Tær flestu av bókunum, sum eg havi ummælt í hesum greinunum, eru bøkur, sum eg havi lisið fyri mongum árum síðan. Vóni ikki, at nakar heldur, at hetta merkir, at eg havi læst meg fastan í alt gamalt. Fyri meg er tað bara nakað serstakt at kunna taka bøkur av hillini, sum eg las fyri mongum árum síðan. 

Hugsaði at tosa eitt sindur um eina bók, sum eg las afturi í fýrsunum. Las hana, meðan vit lósu málfrøði í statinum Missouri í USA. Bókin eitur á enskum „The Pursuit of Holiness“. Varð hon umsett til føroyskt, kundi heitið møguliga verið „At stevna eftir heilagleika“. Heitið er tikið úr Hebrearabrævinum 12.14:

„Stevnið eftir friði við øll og eftir heilaggering – tí uttan hana skal eingin síggja Harran!“ 

Eitt sindur um høvundan

Maðurin, sum skrivaði bókina, eitur Jerry Bridges. Hann skrivaði seinni fleiri aðrar bøkur, allar væl verdar at lesa. Jerry Bridges virkaði innan fyri kristna felagsskapin The Navigators. Hetta er ein felagsskapur, serliga ætlaður at hjálpa ungum trúgvandi – í Noregi eitur felagsskapurin Navigatørene, og í Føroyum er hann kanska best kendur undir heitinum Navigatørarnir.

Felagsskapurin varð stovnaður í USA í 1933 og virkaði upprunaliga serliga millum ungar menn í amerikanska herflotanum, haðani navnið The Navigators, sjófararnir. Seinni varð eisini farið at arbeiða millum lesandi. 

Navigatørarnir hava altíð lagt stóran dent á týdningin av at læra skriftstøð uttanat. Tá ið eg gekk á bíbliuskúla, var partur av skúlagongdini at læra vers og brot úr Skriftini uttanat. Skipanin, vit fylgdu, kom frá Navigatørunum.

Eitt sindur um bókina

Aftur til bókina „The Pursuit of Holiness“ (At stevna eftir heilagleika). Heitið sjálvt nemur nakað í okkum. Uttan mun til, hvussu miseydnað andaliga lív okkara hevur verið, so er tað bara ein veruleiki, at hoyra vit Harranum til, so tráa vit eftir heilagleika. Vit tráa eftir at kenna okkum rein og Gudi nær. Tað var jú tað, vit vóru bæði skapt og frelst til.

Hyggur tú at øllum bókunum hjá Bridges, so varnast tú, at trý evnir ganga aftur: Heilagleiki, trúgv og náði. Hesi trý eru nær tengd at hvør øðrum. At skilja náðina førir til djúpa tráan eftir heilagleika, og at skilja heilagleika førir til djúpa tráan eftir náði. Og tað, sum bindur hesi bæði, heilagleikan og náðina, saman, er trúgvin.

Sitat úr The Pursuit of Holiness

  • Vilt tú byrja at síggja syndina sum eitt misbrot móti einum heilagum Gudi og ikki bara sum eitt persónligt niðurlag? Vilt tú byrja at taka persónliga ábyrgd fyri syndir tínar og skilja, at tú einans kanst gera tað við at kasta teg yvir á náði Guds? Og vilt tú velja at lýða Gud í øllum, sama hvussu lítlan týdning tað enn kann sýnast at hava?
  • „Hetta skrivi eg tykkum, fyri at tit skulu ikki synda.“ (1. Jóh. 2.1). Tað gekk upp fyri mær, at eg siktaði nógv lægri enn Jóhannes. Hann segði – gerið tað til mál tykkara ikki at synda – meðan eg, djúpt í hjartadýpi mínum, var nøgdur við ikki at synda so ofta.
  • Tað, sum eyðkennir alla venjing, bæði likamliga og andaliga, er, at vit duga ikki at byrja við og gera tí nógvar feilir.
  • Jonathan Edwards skrivaði sum ungur maður: „Eg seti mær fyri – hvussu illa tað enn kann tykjast at ganga – aldri at geva eftir ella á nakran hátt at slaka í bardaganum ímóti spilluni innan í mær.“
  • Ofta halda vit, at tað ber væl til at spæla við freistingar, tí synda vit, ber altíð til at játta tað og fáa fyrigeving. Slík hugsan er sera vandamikil. Gud ger ongan mannamun, tá ið Hann dømir synd, og letur onga synd um Seg ganga. Eingin synd er so lítil, at Hann letur hana bara fara aftur við borðinum. Nei, Gud hevur eitt brennandi hatur til synd, hvar enn Hann sær hana.
  • Vit halda alt ov ofta, at ein ella onnur synd hevur vunnið á okkum. Nei, syndin hevur ikki vunnið á okkum, vit hava rætt og slætt valt at vera ólýðin. Tað hevði kanska verið okkum betri ikki at nýtt orðingar sum at sigra og falla, men heldur kallað tað at vera lýðin og ólýðin.

Onkur heldur kanska, at hesi sitatini frá Bridges ljóða í so avgjørd. Veit ikki, tey samsvara, í hvussu so er væl við tað, sum Skriftin lærir. 

Aftur til tey trý evnini, sum eru sum ein reyður tráður ígjøgnum bøkurnar hjá Bridges: Heilagleiki, náði og trúgv. At liva tað sanna trúarlívið er at tora at vera grótharður við seg sjálvan. Tú torir tað, tí tú hevur upplivað, hvussu stór náðin er.

Bønarløtan fyri september

Bønarløtan fyri september er tøk – tak niður her: BØNARLØTAN

Ein stórur biti at gloypa

Tað, sum eg her fari at skriva um, er eitt evni, sum nógvir heilar hava grundað yvir og hugsað gjølla um gjøgnum allar tíðir: líðing hjá gudsbarninum. Ómøguligt er at fara í dýpdina við tí við fáum orðum, ei heldur eri eg før fyri tí. Men onkuntíð er tíð at taka evnið upp og viðgera tað.

Hví fara vit gjøgnum líðing, og hvar er Gud í øllum hesum?

Tað eru kristin, sum halda, at lívið fyri tann trúgvandi eigur at gerast lættari og betri, tá ið tú livir í trúgv. Men hvar tey byggja tað á, veit eg ikki. Eg haldi, at Orðið talar meir fyri, at um tú vilt liva gudiliga, so kanst tú vænta atsókn og royndir.

Onkuntíð rykkir og skrykkir lívið í okkum. C.S. Lewis meinar, at líðing er ein hátalari hjá Gudi at røkka menniskjað. Vit skulu ofta niður í dalin fyri at søkja Gud. Er so líðingin frá Gudi? Hvussu kann líðing koma frá Honum, tá ið „øll góð gáva og øll fullkomin gáva er omanfrá“? Er líðing ein góð gáva? Túsundtals menniskju hava í túsundtals ár grundað á hendan spurning og hava havt ilt við at funnið eitt endaligt svar.

Eg byrjaði sjálv at hugsa um hendan spurning aftan á, at vit vóru fullkomiliga tikin av fótum, tá ið vit mistu beiggja mín. Hvar var Gud? Hevði Hann mist tamarhaldið? Hann sigst vera almáttugur. Hvar var Hansara almáttur?

Grundanin og spurningarnir drógu meg bara nærri Honum. Til seinast kundi eg bara takka fyri líðingina, tí hon gjørdi nakað gott.

Nú sigur tú kanska, at eg havi eina ræðuliga gudsmynd, tí hvussu kann Gud gera slíkt móti okkum? Men eg trúgvi, at líðingin kemur frá Gudi. Og um hon ikki kom frá Honum, so kom hon frá Satan, og so var størri orsøk at óttast, tí so hevði Satan valdið á mínum lívi. Men eg kann trygt hvíla í, at líðingin kemur frá Gudi, og tað vil við øðrum orðum siga, at líðingin ger nakað gott.

Hetta var ein stórur biti at gloypa.

Líðingin skapar nakað gott í okkum, men bert um vit lata Gud gera tað. Líðingin ger okkum eyðmjúk, brotin og knúst.

Leonard Cohen syngur: „There is a crack in everything. Thats how the light gets in.“ (Eitt skar er í øllum, soleiðis sleppur ljósið framat). Gud er ljós, og um vit veruliga høvdu sæð okkum sjálv í Hansara ljósi, høvdu vit verið bilsin yvir, hvussu nógv myrkur er í okkum. Tað eru krókar í okkara hjørtum, har vit ongantíð hava latið Heilaga Andan komið framat at gera Sítt góða verk. Ofta skal líðing til – eitt skar í lívinum – fyri at Hann skal sleppa framat.

Hetta er tað, sum hendir, tá ið sagt verður, at Hann skal vaksa, og eg skal minka. Hansara vilji veksur í okkum, og okkara egni vilji minkar. Soleiðis verður Hann meir ærdur í lívi okkara. Hann gerst Harri, og Hansara ljós skínur bjartari í okkum.

Sjálv havi eg rakt við, hvussu nógv løg av sjálvrættvísi, eg goymi meg undir. Havi allatíðina hug at siga – eins og tíðarandin: Hatta havi eg mín fulla rætt til at siga, at gera ella at eiga. Men hvaðani koma hesir tankar? Frá sjálvrættvísini. Tá ið vit vilja okkara egna vilja. Vit mugu lata sjálvrættvísina frá okkum og lata Hann fáa ræðið á okkara lívi. Tað er pínufult, ja, og kanska ein stórur biti at gloypa. Men tá ið alt kemur til alt, snýr tað seg um Hann, og at Hansara Ríki skal fáa framgongd gjøgnum okkum.

So, verð til reiðar at gloypa tann stóra bitan, so fært tú møguleikan at tyggja og sodna hann og gjøgnum náði Guds at vaksa í Honum og koma at kenna Hann betur.

Orð Míni, sum Eg talaði við tykkum

– úr talu hjá Edvardi í Svínoy

Óli á Grømma hugleiðir um Edvard í Svínoy:

Fyrst í trýssunum vóru Eiðis Jóhannes (Jóhannes á Kósini), Páll Poulsen, Hans Sivertsen og eg úti í Svínoy og hildu møtir. Eiðis Jóhannes var ein eldri maður tá, meðan vit tríggir, Páll, Hans og eg vóru blaðungir. Aftan á, at Malla hevði givið okkum ein góðan døgurða, settu vit okkum inn í stovuna, og so fór Edvard at luta tankar við okkum út frá Skriftini. Hann var ein framúrskarandi lærari. Eg minnist, at hann segði frá Ábrahami, tá ið hann fór at ofra Ísak. Eg minnist tveir setningar, sum hann legði serligan dent á: „og so fylgdust teir báðir“ (1. Mós. 22.6), og „Gud skal sjálvur síggja til at fáa Sær lambið“ (1. Mós. 22.8). Eg síggi hann enn fyri mær, tá ið hann segði tað. Eg troyttaðist ongantíð at lurta eftir honum, tá ið hann bar fram orð Guds, var tað á møti ella inni í stovuni hjá sær sjálvum. Hann dugdi sjáldsama væl at málbera seg.

———————————

Brot úr talu hjá Edvardi í Svínoy:

Hetta brotið er úr eini talu, sum Edvard helt á samfelagsmøtunum í Havn í 1961. Hann byrjar við at lesa úr Lukasi 24.44-53 og tosar so út frá hesum tekstinum. Hann endar við nøkrum tankum úr Jóhannes 10.4.

„Og Hann segði við teir: „Hetta eru orð Míni, sum Eg talaði við tykkum …“

Mundu teir nú minnast, hvat tað var fyri orð, sum Hann talaði til teirra, tá ið Hann gekk har hjá teimum? Kanska meinti Hann við hatta orðið, sum stendur á vegginum her (Jóh. 14.6) og hugdi upp á Tummas og segði: „Minnist tú, at Eg segði við teg, at Eg eri vegurin, sannheitin og lívið?“

„So læt Hann upp vit teirra …“

Og soleiðis ger Hann enn tann dag í dag fyri hvønn tann einasta ein, sum kemur til Hann. Tað fyrsta Hann ger, er tað, at Hann letur vit títt upp við tað, at tú skalt skilja Skriftirnar.

„Og Hann segði við teir: „So er skrivað, at Kristus skuldi líða og triðja dagin rísa upp frá hinum deyðu,“

Nú hava vit ikki ein deyðan Kristus, men vit hava ein livandi Kristus. Teir vóru saman við Honum 40 dagar eftir, at Hann reis upp, og tað var so gott at hoyra tey lívsælu orð, sum Hann talaði til teirra um, at Hann mátti líða og triðja dagin rísa upp. 

„og at í navni Hansara umvending og syndafyrigeving skal verða prædikað …“

Tað er eingin syndari her í kvøld, sum er ein so stórur syndari, at Hann ikki er mentur at geva honum syndafyrigeving.

„Tit eru vitni um hetta.“

Hvør tann, sum er komin til umvendilsi, hevur ta ábyrgd á sær, at hann er vitni um hetta. Vitnið tað fyri øðrum, tit eru Míni vitni. Tað er yvirmáta stórt at vita tað, at vera eitt vitni.

„Og Eg sendi yvir tykkum tað, sum Faðir Mín hevur lovað; men tit skulu verða í staðnum, inntil tit verða latnir í kraft av hæddini.“

Og tað vælsignaða ting, at Guds børn skulu verða latin í kraft av hæddini longu her. Hvat er tað, sum ger tað, at ein ólærdur kemur fram, og hann heldur Orðið fram upp á slíkan máta við stórari kraft. Hvar hevur hann fingið tað frá? Hann er ílatin kraftina av hæddini. Tað stendur í einum Sálmi, eg trúgvi tað er í 34. Sálminum, at „andlit teirra rodnaðu aldri av skomm.“ Hví rodna tey ikki av skomm? Tað er tí, at tey síggja upp til Hann. Tey hyggja ikki á tykkum, nei, tey hava forbindilsi við Hann har uppi, stútt vekk. Hann fyllir okkum við kraft av hæddini.

„So fór Hann við teimum út móti Betania; Hann lyfti nú upp hendur Sínar og signaði teir. 

Og í tí Hann signaði teir, skiltist Hann frá teimum og varð tikin upp til Himmals.“

Hann gekk við teimum aftur haðani frá til Oljufjallið. Og teir fylgjast við Honum, og Hann talar til teirra, at nú skiljist Eg frá tykkum. Men teir elskaðu altíð at vera hjá Jesusi. Og eg síggi tað í Andanum fyri mær, at tá ið teir eru komnir út á Oljufjallið, henda vælsignaða hond, sum varð negld til krossin hin dagin, henda sama hond tekur og vælsignar allar teir. Og tað stendur, at meðan Hann vælsignaði teir, skiltist Hann frá teimum. Og Hann fer upp til Himmals, og eg vurderi tað, at summir kanska rættu hondina upp eftir Honum fyri ikki at skiljast frá Honum. Hann visti, at Hann fór at verða skiltur frá teimum. Tað var eitt av teimum orðunum, sum Hann hevði sagt teimum, meðan Hann enn var hjá teimum.

Og hvat sær Hann, meðan Hann fer uppeftir, jú Hann sær yvir Golgata, har Hann leið pínuna fyri teg og fyri meg. „Á Jerúsalem, har liggur tú. Eg havi sagt, at har skal ikki liggja steinur oman á stein, av tí at tú ikki kendi tína besøkilsistíð, tá ið Eg talaði.“ 

Eitt skriftstað afturat, og so skal eg rýma. Tað er í Jóhannes 10, 4. vers:

„Táið hann so hevur leitt út allan seyð sín, gongur hann undan honum; og seyðurin fylgir honum, tí hann kennir rødd hansara.“

Tá ið Hann so hevur leitt allan seyð Sín út haðani, og møtið hevur verið har heima; tá ið Hann gongur fyri teimum heim til staðin, har skal vera lovprísningur, tá skulu vit ikki hyggja aftur um okkum.

Eisini í morgin

Ein javnaldri hjá einum av dreingjum okkara sigur frá

Tá ið hann skuldi byrja í fyrsta flokki, vildi hann ikki í skúla. Foreldrini royndu at vissa hann um, at tað fór at verða stuttligt at ganga í skúla, og at honum fór at dáma tað. Tað trúði hann einki uppá. So kom dagurin. Foreldrini fóru við honum og bíðaðu spent at vita, hvussu tað fór at ganga. Og jú, tað gekk væl. Drongurin var bæði spentur og glaður. Besti dagurin í lívinum, segði hann. Glað vóru foreldrini og søgdu spent við hann, at ímorgin fór at verða líka stuttligt. Hann gløddi upp á tey og segði: „Í morgin? Skal eg aftur í skúla?“

Mann ikki onkur lærdómur vera í hesum? Lívið er at fara í skúla aftur og aftur og aftur.

Eg hevði bíbliutímar í eini bygd á Balabac

Tað var okkurt um ein tími at ganga hvønn vegin. Áhugin hjá teimum, sum komu, var lítil og eingin. Ikki serliga hugaligt.

Ein dagin hevði eg so púrasta ongan hug at fara, hvørki orkaði ella tímdi. Eg fór vanliga frá húsum um fimm tíðina um kvøldið og var so við hús aftur millum tíggju og ellivu tíðina. 

Tá ið klokkan var farin at líða móti fimm, segði eg við Cathy, at í kvøld fari eg ongan veg. Sigi, at eg eri troyttur og reint og slætt tími ikki at fara. Hon svaraði, at tað var ikki rætt av mær ikki at fara, eg hevði lovað, at eg skuldi koma, og tey væntaðu meg. Eg visti, at hon hevði rætt, og fór. 

Á vegnum kom eg til eitt strekki, har greinarnar hingu rættiliga lágt, og áðrenn eg visti av, hevði eg rent meg í eitt vespureiður. Tær vóru ikki blíðar, eg varð stungin bæði her og der – og glaður var eg. Nú hevði eg eina umbering fyri ikki at fara. 

Eg kom so hugagóður til hús aftur og fortaldi Cathy, hvat hent hevði. Hon segði: „Tú ert ikki ovurviðkvæmur fyri vespum. Tú skalt bara smyrja teg við …“ (nú minnist eg ikki, hvat tað var, sum eg skuldi smyrja meg við) og fara avstað aftur.“ Og eg so avstað aftur.

Nú má eg vera ærligur. Tað vóru dagar, har mótloysi fekk yvirlutan, og eg settist aftur. Men hvussu er og ikki, so havi eg lært, at skal eg gera mun, so ber ikki til at lata mótloysi ella manglandi huga fáa yvirlutan. – At gera tað er at seta náði Guds úr gildi (Gal. 2.21). At liva í náðini er at skilja tað, sum smádrongurin ikki skilti, at fara í skúla hvønn dag.

Hann gevur meir náði

Sangurin „Hann gevur meir náði“ lýsir hetta so væl:

Hann gevur meir náði, tá byrðin gerst tyngri,

er stríðið ov svárt, er hann við vára lið.

Í stórari kreppu hans miskunn er størri;

í margfaldum royndum hann gevur sín frið.

Tað er undir slíkum umstøðum, at vit veruliga kunnu uppliva, hvat tað merkir at vera sterkur í náðini (2. Tim. 2.1). At vera sterkur í náðini inniber, at vit kunnu halda á í dag, í morgin, og líka til verkið er liðugt.

Seinna Korintbræv

Í hesum brævinum lýsir Paulus – meira enn nakra aðrastaðni – hetta, at halda á í tænastuni. Eg haldi, at tað er so áhugavert, hvussu hann aftur og aftur flættar saman tænastuna og náðina:

1.11:

„… Soleiðis skal av mongum munnum ljóða ríklig tøkk fyri okkum, fyri náðina, ið okkum er víst.“

1.12:

„… ikki í holdligum vísdómi, men í náði Guds.“

4.15:

„… fyri at náðin kann breiðast út til tess fleiri og virka, at ríkliga verður takkað – Gudi til dýrd.“

6.1:

„… tað má ikki vera til einkis, tit hava tikið ímóti náði Guds.“

8.1:

„Vit kunngera tykkum, brøður, ta náði Guds, sum givin er í samkomunum í Makedonia,“

8.9:

„Tit kenna jú náði Harra okkara Jesu Krists, at Hann fyri tykkara skuld gjørdist fátækur, …“

9.8:

„Men Gud er mentur at lata alla náði lutast tykkum ríkliga, …“

9.14:

„… – fyri teirrar Guds náði skuld, sum so ovurhonds rík er yvir tykkum.“

12.9:

„… „Náði Mín er tær nóg mikið; tí kraft Mín verður fullkomin í veikleika.“ …“

13.13:

„Náði Harrans Jesu Krists, kærleiki Guds og samfelag Heilaga Andans veri við tykkum øllum!“

Tað eru ikki bara smábørn, sum billa sær inn, at skúlin er bara fyri tann eina dagin. Vit hava øll lyndi at gera tað, og okkum tørvar tí aftur og aftur at verða mint á at vera sterk í náðini – eisini tá ið tú ikki tímir, og vespurnar hava stungið teg.

Syndaflóðin og bábelstornið nú á døgum

Ruðulleiki hóttir heimin í dag. Rumbul, ófriður og ørkymlan hava tikið ræðið. Hin óndi berjist á øllum hermótum. Vit eru vitni til eina dapra heimsmynd. Eg hugsi ikki bert um farsóttir og kríggj, men eisini um, hvussu vit menniskju eru farin at skipa okkum í dag. Siðbundna familjumynstrið fer í upploysing. Hetta skapar nógv stríð og nógva ørkymlan. Spurningur verður settur við kynið, kærleika, hjúnaband, og hvat eitt menniskja er. Ruðulleiki ræður, tí hvussu skal komandi ættarlið fóta sær?

Hetta kemur ikki frá Gudi. Gud er Gud skils og ikki óskils. Ætlan Hansara er, at vit skulu liva eitt skipað lív, eitt einfalt lív í gudsótta. Men vit eru í ferð við at flyta okkum burtur frá hesari grundleggjandi skipan.

Í upphavi skapti Gud himmal og jørð. Við Sínum Orði skapti Hann alheimin. Stjørnuhópar í óteljandi tali sveima í rúmdini rundan um okkum. Øllum hesum ræður Hann yvir og hevur skipað alt. Undir skapanini kann ivaleyst okkurt hava tókst fákunnugu mannavísindini sum okkurt slag av ruðulleika, men so er ikki. Alvaldi Gud hevði og hevur fullkomið tamarhald á støðuni. Hann skapti alt vakurt á tíð Síni, og so setti Hann menniskjað sum krúnuna á skapanarverkið til at fylla jørðina og ráða yvir tí skapta.

Hann gav boð um, hvussu vit skuldu skipa okkum. Maður og kvinna skuldu halda saman og fylla jørðina. Seinni lesa vit um ísraelsfólk, hvussu tey skuldu skipa seg í oyðimørkini sum fólk Guds. Hann gav lóg og landaskil. Tabernaklið varð sniðgivið niður í minsta smálut við boðum frá Honum. Boð og lógir vórðu givin, tí teimum tørvaði tað, um tey skuldu liva eitt lív í gudsótta og í sátt og semja við hvør annan. 

Í Gamla Testamenti lesa vit eisini um, hvussu syndin, sum er ólýdni móti Gudi, skapar ruðulleika. Syndaflóðin og bábelstornið eru dømi um tað. Hesi dømi kunnu lættliga dragast inn í nútíðina. Tað fløðir rundan um okkum. Onkuntíð tykjast høgu aldurnar uttan úr heimi at drukna okkum. Upplýsingarsamfelagið hevur eisini sínar dapru síður. Bábelstornið í dag fær okkum eisini at tosa ymisk mál. Ymiskleikin verður heiðraður. Vit skulu helst vera so ymisk, at stór fløkja kemur í. Vit skilja ikki hvør annan, tí vit tosa ymisk „mál“.

Okkum tørvar at steðga á og koma aftur til sannleikan um menniskjað. Tá ið alt kemur til alt, eru vit øll líka. Hetta er okkara útgangsstøði. Vit eru skapt sum krúnan á skapanarverkinum, sum maður og kvinna, at fylla jørðina í samfelagi við Hann. Latið okkum ikki verða tikin av fótum av tíðarandanum. Latið okkum heldur megna at liva í Honum og standa føst. Bíblian áleggur okkum at døma um andarnar. Tá ið vit liva í Orðinum, og tað er livandi í okkum, verða vit før fyri at døma um rák og andar, sum floyma yvir okkum. 

Til hendan tekstin havi eg valt eina mynd av einum málningi, sum eg eri í ferð við at mála. Mín framferðarháttur í málningaskapanini er frá ruðulleika til skil. Myndin er ikki liðug, fyrrenn okkurt slag av skili er komið í. Og mangan, ímeðan eg standi og máli, hugsi eg um okkara lív í trúgv. Tað kann tykjast fløkjasligt í løtum, tí vit trilva okkum fram í mjørka, tí vit síggja ikki ta fullkomnu myndina.

Søren Kierkegaard segði: „Livet må leves forlæns, men forstås baglæns.“ Nógv gullkorn eru komin frá hesum gudsóttandi manni, sum einans gjørdist 42 ára gamal. Hann skilti lívið í trúgv. Vit stíga í trúgv og síggja ikki ta fullkomnu myndina, fyrrenn hon er liðugt málað. Sannleikin um menniskjað er, at tá ið Jesus finnur tað, er tað eitt brotið ílat. Tað er ikki, fyrrenn vit geva okkum í Hansara hendur, at Hann ger okkum heil, og vit fáa frið.

Hvussu er við okkara syndaflóð og bábelstorni í dag? Hvussu skulu vit liva í hesum ruðulleika? Hvat vil Gud við øllum hesum? Hevur Hann gloymt okkum og latið okkum menniskju yvir til tilvildina? Nei. Tað hevur Hann ikki.

Ongantíð fyrr hevur menniskjað so nógv brúk fyri einum Frelsara – hetta var kanska ein løgin setningur, tí menniskjað hevur altíð og gjøgnum allar tíðir tørva frelsu. Men í dag tykist ikki, sum menniskju eru greið yvir syndina í lívinum, tí syndin verður rættvísgjørd (T.d. um ella tá ið hjúnaband millum tvey av sama kyni verður signað í kirkjum ella samkomum). Tí kann tað tykjast, sum menniskjað er óendaliga langt frá Gudi. 

Í øllum hesum ruðulleikanum biður Hann okkum hava eyguni vend á Seg, „upphavsmann og fullkomara trúarinnar“ Hebr. 12.2. Hann er fullkomin, og í Honum liggur okkara fullkomileiki og friður. 

Eins og Hann ger alt nýtt í okkum gjøgnum rættvísgering, heilaggering og til endans dýrdargering, soleiðis fer Hann eisini at gera alt nýtt á hesi jørð. Myndin í løtuni er sum mín hálvmálaði málningur: Hon er ruðulleiki; men einaferð fer Hann at rætta upp á hendan ruðulleika og gera alt fullkomið. Hesa vón eiga vit.

Til seinast hesi troystarríku orð úr Opinberingini 21.5 og 22.20:

„Hygg, Eg geri alt nýtt!“

„Amen! Kom, Harri Jesus!“

Av bókahillini: Luther og Galatiabrævið

Einaferð eg var á ungdómslegu í Zarepta, kom eg fram á eina bók av Luther. Bókin var viðmerkingar hansara til Galatiabrævið. Áhugaverd bók, helt eg. Mong ár seinni – í 2000 – var eg og vitjaði bókasøluna umborð á Doulos. Skipið steðgaði nakrar dagar í Puerto Princesa á Filipsoyggjunum. Millum mongu góðu bøkurnar kom eg fram á bókina hjá Luther um Galatiabrævið. Keypti mær hana, las hana og var stórliga signaður. Tað eintakið liggur eftir á Filipsoyggjunum; men so fyri nøkrum árum síðan, gav Regin mær eitt eintak. Hann hevði keypt tað í GLO-bókhandlinum í Skotlandi. Hetta er bók, sum er verd at lesa meir enn einaferð.

Luther hevði møguliga ikki hildið so nógv um okkum í brøðrasamkomuni – hann helt, í hvussu so er, lítið av teimum, sum hann kallaði „sekteriskar endurdoyparar“. Lat tað fara. Hann helt nógv um Kristus og evangeliið, og tað er tað, sum telur. 

Amerikanski prædikumaðurin, Timothy Keller, sigur frá einum presti, sum nýliga var komin til trúgv, at tá ið hann gekk í skúla, las hann nógv av tí, sum Luther hevði skrivað. Og tað kundi hann siga við vissu, at Luther skrivaði einki um evangeliið. Keller bað hann lesa tað umaftur nú, hann var komin til trúgv. Presturin so gjørdi, og hann var stórliga bilsin av, hvussu evangeliskur Luther var. Tað hevði hann als ikki lagt til merkis tær fyrru ferðirnar, hann las tað, sum Luther hevði skrivað.

Hesi brotini eru úr bók Luthers um Galatiabrævið:

Læra okkara er grundað á hesa læruna aleina (læruna um rættvísgerðina). Vilja vit læra og leiða onnur, mugu vit gjølla geva hesari læruni gætur. Vit mugu duga væl at leggja til merkis munin á rættvísi lógarinnar og rættvísi Kristusar.

Tað er einki, sum vit kunnu gera fyri at taka burtur syndir okkara; verk okkara gera bara syndina størri. Meiri trælir verkanna stríðast og sveitta fyri at sleppa av við syndina, djúpari falla teir í vald hennara. Tað er einki uttan náðin, sum kann taka syndina burtur.

Vanrøkja vit sannleikan um rættvísgerðina, missa vit alt. Tí er tað, at vit læra hetta sama umaftur og umaftur. Vit mugu læra tað meira enn nakað annað. Tað ber ikki til at hoyra ov ofta um rættvísgerðina. Hóast vit læra um hana og skilja hana væl, so fata vit ikki læruna so væl, sum vit eiga. Eingin okkara trýr henni av fullum hjarta, holdið er ov veikt og ólýðið móti Heilaga Andanum.

Kann Djevulin ikki volda skaða við at forfylgja og oyðileggja, ger hann tað við at „rætta upp á“ tað, sum vit trúgva. 

4. Mós. 21.6-9: Tey, sum ikki vóru boði Mósesar lýðin um at hyggja á koparormin, men í staðin hugdu at staðnum, har tey vóru bitin, doyðu. 

Eg stúri fyri, at eftir at vit eru farin hiðani, fer hesin sannleikin at verða traðkaður undir fótum og skúgvaður til viks av fíggindum sannleikans. Eg sigi hetta, tí longu nú, meðan vit liva og royna, so nógv vit kunnu, at greiða frá muninum millum lógina og evangeliið, eru tað fá, sum veruliga skilja munin. Hetta er satt enntá millum teirra, sum kalla seg kristin. Tá ið skilið er so ringt nú, hvussu verður tað so, tá ið vit eru deyðir og farnir?

„Og av tí at tit eru synir, hevur Gud sent í hjørtu okkara Anda Sonar Síns, Hann, sum rópar: „Abba! Faðir!““ Galatiabrævið 4.6. Leggið til merkis, at Andin rópar ikki: „Gud! Ver mær syndara náðigur,“ men „Abba! Faðir!“

———————

Luther helt fyrilestrar um Galatiabrævið í 1519 og aftur í 1523. Galatiabrævið var tann bókin í Skriftini, sum Luther segði seg dáma best. Hann skal hava sagt: „Galatiabrævið er mítt bræv. Tað er eins, og eg eri giftur við tí. Tað er mín Katharina“ (Katharina var kona hansara). Hann skal eisini hava sagt, tá ið hann var vorðin eldri: „Hevði eg rátt, so høvdu tey bara endurprentað tær bøkurnar hjá mær, sum beinleiðis viðgera evnir úr Bíbliuni, t.d. bókina hjá mær um Galatiabrævið.“ 

Vilt tú vita meir um uppruna og útbreiðslu brøðrasamkomunnar?

Hvar, hvussu og nær byrjaðu fólk at savnast og virka í og út frá samkomunum, sum vit í dag nevna brøðrasamkomurnar? Hvørjir vóru nakrir av lyklapersónunum, og hvat dreiv og leiddi hesi fólk? Um hesir og aðrir spurningar hava tín áhuga, so kanst tú lurta eftir nøkrum fyrilestrum um hetta evnið á www.ordid.fo.

Nú summarfrítíðin er í hæddini, hava fleiri av okkum helst betri stundir enn vant til at lesa um ella lurta eftir onkrum áhugaverdum.

Ein av møguleikunum í so máta er heimasíðan www.ordid.fo, ið hevur sum endamál at veita kristiligt lærutilfar til føroyingar. Heimasíðan verður fyri tað mesta dagført við bíbliutímum tiknir á video.

Í summar havi eg sjálvur havt gleði av at lurta eftir fyrilestrum, har Páll Poulsen greiðir frá um evnið: Brøðrasamkoman – uppruni og útbreiðsla.

Páll Poulsen er føddur og uppvaksin í Klaksvík, her samkoman í Betesda var hansara andaliga heim. Hann var ein av teimum fyrstu, sum fóru út í fulltíðar tænastu fyri HARRAN út frá samkomuni. Saman við konuni, Marjun, virkar Páll í dag sum trúboðari í Grønlandi.

Í hesari røðini í fimm pørtum greiðir Páll Poulsen frá uppruna og útbreiðslu av tí, vit kenna sum brøðrasamkoman. Røðin varð tikin upp í 2004 til útvarpssendingar hjá Evangelisku Røddini.

(1) Fyrsti partur snýr seg um samkomuna í nýtestamentligum týdningi.

(2) Annar partur snýr seg um at ymiskar samkomur hava verið trúgvar gjøgnum tíðirnar.

(3) Triði partur snýr seg um trúbótina, og hvussu brøðrarørslan tók seg upp.

(4) Fjórði partur snýr seg um tríggjar stórar og myndandi persónsmenskur innan rørsluna.

(5) Fimti partur snýr seg um merkismenn og missiónsáhuga.

Her niðanfyri er ein slóð til hesi fimm ljóðbrotini, sum eru umleið 20-30 minuttir hvørt: http://ordid.fo/broedrasamkoman-uppruni-og-utbreidsla-pall-poulsen/