Heilsið endiliga (Triði partur av trimum)
Trýfena og Trýfosa
„Heilsið Trýfenu og Trýfosu, sum arbeiða í Harranum!“ Rómbrævið 16.12a
Hildið verður, at Trýfena og Trýfosa – eins og mong onnur, ið verða nevnd her – vóru antin trælir ella fyrrverandi trælir. Møguliga hava tær verið systrar.
Áhugavert er, at nøvn teirra merkja følin og fín. Kanska hava tær ikki sæð út til at orka nógv, men tað gjørdu tær sanniliga. Grikska orðið, sum er umsett „arbeiða“, sipar til hart ella strævið arbeiði.
Persis
„Heilsið Persis, hini elskaðu, sum hevur arbeitt nógv í Harranum!“ Rómbrævið 16.12b
Persis var møguliga eisini trælur ella fyrrverandi trælur. Sum vit hava umrøtt áður, so merkir tað, at Paulus kallar hana hina elskaðu, at tey kendust væl. Hann skrivar ikki bara, at hon arbeiddi, men at hon arbeiddi nógv.
Og so er tað aftur orðingin „í Harranum“. Tað var tilknýti hennara til Hansara, sum gjørdi allan munin.
Rufus[1]
„Heilsið Rufusi, hinum útvalda í Harranum,“ Rómbrævið 16.13a
Orðingin „hinum útvalda í Harranum“ merkir, at hann var ein úrmælingur.
Móðir Rufus
„og móður hansara og míni!“ Rómbrævið 16.13b
Paulus nevnir hana ikki við navni, men kallar hana móður Rufusar og sína. Tað, sum helst liggur í orðingini, er, at Paulus hevur búð hjá henni, og at hon tá hevur verið honum sum ein móðir. Tað kann ikki prógvast, men hildið verður, at hon og maður hennara høvdu búð í Antiokia, og at tað var tá, at Paulus búði hjá henni.
Og so fleiri nøvn afturat
„Heilsið Asynkritusi, Flegon, Hermes, Patrobasi, Hermasi og brøðrunum har hjá teimum!“ Rómbrævið 16.14
„Heilsið Filologusi og Juliu, Nereusi og systur hansara, Olympasi og øllum hinum heiløgu hjá teimum!“ Rómbrævið 16.15
Leggið til merkis mynstrið í báðum versunum: Í 14. versi letur hann heilsa fimm persónum og síðan brøðrunum hjá teimum. Í 15. versi letur hann heilsa fimm persónum og síðan teimum heiløgu hjá teimum.
Vit vita einki um persónarnar, sum eru nevndir í 14. versi. Møguliga hoyra teir allir til sama húsarhald, onkur sum trælur, onkur sum frælsur.
Munurin á persónunum í 14. og 15. versi er, at í 15. versi er helst talan um eina familju. Filologus og Julia hava verið hjún, og Nereus og systir hansara hava verið børn teirra. Vit vita ikki, hvør Olympas var.
Í 14. versi endar Paulus við orðunum „og brøðrunum har hjá teimum“. Í 15. versi endar hann við orðunum „og øllum hinum heiløgu hjá teimum“. Orðingarnar sipa helst til trúgvandi, sum savnaðust saman við teimum. Helst hússamkomur.
Leggið til merkis, at í 14. versi nevnir Paulus teir brøður, og í 15. versi nevnir hann tey heiløg. At teir vóru brøður ella systkin, merkti, at tey vóru nær knýtt hvørt at øðrum; og at tey vóru heiløg, merkir, at tey vóru nær knýtt at Gudi.
Og so øll
„Heilsið hvør øðrum við heiløgum kossi! Allar samkomur Kristusar lata heilsa tykkum.“ Rómbrævið 16.16
Onkur heldur hatta vera løgnan sið – at heilsa hvør øðrum við heiløgum kossi. Veit ikki, í Italia gera tey tað. Tú verður nógv mussaður, bæði tá ið tú kemur á møti, og tá ið tú fert avstað aftur.
Tá ið vit royndu at greiða teimum á Balabac á Filipsoyggjum frá siðinum, hildu tey tað vera ógvuliga løgið. Tey høvdu aldri funnið seg í slíkum.
Hvussu er og ikki. Vit skilja øll tað, sum kossurin avmyndar, nevniliga, at vit koma hvør øðrum við og eru góð hvør við annan.
Leggið at enda til merkis, at Paulus skrivar: „Allar samkomur Kristusar lata heilsa tykkum.“ Tað er óhoyrt í Nýggja Testamenti ikki at vera partur av einari samkomu. Og so eisini tað, at hann skrivar, at tær lata heilsa. Tað vísir, at samkomurnar vóru góðar hvør við aðra.
Tað er soleiðis, at tað eigur at vera.
[1] Grein um Rufus og móður hansara varð løgd út 6. september 2024.
