Søgan hjá hebrearunum

„Men minnist hinar farnu dagar, táið tit, eftir at tit vóru upplýst, toldu nógv stríð í líðingum!“ Hebrearabrævið 10.32

Hebrearabrævið er skrivað eini 25-30 ár eftir hvítusunnu. Eitt nýtt ættarlið var nú komið. Tíðirnar vóru broyttar og eisini hugburðurin. Tá ið tú lesur brævið, fært tú kensluna av, at nýggja ættarliðið helt, at tey fyrstu trúgvandi eftir hvítusunnu høvdu møguliga verið í so avgjørd. Kanska var ein jaligari millumvegur?

Hebrearabrævið varð skrivað fyri at ávara nýggja ættarliðið, at ikki var rætt at hugsa soleiðis. Tað varð skrivað fyri at minna á hinar farnu dagar, dagarnar tá ið tað veruliga kostaði at fylgja Harranum. Høvundurin vildi hava tey at minnast, at tað var tá – ikki nú – at tey vóru á rættari leið.

Søga okkara

Í okkara føri eru meiri enn 25-30 ár liðin, síðan samkomurnar byrjaðu. Kanska gera vit væl í at taka avbjóðingina, sum var givin hebrearunum, til okkara.

At tosa um farnar dagar má sjálvandi takast við fyrivarni. Prædikarin ávarar jú:

„Spyr ikki: „Hvussu ber tað til, at hinar farnu tíðir vóru betri enn tær, ið nú eru?“ – Tí ikki av vísdómi spyrt tú so.“ Prædikarin 7.10

Onkur hevur sagt, at longsul eftir farnari tíð (nostalgi) er ein samanblanding av góðum hugflogi og vánaligum minni. Kanska er okkurt um tað. Her tosa vit tó ikki um at fara aftur til tað gamla, men heldur at fara aftur til Hann, sum tey gomlu høvdu sett sítt álit á.

Vit mugu altíð hava í huga, at tey, sum ikki vilja eftirfylgja livandi trúgv teirra deyðu, fylgja ofta deyðu trúgv teirra livandi.

Ein annar vandi – sum møguliga ikki gjørdi seg galdandi hjá hebrearunum, men sum kann gera seg galdandi hjá okkum – er, tá ið vit gerast fjølment. Tað løgna er, at tá ið tað hendir, skapa tey trúgvandi ofta sína egnu „kristnu“ mentan. Uttan at tey varnast tað, er Skriftin skúgvað til viks, og „kristna“ mentanin fær síðsta orðið.

Samkomur okkara byrjaðu í tí smáa, heilt smáa. Hesi brotini eru úr dagbók Andrew Sloans, ið var skrivað á donskum:

21. september 1917

„I aften havde vi for første gang møde i Salen her. Der var en god del til møde. Haaber at Herren maa velsigne arbeidet her i Klaksvig. Til belysning havde vi et par carbid lamper.“

4. november 1917

„Í morgun høvdu vit fyrstu breyðbrótingina her í salinum. Vit vóru 8 til staðar: Maria Joensen (hjá Conrad), Kristina Hansen (Stina í Vátutoft), Jens Clæmint Isaksen, Sára Isaksen, Elin Davidsen av Viðareiði (systir Jóan Jakku), Eliesar Joensen, Ella Hansen og eg. Jens Clæmint og eg høvdu eitt stutt orð um meiningina og týdningin av breyðbrótingini. Síðan høvdu vit eina stutta bønaløtu.“

Lítið vistu hesi fyrstu, at tey vóru við til at leggja lunnar undir samkomu, sum einaferð fór at verða størsta brøðrasamkoman í landinum. Sum heild munnu vera fáar brøðrasamkomur kring heimin, har lutfalsliga so nógv av teimum staðbundnu hoyra til samkomuna, sum í Betesda. Hetta er ein signing, sum vit eiga at gleðast um og gagnnýta, samstundis sum vit mugu hava í huga, at vansar fylgja við.

Eg var einaferð á einum bíbliutíma í býnum Siloam Springs í Arkansas, USA. Teir, sum leiddu bíbliutíman, søgdu, at Siloam Springs hevði lutfalsliga fleiri evangelisk trúgvandi enn nakar annar býur í USA. Hóast hetta tyktist gott og stórt, so vildu teir vera við, at tað, at tey vóru so mong, var ein høvuðsorsøk til, at samkomurnar har í býnum ikki vóru so andaliga búnar, sum tær áttu at verið. Tað bíbilska og meiningarnar hjá fólki var so samansjóðað, at fólk góvu sær ikki longur far um, hvat var hvat.

Aftur til hebreararnar

Tað er nógv lættari, enn vit ofta geva okkum far um, at fløkjast inn í „kristnar“ meiningar ella mentanir. Orsøkin til, at hebreararnir fullu í hesa grøvina, var, at tey høvdu vent eygunum burtur frá Kristusi. Tí var tað, at tann, sum skrivar Hebrearabrævið, vísir á Kristus allan vegin gjøgnum brævið, og hvussu nógv betri Hann og verk Hansara er enn alt tað „religiøsa“ rundan um okkum. Okkum øllum tørvar at hoyra hatta aftur og aftur.

„Latið tí eisini okkum, táið vit hava so stórt skýggj av vitnum rundan um okkum, leggja av okkum alt tað, ið tyngir, og syndina, sum hongur so føst uppi í okkum, og við toli renna skeiðið, ið okkum er fyrisett, havandi eyguni vend á Jesus, upphavsmann og fullkomara trúarinnar, sum fyri gleðina, ið fyri Honum lá, tolin leið á krossi og legði einki í vanæruna – og situr nú við høgru síðu hásætis Guds!“ Hebrearabrævið 12.1-2

„Latið okkum tá fara út til Hansara, út um tilhaldið, berandi vanæru Hansara!“ Hebrearabrævið 13.13

Hugsaði at luta nakrar tankar um kenslur, sum ofta fylgja jóltíðini. Jólini eitast at vera ein gleðihátíð, men tað eru tey ikki altíð. Hjá mongum munnu kenslurnar vera í so blandaðar og hjá onkrum beint fram tungar.

Leitaði mær fram nakrar viðmerkingar, sum eg skrivaði mær um júst hetta sama. Viðmerkingarnar eru frá fýrsunum, men tað bilar kanska ikki. Ger tað kanska jólaligari. Evnið er Betlehem, bygdin, sum vit seta í samband við jólini.

Vit fara at hyggja at fimm persónum í Gamla Testamenti, sum allir høvdu tilknýti til Betlehem. Persónarnir eru Rutt, Dávid, Jákup, Elimelek og Mika.

Rutt

„Tær hildu so fram báðar, inntil tær komu til Betlehem. …“ „So tók Boaz Rutt til sín, og hon varð kona hansara; og táið hann fór inn til hennara, læt HARRIN hana verða við barn, og hon átti son.“ Rutt 1.19 og 4.13

Hjá Rutt var Betlehem knýtt at varma og gleði.

Dávid

„„… Fyll horn títt við olju og far avstað! Eg sendi teg til Ísai Betlehemit; tí millum synir hansara havi Eg valt Mær kong.““ Fyrra Sámuelsbók 16.1

„Nú kom slíkur tosti á Dávid, at hann segði: „Hvør fær mær vatn at drekka úr brunninum, sum er við portrið í Betlehem?““ Seinna Sámuelsbók 23.15

Hjá Dávidi var Betlehem knýtt at ríkum barnaminnum.

Jákup

„– Táið eg [Jákup] kom úr Paddan, doyði Rakul frá mær í Kána’anslandi, á ferðini, áðrenn eg var komin rættiliga til Efrat, og eg jarðaði hana har á vegnum til Efrat, tað er Betlehem.“ Fyrsta Mósebók 48.7

Hjá Jákupi var Betlehem knýtt at sorg og sakni, minnum um tað, sum ongantíð fór at koma aftur.

Elimelek

„Á teimum døgum ið dómararnir stjórnaðu, kom einaferð hungursneyð í landinum. Tá fór maður úr Betlehem í Juda til Móabsland at búgva har sum fremmandur við konu síni og báðum sonum sínum. Maðurin æt Elimelek, …“ Rutt 1.1-2

Hjá Elimeleki var Betlehem knýtt at bakkasti og vónbrotum.

Mika

„Men tú Betlehem, Efrata, sum so lítið hevur at týða til at vera millum túsund Juda! Úr tær skal ein ganga Mær út, sum skal vera høvdingi Ísraels. Uppruni Hansara er úr forðum, frá fortíðardøgum.“ Mika 5.1

Hjá Mika var Betlehem knýtt at høvdinganum, Honum, hvørs uppruni er úr forðum, frá fortíðardøgum.

Tá ið jólini eru okkum tað, sum Betlehem var Mika, so kunnu vit av sonnum hava eini gleðilig jól. Tað er jú Hann, sum ger allan munin.

Og so taka vit eisini ein eiðismann við

Vit eru komin til endan av viðmerkingunum frá fýrsunum, men halda á eina løtu afturat. Vit flyta okkum úr Gamla Testamenti til nútíðina; frá fólki, sum livdu fyri túsundum av árum síðan, til ein eiðismann, sum nú í mong ár hevur búð í Venesuela. Eiðismaðurin eitur Jóhannus Frants Poulsen.

Framman undan jólum í fjør segði hann frá – í einum brævi, sum var sent gjøgnum Akurin – um eini jól inni í frumskóginum. Hetta var, áðrenn hann møtti konu síni, Nurimar. Vit geva honum orðið. Tað, hann sigur, minnir á Mika:

„Allir hinir trúboðararnir vóru farnir út í býin at halda jól. Sjálvur hevði eg keypt ymist gott at njóta, sum skuldi koma inn við flúgvaranum. Aðrir trúboðarar, sum vistu, at eg fór at verða einsamallur, høvdu eisini keypt mær gávur, og alt skuldi koma inn á seinasta túrinum áðrenn jólini. Ringt veður bleiv, og tað bleiv ikki flúgvandi inn til bygdina, fyrr enn nýggja árið var byrjað. Sjálvur dugdi eg einki av málinum hesa tíðina, og hevði eg ikki gleðina av jólagestum heldur. Vánalig jól, kundi ein hildið. Men hvat eru eini sonn og gleðilig jól? Í Lukasi 2.10-11 stendur:

„… „Óttist ikki! Eg kunngeri tykkum stóra gleði, ið skal verða fyri alt fólkið: Tykkum er í dag Frelsari føddur, sum er Kristus, Harrin, í staði Dávids.““

Og í Esaiasi 9.6 stendur:

„Tí Barn er føtt okkum, Sonur er givin okkum, …““

Kann eg hava eini gleðilig jól, um so er, at Jesus er einasta gávan? Einasta gleðin? Einasti gesturin?

Vit vita svarið. Spurningurin er: Trúgva vit tí?

– við innblástri frá J.R.R. Tolkien og Timothy Keller

Hobbin og Ringanna harri

Tað var ikki fyrr enn fyri nøkrum árum síðan, at eg gjørdist hugtikin av bókunum hjá J.R.R. Tolkien. Her hugsi eg um bøkurnar Hobbin, Ringanna harri og aðrar tongdar at teimum. Í bókunum verða vit førd inn í ein spennandi heim, har tað ikki bara eru alskyns sløg av menniskjum, men eisini álvar, vættrar, dvørgar og aðrir løgnir skapningar. Høvuðspersónarnir, hobbarnir, eru okkurt um hálva manshædd høgir. Bygdin, teir búgva í, eitur Hobbiton. Í Hobbiton er gott at vera, og hobbunum dámar at njóta stilla bygdarlívið og alt rundan um tað.

Fyrsta bókin, Hobbin, er um hobban Frodo og vandaferð hansara. Á ferðini finnur hann ein ring við yvirnatúrligum mátti. Hinar bøkurnar – Ringanna harri – tríggjar í tali, eru um ein fylgisvein hjá Frodo, Bilbo Baggins. Bilbo er sendur at blaka ringin í eldgosið, har ringurin upprunaliga varð smíðaður. Nógv ónt er tongt at ringinum, og tað er bara á henda hátt, at ringurin kann verða gjørdur til einkis. Ferðin er long, vandafull og kjokkfull av spennandi hendingum. Nakrir vinir eru við Bilbo, og so eru tað øll tey, sum teir møta á ferðini.

Bøkurnar og Skriftin

Orsøkin til, at eg gjørdist so áhugaður í bókunum hjá Tolkien, var, at eg ofta hoyrdi góðar bíbliulærarar endurgeva úr teimum. Bøkurnar eru fullar av myndum, sum lýsa andaligar sannleikar. Áhugavert, tí Tolkien sjálvur tvíhelt um, at bøkurnar ikki vóru ætlaðar at lýsa nakað ávíst, men vóru bara søgur. Orsøkin til, at tær tó lýsa tað andaliga lívið so væl, er, at kristna lívsáskoðanin hjá Tolkien skínur ígjøgnum tað, sum hann skrivar.

Nøkur fá bíbilsk dømir:

• Vit lesa aftur og aftur í bókunum hjá Tolkien, hvussu øgiligur og eirindaleysur óndskapurin er.
• Vit lesa, at endamálið hjá teimum, sum vóru sendir við ringinum, var ikki, so at teir kundu vinna sær heiður og ríkidømi, men so teir – við at ofra seg sjálvar – kundu beina fyri tí ónda.
• Teir vóru valdir, ikki tí teir vóru so sterkir, men heldur tí, teir vóru so veikir.
• Bilbo var illa særdur á ferðini. – Bíblian sigur, at tað fer eisini at henda okkum!
• Teir høvdu ikki megnað ferðina uttan hjálpina, teir fingu á leiðini.
• Tá ið Bilbo skuldi blaka ringin í eldin, var hann so illa fyri, at ein annar mátti koma og hjálpa honum. – Tað kenna vit frá okkum sjálvum og Skriftini.
• Sigurin kostaði nógv og var ikki endaligur.

Bøkurnar og Timothy Keller

Timothy Keller, sáli, man vera bíbliulærarin, sum meira enn nakar annar gjørdi, at eg bleiv bitin av hobbunum. Honum dámdi serliga væl bøkurnar og sipaði dúgliga til teirra. Onkur, sum kendi Timothy Keller væl, segði, at hann var hugtikin av bókunum hjá Tolkien heilt frá tí, hann kom til trúgv, og líka til Harrin tók hann heim.

Eg minnist, at í einari talu kom hann inn á, at vit liva í eini tíð, har alt skal henda í einari handarvending, og hvussu hesin hugburðurin eisini ávirkar trúgvandi. Fólki dámar ikki at binda seg til nakað, sum kann koma at taka ov langa tíð, og serliga ikki, um tað bindur tey fyri lívið. Brotið úr Skriftini, sum kemur mær í hug, er Hebrearabrævið 12.1-2:

„Latið tí eisini okkum, táið vit hava so stórt skýggj av vitnum rundan um okkum, leggja av okkum alt tað, ið tyngir, og syndina, sum hongur so føst uppi í okkum, og við toli renna skeiðið, ið okkum er fyrisett, havandi eyguni vend á Jesus, upphavsmann og fullkomara trúarinnar, sum fyri gleðina, ið fyri Honum lá, tolin leið á krossi og legði einki í vanæruna – og situr nú við høgru síðu hásætis Guds!“

Sum so ofta, so lýsti Keller sannleikan við fara aftur til hobbarnar. Hann lýsti, hvussu long og torfør ferðin hjá Bilbo og vinum hansara var. Eg minnist ikki, júst hvussu hann segði tað, men tankin var, at ferð teirra var ein vandaferð – nógv longri enn teir høvdu væntað. Fíggindarnir vóru nógv fleiri og sterkari, enn teir høvdu ánað, og fjøllini og dalarnar nógv tyngri, enn teir høvdu droymt um.

Har var so nógv, sum teir ikki høvdu givið sær far um, áðrenn teir fóru avstað; trupulleikar, sum teir máttu loysa, skuldi ferðin eydnast. Og so var tað løgni, óndi Gollum og marran, sum hann var teimum líka til tað síðsta.

Og ikki bara tað. Tá ið teir so endiliga komu heimaftur, bíðaðu enn fleiri avbjóðingar.

Soleiðis er tað andaliga lívið.

Vit enda við tveimum sunnudagsskúlasangum, ið umrøða sama evnið:

Upp á tindar, gjøgnum dalar,
upp á tindar, gjøgnum dalar,
upp á tindar, gjøgnum dalar
vil eg fylgja, tá Jesus leiðir meg.
Eg vil fara, har hann leiðir,
eg vil fara, har hann leiðir,
eg vil fylgja, tá Jesus leiðir meg.
Eg vil fara, har hann leiðir,
eg vil fara, har hann leiðir,
eg vil fylgja, tá Jesus leiðir meg.

Eg eri við í Gud heri
og stríði fyri sannleikan.
Eg eri við í Guds heri;
Gud, ger meg til ein rættan mann.
Jesusi eg ynski fylgja,
um verðin enn meg háða vil;
eg vil líta bert á hann,
sum hin størsta sigur vann;
eg vil stríða fyri sannleikan.

Onesimus: trælur, skuldari, sonur og bróðir.

Trælurin

Onesimus er trælurin, sum brævið til Filemon snýr seg um. Herumframt er hann eisini nevndur  móti endanum á Kolossebrævinum.

„Eisini sendi eg Onesimus, hin trúfasta og elskaða bróðurin, sum er úr býi tykkara; teir skulu siga tykkum frá øllum her.“ Kolossebrævið 4.9

Tey serkønu siga, at navnið Onesimus var eitt vanligt trælanavn. Navnið merkir hentur. Áhugavert er, hvussu Paulus spælir við týdningin av navninum [undirstrikingarnar í versinum eru mínar]:

„eg biði teg fyri syni mínum, Onesimusi, sum eg havi fingið í leinkjum mínum, honum, sum áður var tær „óhentur“, men nú er bæði tær og mær „hentur“ – honum, sum eg nú sendi tær aftur.“ Filemonbrævið 1.10-11

„Ja, bróðir, ver mær „hentur“ í Harranum, lívga hjarta mítt í Kristusi!“ Filemonbrævið 1.20

Skuldarin

Í brævinum til Filemon fáa vit ta fatan, at Onesimus møguliga hevði stolið eitt ella annað frá Filemon.

„Hevur hann gjørt tær nakran órætt, ella skyldar hann tær nakað, so skriva tað á rokning mína!“ Filemonbrævið 1.18

Av góðum grundum er tað trupult hjá okkum nýmótans menniskjum at fata, hvussu álvarsamar umstøðurnar hjá Onesimusi vóru. Einki mark var fyri, hvussu stóra straff flýggjaðir trælir kundu fáa. Og so ikki at tala um, høvdu teir eisini stolið.

Sonurin

Flýggjaði trælurin endaði í Róm, møtti Paulusi og kom til trúgv. Í brævinum til Filemon kallar Paulus hann son sín (v. 10), tað merkir andaliga son sín. Hann kallaði hann soleiðis, tí tað var ígjøgnum Paulus, at Onesimus kom til trúgv. Spennandi verður einaferð at fáa meiri at vita, hvørjar umstøðurnar vóru, tá ið teir hittust, og Paulus leiddi hann til trúgv.

Bróðurin

„Tak ímóti honum – tað er mítt egna hjarta! … ikki sum træl longur, men sum meir enn træl, sum elskaðan bróður. Tað er hann mær á serligan hátt, og hvussu mikið meiri tá ikki tær – bæði í holdinum og í Harranum! So satt sum tú tí roknar meg fyri sambróður tín, so tak ímóti honum sum ímóti mær!“ Filemonbrævið 1.12-17

Paulus biður Filemon taka ímóti Onesimusi, biður hann taka ímóti honum, sum tað var móti Paulusi sjálvum. Hann biður hann taka ímóti honum sum elskaðan bróður.

Av tí at vit ikki persónliga kenna til trælahald og umstøðurnar hjá trælum (og tað skulu vit vera glað fyri), er tað trupult hjá okkum at fata, hvussu grípandi Filemonbrævið er, og hvussu væl tað lýsir kollveltandi ávirkan evangeliums.

Bara tankin, at trælir og harrar teirra kundu vera elskaðir brøður, var óhugsandi. Og so at hugsa sær, at tað kundi vera møguligt, tá ið trælurin var rýmdur og enntá sekur í stuldri, tað var óhoyrt.

„Hvussu mær gongst, skal Týkikus, hin elskaði bróðirin, sum so trúliga hjálpir mær og tænir saman við mær í Harranum, bera tykkum boð um, alt samalt. Hann sendi eg til tykkara, júst fyri at tit skulu vita, hvussu til stendur við okkum, og fyri at hann skal troysta hjørtu tykkara. Eisini sendi eg Onesimus, hin trúfasta og elskaða bróðurin, sum er úr býi tykkara; teir skulu siga tykkum frá øllum her.“ Kolossebrævið 4.7-9

Týkikus var væl kendur í Kolosse. Tað er ikki óhugsandi, at hann og Onesimus høvdu – áðrenn Onesimus flýggjaði – møtt hvør øðrum inni hjá Filemon ella onkra aðrastaðni í Kolosse.

Nú ferðaðust teir saman til Kolosse, til samkomuna har og til Filemon. Leggið til merkis, at Paulus nevnir ikki Onesimus træl, men trúfastan og elskaðan bróður. Ein, sum saman við Týkikus skuldi siga teimum, hvussu tað gekst hjá fongslaða Paulusi. Hetta er tað, sum evangeliið ger.

„Her er ikki Grikki og Jødi, umskorin og óumskorin, fremmandur, Skýtti, trælur, frælsur – nei, Kristus er alt og í øllum.“ Kolossebrævið 3.11

***

Og so enda vit vitjan okkara hjá Onesimusi við Filemonbrævinum 1.13-14:

„Eg hevði havt hug at latið hann verðið her hjá mær, so hann í tín stað kundi tænt mær í leinkjum mínum, sum eg beri fyri evangeliið; men eg vildi einki gera uttan samtykki títt, fyri at góðska tín skal ikki vera eins og av noyðslu, men av fríum vilja.“

Her skjýtur Paulus upp – hóast hann ikki skrivar tað beinleiðis – at gott hevði verið, um Filemon kundi sent Onesimus aftur til hansara. Paulusi tørvaði hann í Róm. Óhenti trælurin, ið møguliga eisini var tjóvur, var vorðin ein hentur, trúfastur og elskaður bróðir. Evangeliið um Jesus hevði broytt hann.

„Tí eg skammist ikki við evangeliið; tað er jú kraft Guds, hvørjum tí til frelsu, sum trýr, …“ Rómbrævið 1.16

„Heilsið Rufusi, hinum útvalda í Harranum, og móður hansara og míni!“ Rómbrævið 16.13

„Og teir noyddu ein at bera kross Hansara, ein, sum kom framvið, sum kom av markini, Símun úr Kýrene, faðir Aleksander og Rufus.“ Markus 15.21

Rufus

Navnið Rufus verður nevnt tvær ferðir í Skriftini, eina ferð í Rómbrævinum og eina ferð í Markusi. Ymiskt peikar á, at talan møguliga er um sama mann. Vit kunnu vera rímiliga vís í, at orsøkin til, at Rufus og beiggi hansara eru nevndir í evangeliinum eftir Markus, er tí, at tey, sum hann skrivaði til, kendu teir. Tá ið so eisini verður havt í huga, at Markusarevangeliið varð skrivað við rómverjum í huga, so er ikki óhugsandi, at Rufus í Markusi og Rufus í Rómbrævinum vóru ein og sami maður.

Var tað sami maður, so er hetta myndin av familjuni: Foreldrini vóru Símun úr Kýrene og kona hansara, kvinnan, sum Paulus kallaði móður sína (Róm.16.13), og synirnir vóru Aleksander og Rufus.

Vit fara fyrst og fremst at geva okkum far um Rufus og móður hansara, men nøkur fá orð fyrst um Símun úr Kýrene. Hann var, sum nevnt, úr Kýrene og var í Jerúsalem hin minniliga dagin, tá ið Jesus varð krossfestur. Vit vita tó ikki, um hann nakrantíð búði í Jerúsalem. Møguliga var hann bara komin hagar at halda páskir og var á veg heim av markini, tá ið hann rendi seg í fylgið, sum var á veg út á Skallastaðin við Jesusi. Markus skrivar, sum vit lósu at byrja við:

„Og teir noyddu ein at bera kross Hansara, ein, sum kom framvið, sum kom av markini, Símun úr Kýrene, faðir Aleksander og Rufus.“ Markus 15.21

At Markus nevnir Símun og synirnar, kundi bent á, at hann – antin tá ella seinni – kom til persónliga trúgv á Kristus, og at synirnir vóru kendir av teimum, sum evangeliið var skrivað til.

Aftur til Rufus. Paulus kallar hann hin útvalda í Harranum. Orðið útvaldur, so sum tað er nýtt her, sipar til, at hann var ein úrmælingur, ein framúr dugnaligur tænari. Orðini í Harranum sipa til, at hann var Harrans maður, Hansara tænari.

Móðir Rufusar

„Heilsið Rufusi, hinum útvalda í Harranum, og móður hansara og míni!“ Rómbrævið 16.13

Móður hansara og míni merkir ikki, at hon bókstavliga var móðir Paulusar, men at hon hevði verið Paulusi sum ein móðir. Í einari umseting stendur: „… hon hevur verið mær ein móðir.“ Í eini aðrari stendur: „… hon hevur altíð tikið sær av mær, sum eg var hennara egni sonur.“

Hildið verður – og hetta eru bert gitingar – at Símun og kona hansara vóru millum teirra úr Kýrene, sum komu til Antiokia við evangeliinum (Áp. 11.20), og at Símun var ein av profetunum og lærarunum, sum nevndir eru í Ápostlasøguni 13.1. Hildið verður, at hann møguliga er Símun, sum hevði tilnavnið Niger. Hildið verður eisini – hetta eru eisini bara gitingar – at Paulus búði hjá teimum, tá ið hann búði í Antiokia. Í hvussu er og ikki, so búði Paulus hjá teimum eitt tíðarskeið.

Um tað er rætt, at Rufus, sonur Símun úr Kýrene í Markusi og Rufus í Rómbrævinum er ein og sami persónur, so vita vit ikki, hví Símun ikki er nevndur í heilsanini til Rufus og mammuna. Møguliga er hann longu fluttur heim í dýrdina, tá ið brævið er skrivað. Vit vita heldur ikki, hví tey eru endað í Róm.

Og so til okkara

Kanska vit hava loyvt okkum at fara í so langt við gitingum, men flættaðir í alt hetta eru ríkir sannleikar, sum ikki eru gitingar. Sannleikar, sum vit gera væl í at taka til okkara. Eg nevni fýra:

Týdningurin av at hava sterkar familjur

Símun átti tveir synir, sum vóru væl kendir millum tey trúgvandi. Sigur ikki lítið. Og Paulus kundi kalla mammu Rufusar móður sína. Ein vøkur mynd av eini sterkari familju, har øll eru við í verki Harrans.

Týdningurin av at taka onnur til okkara

Paulus kallaði móður Rufusar móður sína. Myndin lýsir, hvussu týdningarmikið tað er, at vit sum familjur duga at taka onnur til okkara og lata tey verða partur av familjuni. Móðir Rufusar hevur óivað havt góða ávirkan á Paulus.

Týdningur teirra ónevndu

Vit kenna navnið á Símuni og nøvnini hjá Alexanderi og Rufusi, men vit vita ikki, hvussu móðir Rufusar æt. Og soleiðis er tað ofta, eisini tá ið menn – innblástir av Gudi – skrivaðu okkum orð Guds. Tey, sum hava gjørt størsta munin, eru ofta ikki nevnd. Týdningarmikið er, at vit ikki gloyma hatta. Tað er so lætt at taka sær ilt av, hvør er nevndur og ikki.

Týdningurin av at gera sítt ítasta

Paulus kallaði Rufus hin útvalda, úrmælingin, hin framúr dugnaliga. Tað eigur at vera galdandi fyri okkum øll. Kanska tað er hóskandi, at vit enda við at geva Jeremiasi orðið:

„Bannaður veri tann, ið latur er at gera verk HARRANS, bannaður veri tann, ið ikki blóðgar svørð sítt!“ Jeremias 48.10

Ger títt ítasta – ver sum Rufus!