„Jesus svaraði: „Sanniliga, sigi Eg tykkum: Eingin er, sum er farin frá húsi, brøðrum, systrum, móður, faðir, børnum ella jørð fyri Mína skuld og fyri evangeliums skuld, uttan hann skal fáa tað hundraðfalt aftur, …“ Markus 10.29-30

Myndin omanfyri er tikin í BWI floghavnini 14. desember 1985 (BWI stendur fyri Baltimore Washington International). Menninir á myndini eru – saman við konum og børnum – komnir at siga okkum farvæl. Vit høvdu nú í tvey ár bíðað eftir at fáa innfararloyvi til Indonesia, men har var einki komið. Og nú høvdu vit avgjørt at fara til Føroyar at halda jól. Um innfararloyvi at fara til Indonesia ikki kom innan ársskiftið, so fóru vit til Filipsoyggjarnar. Tað bleiv Filipsoyggjar, og har lendu vit 18. januar 1986.

Aftur til menninar á myndini. Nøvnini eru frá vinstru: Brian, kona hansara eitur Vicky; Frank, kona hansara var Joyce; og Jim, kona hansara eitur Barb. Orðtøkini 20.6 siga:

„Mong eru tey, sum rópa hart, hvør um kærleika sín; men hvør finnur trúfastan mann?“

Hetta vóru fólk, sum aftur og aftur høvdu prógvað, hvat tað er at vera trúføst vinfólk – serliga hesa tíðina, vit høvdu bíðað eftir innfararloyvi til Indonesia.

Ætlanin hevði verið at fara til Indonesia á sumri 1984, men so læsti Harrin dyrnar. Vit høvdu vónað, at tær fóru skjótt upp aftur, men so skuldi ikki verða, og nú vit vóru í floghavnini, hálvtannað ár seinni, vóru tær enn læstar.

Ben varð føddur 15. november 1984. Ætlanin hevði verið, at hann skuldi verða føddur í Indonesia, men so bleiv ikki. Hann varð føddur í Baltimore inn í umstøður, har alt var fyribils. At liva undir so óvissum umstøðum við trimum smáum børnum var ikki bara sum at siga tað. Tá kendist serliga gott at hava góðar vinir rundan um seg. Harrin gav okkum nógv góð vinfólk hesi árini, men hesi trý hjúnini, sum vit tosa um her, royndust okkum serliga væl. Hetta vóru fólk, sum brendu fyri at vera liðir í, at evangeliið fór út til endar jarðarinnar. Tað var verk Harrans, tað snúði seg um, ikki alt tað, sum flest onnur liva fyri.

Eitt, sum er serligt við myndini, nú mann hyggur at henni, er, at hetta var síðstu ferð, vit øll vóru saman. Næstu ferð, vit komu aftur, vóru Barb og Jim flutt. Og aftur nøkur fá ár seinni fluttu Vicky og Brian. Eftir amerikanskum málistokki fluttu Barb og Jim ikki so langt, bara til Pennsylvania. Tað var tó so mikið langt, at tað var langt ímillum, at vit sóu hvør annan. Vicky og Brian fluttu allan vegin til Kalifornia. Barb og Jim búgva nú í Florida, og Vicky og Brian í Wyoming. Vit hava hildið sambandið øll árini, og sjálvt um tað kann vera langt ímillum, at vit møtast, so er tað altíð gott og gevandi at vera  saman aftur.

Joyce og Frank vóru tey einastu, sum ikki fluttu burt; men tíverri mistu vit sambandið við tey. Nøkur ár eftir, at vit fluttu til Filipsoyggjar, vendi Frank bæði Harranum og familjuni bakið. Ómetaliga syrgiligt. Vit høvdu samband við Joyce nøkur ár eftir hetta, men so bleiv hon eisini burtur. Keðiligt – men kortini minnast vit við takksemi vinabandið, sum vit einaferð nutu saman.

Í Bíbliuni stendur nógv um vinabond, og hvussu týdningarmikil tey eru. Týdningurin gerst ikki minni, sum vit eldast.

Í Orðtøkunum stendur:

• „Kom saman við vís, og tú verður vísur! Men vini dára, honum gongst illa.“ Orðt. 13.20

• „Vinur elskar altíð, og bróðir verður føddur til hjálpar í neyð.“ Orðt. 17.17

• „Manni við mongum vinum gongst illa; men vinur er, sum er trúgvari enn bróðir.“ Orðt. 18.24

• „Olja og roykilsi gleða hjartað, og sama gera vinareymleiki og sannhjartað ráð.“ Orðt. 27.9

Job hevur eisini nógv at læra okkum um vinabond:

• „Táið teir tríggir vinmenn Jobs fingu at frætta um alla hesa vanlukku, ið rámt hann hevði, komu teir, hvør úr heimstaði sínum, Elifaz Temanitur, Bildad Suhitur og Zofar Na’amatitur; og teir gjørdu av sín ámillum at fara til hansara og vísa honum samhug og ugga hann.“ Job 2.11

• „Hin vónleysi átti at møtt kærleika hjá vini sínum, um hann so tíggjusinni er farin burtur frá at óttast hin Alvalda.“ Job 6.14

• „Náði, vinir mínir, náði! Tí hond Guds hevur nomið meg.“ Job 19.21

• „… hinar tríggjar vinir hansara, tí teir vitstu einki at svara og dømdu tó Job sekan.“ Job 32.3

• „HARRIN vendi lagnu Jobs, táið hann bað fyri vinmonnum sínum; …“ Job 42.10

Og so eitt rend í Ápostlasøguna 27.3:

„Dagin eftir fóru vit inn á Sidon. Og Julius – sum vísti Paulusi vælvild – gav honum loyvi at fara til vinir sínar har og njóta gott av umsorgan teirra.“

Vit enda við Orðum Jesusar í Jóhannesi 15.14-15:

„Gera tit tað, sum Eg gevi tykkum boð um, eru tit vinir Mínir. Eg kalli tykkum ikki longur tænarar; tí tænarin veit ikki, hvat harri hansara ger; nei, tykkum havi Eg kallað vinir; tí alt tað, sum Eg havi hoyrt av Faðir Mínum, havi Eg kunngjørt tykkum.“

Gott at eiga góðar vinir og ikki minst Vinin, sum ber av øllum.

Blídni í bakspeglinum

Blídni er týdningarmikið – ikki minst í samkomuhøpi. Tú minnist tað, bæði tá ið tað er jaligt, og tá ið tað er neiligt.

Eg fari ikki at festa meg við ta neiligu síðuna. Har havi eg helst svikið alt ov ofta sjálvur, kanska enntá uttan at hava givið mær far um tað.

Vit halda okkum til jaligu síðuna.

Hvør lívsælt er tað, meðan her vit fara
sum gestir gjøgnum heimsins myrku lond,
at savnast so við Harrans lítla skara
í bróðurfriði og í kærleiksond!

Ókent sálmaskald (V. Danielsen týddi úr norskum).

Tá ið eg fór at hugsa um evnið, komu mær í hug eini eldri hjún úr Baltimore. Baltimore er heimstaðurin hjá Cathy. Hjúnini itu Elsa Marie og Milton Loizeaux.

Vit hittu tey heilt afturi í 1980. Nógv vatn er runnið í havið síðan tá. Løgið, at júst tey komu mær í hug. Eg kundi nevnt mong onnur, bæði í Føroyum, Baltimore og aðrastaðni við. Eg haldi, at orsøkin til, at eg kom at hugsa um tey, er, at tey vóru har, júst tá ið okkum serliga tørvaði tað. Vit vóru jú júst flutt til Baltimore, og nógvar avbjóðingar stóðu fyri framman.

Baltimore økið er stórt, og vit búðu í so langt frá samkomuni, sum Cathy hevði verið knýtt at, áðrenn hon fór á skúlan hjá NTM. Vit valdu at finna onkra samkomu, sum var nærri við, har vit búðu. Fyrsta samkoman, sum vit vitjaðu, æt Loch Hill Chapel. Samkoman var lítil, og miðalaldurin var í so høgur. Tað var her, at vit møttu Elsa Marie og Milton Loizeaux.

Eftirnavnið Loizeaux er franskt og trupult at úttala, men eg kendist við tað beinanvegin. Tað var navnið á einum stórum kristnum bókaforlagi „The Loizeaux Brothers“. Eg spurdi, um tað var sama eftirnavn, og jú, so var. Loizeaux brøðurnir vóru abbabeiggjar Milton Loizeaux.

Vit vóru nógv saman tær næstu vikurnar.

Familjan var stór og nær knýtt. Hugaligt at møta slíkum familjum. Systir Milton og maður hennara vóru trúboðarar í Afrika og vóru júst tá heima í farloyvi. Eisini sera fitt og fyrikomandi fólk.

Hóast vit kendu okkum væl millum teirra, so kendu vit tó, at okkum tørvaði eina samkomu, har miðalaldurin ikki var so høgur, har tað vóru fleiri fólk á okkara egna aldri. Eg minnist, hvussu keddur eg var at skula siga Milton, at vit komu helst ikki at ganga í teirra samkomu. Men tað var eingin trupulleiki. Tey skiltu okkum væl og vóru júst líka fitt og blíð hóast tað. Vit møttust ikki so ofta eftir hetta, men tá ið vit møttust, vóru tey altíð somu fittu, blíðu fólkini.

Milton Loizeaux var knýttur at einum bíbliuskúla í Baltimore. Skúlin æt Baltimore School of the Bible. Hetta var ein kvøldskúli, har tilkomin fólk kundu fáa miðvísa bíbliuundirvísing uttan at noyðast at gevast við teirra dagliga yrki. Seinni skilti eg, at hann var ein av teimum leiðandi á skúlanum. Eg visti ikki fyrr enn seinni, hvussu væl kendur bæði skúlin og Milton vóru í øllum Baltimore umráðnum. Eg visti heldur ikki, at Loizeaux navnið var væl kent innan vinnulívið í Baltimore. Millum annað var pápi Milton ein av stigtakarunum, tá ið „Baltimore Gas and Electric“ á sinni varð stovnað. BGE veitir el til Baltimore og alt økið har rundanum. Har búgva væl meira enn ein millión fólk. Kanska ikki so løgið, at eg ikki visti um alt hetta fyrr enn seinni. Milton tosaði ikki um seg sjálvan. Tað snúði seg um hini.

So spola vit 17 ár fram og koma til 1997. Vit eru í farloyvi og eru boðin til eina trúboðarastevnu hjá áðurnevnda bíbliuskúlanum í Baltimore. Tá ið eg komi inn, síggi eg Milton og fari yvir at heilsa upp á hann. Hann kendi meg ikki. Sonurin segði, at pápin hevði fingið minnissvinn (demens). Nøkur ár seinni flutti hann heim í dýrdina.

Jú, mong ár eru liðin, men blíðskapin minnast vit enn. Hann situr eftir – nógv longur enn vit ána.

Blídni í Bíbliuni

„Brøðurnir har – sum høvdu frætt um okkum – komu ímóti okkum … Táið Paulus fekk at síggja teir, takkaði hann Gudi og fekk mót av nýggjum.“ Ápostlasøgan 28.15

„Og eg veit, at táið eg komi til tykkara, skal eg koma við signing Kristusar í fullum máli.“ Rómbrævið 15.29

„Fólkið á oynni vísti okkum óvanligan menniskjakærleika; tey kyndu bál og tóku sær av okkum øllum, við tað at nú var farið at regna, og kalt var.“ Ápostlasøgan 28.2

At vísa blíðskap er at geva fólki mót av nýggjum (Áp. 28.15). Tað er at koma við signing Kristusar í fullum máli (Róm. 15.29). Tað er at vísa teimum óvanligan menniskjakærleika (Áp. 28.2).

Onkur hevur sagt tað soleiðis:

„Minst til, at øll, tú møtir, stríðast við okkurt. Blídni lættir teimum um byrðuna.“

„Harrin vísi húsi Onesiforusar miskunn! …“ Seinna Timoteusbræv 1.16

„Heilsa … húsi Onesiforusar!“ Seinna Timoteusbræv 4.19

Navnið Onesiforus merkir „hann, ið kemur við tí, ið hent er“. Navnið minnir um navnið Onesimus, trælin, sum vit lesa um í Filemonbrævinum. Onesimus merkir „hentur“.

Vit møta Onesiforusi bara tvær ferðir í Skriftini – báðu ferð í Seinna Timoteusbrævi – eina ferð í fyrsta kapitli og eina ferð í síðsta kapitli.

Onesiforus og miskunn Harrans

Harrin vísi húsi Onesiforusar miskunn! … Harrin gevi honum at finna miskunn hjá Harranum hin dag!“ Seinna Timoteusbræv 1.16 og 18

Við orðinum „miskunn“  meinar Paulus við lønina, sum Harrin fer at veita trúføstu Sínum „hin dag“. Sanniliga áhugavert, at enntá løn okkara verður eitt úrslit av miskunn Harrans.

Paulus og miskunn Onesiforusar

Onesiforus var úr Efesus. Paulus hevði sjálvur virkað har í trý ár. Hann fór haðani um ár 56. Nú hann skrivar Seinna Timoteusbræv er tað eini tíggju ár, síðan hann var har. Sambandið millum Paulus og tey í Efesus var sera gott fyrstu mongu árini, eftir at Paulus fór haðani, men so er eitt ella annað hent, og Paulus skrivar í Seinna brævinum til Timoteus, at:

„Tú veitst hetta, at øll tey í Asia hava vent sær frá mær; millum teirra eru Fýgelus og Hermogenes.“ Seinna Timoteusbræv 1.15

Har er Efesus íroknað. Býurin var jú ein av størstu býunum í Asia. Onkrir sólglottar vóru tó. Timoteus var har, og hann hevði sjálvandi ikki vent honum bakið og heldur ikki Onesiforus og hús hansara.

Hann hevur mangan styrkt meg – v. 16

Gott at hava Onesiforusar í lívi okkara, fólk, sum styrkja okkum, tá ið gøtan gerst tung, veðrið ringt og vinirnar fáir. Tað var ikki bara eina ferð ella tvær ferðir, at Onesiforus hevði gjørt tað, nei, Paulus sigur, at Onesiforus hevði mangan styrkt hann. Vit taka tað at merkja, at hann hevði styrkt Paulus bæði í Efesus og í Róm.

Hann hevur ikki skammast við leinkjur mínar – v. 16

Skammast. Hetta er triðju ferð – her í fyrsta kapitli – at vit síggja tað orðið (1.8, 12 og 16). At Onesiforus ikki skammaðist við leinkjur Paulusar, merkir, at hann tordi at leita hann upp, og at gera tað var ikki bara bara. Tú kundi lættliga sjálvur koma undir illgruna.

Sjálvur sá Paulus leinkjur sínar sum ein heiður (Ef. 6.20). Eg haldi ikki, at vit fara skeiv, um vit siga tað sama um Onesiforus.

Hann hevur gjørt sær nógvan ómak at leita eftir mær og fann meg – v. 17

Onkur hevur lýst hendingina soleiðis:

„Mitt í stórari fjøld, har fólkið streymar aftur og fram, síggja vit ein, hvørs andlit lýsir av miðvísi – ein mann við greiðari ætlan. Hann er fremmandur og ókendur. Hann vendir sær til fleiri og fregnast, bankar upp á nógvar dyr, fylgir ávísingum og lurtar eftir ávaringum, men gevst ikki, til hann kemur til eitt myrkt fangahol. Hann boyggir seg og rópar niður í holið. Kenda rødd Paulusar svarar honum. Tað tekur manninum eina løtu at venja seg til myrkrið, men so sær hann vin sín leinkjaðan til rómverskan hermann.“

Mong høvdu mist mótið, men Onesiforus var øðrvísi, hann tordi og helt á.

Hvussu nógva tænastu hann gjørdi í Efesus, veitst tú best – v. 18

„… eg bardist við vill dýr í Efesus, …“ Fyrra Korintbræv 15.32

„Men í Efesus ætli eg at steðga líka til hvítusunnu. Tí dyr eru latnar mær upp, víðar og fullar av arbeiði – og nógvir eru mótstøðumenninir.“ Fyrra Korintbræv 16.8-9

Umstøðurnar í Efesus vóru ofta buldraligar, ein dirvisloysingur hevði goymt seg, men ikki Onesiforus.

Paulus heilsar húsi Onesiforusar

Orsøkin til, at Paulus heilsar húsi Onesiforusar, er, at Onesiforus var ikki heima, tá ið Timoteus, staddur í Efesus, fekk brævið. Hann var ikki heima, tí hann var farin til Róm at leita upp Paulus.

Paulus heilsar teimum, tí tey og Onesiforus vóru eitt og sama lið. Onesiforus hevði ikki verið Paulusi slíkur stuðul, um ikki hús hansara var trygga borg og akker hansara.

„… Men eg og hús mítt, vit skulu tæna HARRANUM!“

„Hitt sama hava tit jú eisini lært av Epafrasi, hinum elskaða okkara, sum tænir saman við okkum og er trúgvur tænari Kristusar fyri tykkum, honum, sum eisini hevur sagt okkum frá kærleika tykkara í Andanum.“ Kolossebrævið 1.7-8

„Epafras letur heilsa tykkum, hann, sum er úr býi tykkara – tænari Krists Jesu, sum altíð stríðir fyri tykkum í bønum sínum, at tit skulu standa fullkomin og fullvís í øllum vilja Guds. Tí eg gevi honum tann vitnisburð, at hann ger sær nógvan ómak fyri tykkum og teimum í Laodikea og teimum í Hierapolis.“ Kolossebrævið 4.12-13

Nøvnini Epafras og Epafroditus líkjast. Epafras var úr Kolosse og er tongdur at samkomum har um leiðir og Kolossebrævinum. Epafroditus var úr Filippi og er tongdur at samkomuni í Filippi og Filippibrævinum.

Úr Kolosse til Róm

„Hitt sama hava tit … lært av Epafrasi …“ Kolossebrævið 1.7

Paulus hevði sjálvur ongantíð verið í Kolosse, men Kolosse er nær Efesus, og hildið verður, at Epafras hevur verið í Efesus, meðan Paulus prædikaði evangeliið har, og at hann seinni er farin aftur til Kolosse og hevur prædikað evangeliið har.

„Epafras, sum saman við mær er fangi í Kristi Jesusi, letur heilsa tær,“ Filemon 23

Vit vita ikki, nær Epafras er farin til Róm, men Paulus sigur um hann, at hann er fangi saman við sær (Filemon 23). Møguliga hevur hann – fyri at vera Paulusi til hjálpar – boðið sær til at sita í húsavarðhaldi saman við honum. Paulus nevnir tveir, sum vóru fangar saman við honum, teir eru Epafras og Aristarkus (Kol. 4.10). Kanska hava teir báðir – sum fríir menn – tikið tørn at sita fangar saman við Paulusi. Greitt er, at Paulus helt nógv av teimum.

Paulus skrivar til tey í Kolosse, at tá ið Epafras kom til Róm, segði hann honum um støðuna í samkomuni í Kolosse (Kol.1.7-8). Har var nógv gott at hoyra, og Paulus prísar teimum fyri bæði trúgv og kærleika teirra. Og tó, hann hoyrdi ikki bara gott. Fremmandar lærur vóru komnar inn í samkomuna, lærur grundaðar bæði á jødadóm og heiðinskap. Kristus varð skúgvaður til viks, og sjóneykan var løgd á menniskju, og hvat tey eru før fyri. Tað var, tá ið Paulus hoyrdi hetta, at hann skrivaði brævið, sum vit kalla Kolossebrævið. Í brævinum skrivar hann millum annað:

„Síggið til, at eingin er, sum ger tykkum til rán við vísdómi heimsins og fáfongdarvillu, eftir arvalæru manna, eftir barnalærdómi heimsins og ikki eftir Kristusi! Tí í Honum býr øll fylling Guddómsins likamliga, og tit eru fylt í Honum, sum er høvd als valds og harradømis.“ Kolossebrævið 2.8-10

Epafras kundi havt valt at tagt um trupulleikarnar. Hann kundi havt hugsað sum so: „Eingin grund er at órógva Paulus. Hatta man fara at laga seg.“ Men tað hevði tað ikki. Slíkt lagar seg ikki.

Paulus um Epafras

„Hitt sama hava tit jú eisini lært av Epafrasi, hinum elskaða okkara, …“ Kolossebrævið 1.7

Paulus sigur við tey í Kolosse, at tey lærdu evangeliið av Epafrasi. Leggið til merkis, at hann skrivar ikki, at Epafras prædikaði evangeliið, men at hann lærdi tey tað. Tað vil siga, at hann gjørdi sær ómak at leggja grundina, bæði áðrenn, meðan og eftir, at hann hevði prædikað evangeliið.

Paulus kallar Epafras hin elskaði okkara. Paulus nýtti ofta orðið elskaði. Tað er ein fløvi í orðinum, ein fløvi, sum tíverri alt ov ofta manglar.

„… sum tænir saman við okkum og er trúgvur tænari Kristusar fyri tykkum,“ Kolossebrævið 1.7

Hann sigur um Epafras, at hann tænir saman við okkum og er trúgvur tænari Kristusar fyri tykkum (Kol. 1.7) – „við okkum“,  „fyri tykkum“. Hatta er vert at hugsa um.

„… hann ger sær nógvan ómak fyri tykkum og teimum í Laodikea og teimum í Hierapolis.“ Kolossebrævið 4.13

Hann ger sær nógvan ómak fyri teimum í Kolosse, Laodikea og Hierapolis. Her var einki hálvt. Tað snúði seg ikki um Epafras, tað snúði seg um hini.

„… sum altíð stríðir fyri tykkum í bønum sínum, at tit skulu standa fullkomin og fullvís í øllum vilja Guds.“ Kolossebrævið 4.12

At stríðast í bønum okkara er nógv meira enn bara av og á at minnast onnur í bønum okkara. Nei, tað er hart arbeiði. Og leggið til merkis, hvat hann biður fyri – nevniliga, at tey skuldu standa fullkomin og fullvís í øllum vilja Guds. Epafras hevði longu nýtt nógva tíð at læra tey, men hann visti, at hóast tað var gott, so var hetta bert ein partur av arbeiðinum. Skuldu tey veruliga verða tað, sum Harrin vildi, so mátti hann gera tað til vana at stríðast fyri teimum í bønum sínum.

Epafras er okkum gott fyridømi sum tænari Krists Jesu. Og við fyridømi hansara í huga er hóskandi at enda við orðunum, sum Jesus segði við lærisveinar Sínar:

„Táið tit vita hetta – sælir eru tit, um tit gera tað!“ Jóhannes 13.17