Heilsið endiliga (Fyrsti partur av trimum)
Paulus sendi ofta heilsanir. Her er Rómbrævið í serflokki við fleiri enn 30 heilsanum – 26 til einstaklingar og 5 til teirra, sum vit kalla húsasamkomur. Vit kunnu kanska eisini kalla tær bíbliubólkar. Umframt hetta lata eisini teir, sum eru saman við Paulusi, heilsa.
Ein fjálgur hiti kennist í hesum heilsanunum, sum ger, at tað kundi lívgað okkum, at hugt at teimum.
At heilsanirnar eru so nógvar, merkir, at vit fara at hyggja at teimum í hesi og teimum báðum næstu greinunum.
Áðrenn vit koma til heilsanirnar
Nøvn
Tá ið Nýggja Testamentið varð skrivað, høvdu nøvn ofta meira at siga enn nú á døgum. Nøvnini vístu ofta, um viðkomandi var av múgvandi ætt ella ikki, og um foreldur ella abbar og ommur høvdu verið trælir ella ikki o.s.fr. Summi nøvn vóru vanligari millum jødar, og onnur nøvn vóru vanligari millum heidningar.
Nøvnini, sum vit lesa um í 16. kapitli í Rómbrævinum, geva eina ábending um, at samkoman var fyri tað mesta samansett av heidningum, og at nógv av fólkunum vóru trælir ella høvdu verið trælir ella vóru eftirkomarar hjá trælum.
At nógvar kvinnur fáa heilsanir, sigur ikki so lítið um samkomuna.
Í Harranum, í Kristusi og í Kristi Jesusi
Hesar orðingarnar koma 10 ferðir fyri í heilsanum hjá Paulusi her í Rómbrævinum 16. Tað var støða teirra í Kristusi, sum taldi.
„Tit eru tí ikki longur fremmand og útlendingar; nei, tit eru samborgarar hinna heilagra og húsfólk Guds, tit, sum uppbygd eru á grundvølli ápostlanna og profetanna – og hornsteinurin er Kristus Jesus sjálvur.“ Efesusbrævið 2.19-20
Hinum elskaða og hini elskaðu
Tá ið Paulus skrivaði Rómbrævið, hevði hann sjálvur enn ongantíð verið í Róm. Vit halda, at hetta merkir, at flestu teirra, sum hann sendir heilsanir til, eru fólk aðrastaðni frá, men sum nú búðu í Róm.
Orðingarnar „hinum elskaða“ og „hini elskaðu“ koma 4 ferðir fyri. Hildið verður, at tey, sum hann kallaði so, eru fólk, sum hann kendi serliga væl.
Og so til heilsanirnar
Fyrsta heilsanin er til Prisku og Akvila; næsta er til samkomuna, sum kom saman í heimi teirra; og triðja er til mann, nevndur Epenetus, sum óivað hevur verið serliga nær knýttur Prisku og Akvila.
Heilsið Prisku og Akvila (Róm. 16.3-4)[1]
Heilsið Prisku og Akvila, sum hava arbeitt saman við mær í Kristi Jesusi! Tey hava vágað sítt egna lív fyri mítt; teimum takki ikki bert eg, men eisini allar samkomur heidninganna.
Paulus skrivar um Prisku og Akvila, at tey høvdu arbeitt saman við honum. Vit vita sjálvandi ikki alt, sum hetta inniber; men har hevur verið nógv felags søga. Paulus skrivar, at allar samkomur heidninganna takkaðu teimum. Vit kenna ikki alt bakstøðið, men ríkt hevur tað verið.
Og so leggur Paulus afturat, at tey høvdu enntá vágað lív sítt fyri hann.
„Av tí kenna vit kærleikan, at Hann gav lív Sítt fyri okkum; eisini vit skylda at lata lívið fyri brøðurnar.“ Fyrsta bræv Jóhannesar 3.16
Heilsið samkomuni í heimi teirra (Róm. 16.5a)
Heilsið eisini samkomuni í húsi teirra!
Tað er sjálvandi avmarkað, hvussu nógv vit vita um samkomuna, sum kom saman í heimi teirra. Og tó, hetta er næsta familja. Hann, sum var høvd teirra, er eisini høvd okkara. Vit eru øll partur av sama likami. Spennandi verður einaferð at møta teimum.
Heilsið Epenetusi (Róm. 16.5b)
„Heilsið Epenetusi, hinum elskaða mínum, sum er frumgróður Asia fyri Kristus!“
Hetta er einastu ferð, Epenetus er nevndur. At Paulus skrivar „hinum elskaða mínum“, merkir, at teir hava kenst væl. Og at hann var „frumgróður Asia fyri Kristus“, merkir, at hann var ein av teimum fyrstu í Asia at koma til trúgv.
At hann er nevndur beint eftir Prisku og Akvila og samkomuni í húsi teirra, kundi bent á, at hann kom til trúgv gjøgnum Prisku og Akvila, og at hann var komin til Róm við teimum.
***
Fløvandi er at hitta slík trúgvandi. Jú, 2000 ár eru millum okkum og tey, og mentanarmunurin er nógv størri, enn vit skilja. Og tó. At Kristus er felagsnevnarin, skapar kennskap, sum bara unnist teimum, ið hoyra Honum til.
[1] Grein um Prisku og Akvila varð løgd út 5. apríl 2024.
