Betesda
  • Um
    • Trúðargrundarlag
    • Endamál
    • Leiðsla og ábyrgd
    • Nýggj/ur?
    • Søgan
  • Virksemi
    • Barnaarbeiði
    • Ungdómsarbeiði
    • Kórið
    • Kvinnumøti
    • Eldrasamkoma
    • Kafe
    • Hjúnavígslur
    • Jarðarferðir
  • Lurta og hygg
  • Orð
  • Samband
  • In English
  • Menu Menu
  • Link to Facebook

Tag Archive for: Jógvan Júst Rasmussen

Nógv sløg, settir í fangahús, men um midnáttina …

08/09/2023

Silas – áðrenn Paulus

Hann varð kallaður bæði Silas og Silvanus. Hildið verður, at Silas er grikska sniðið av tí latínska navninum Silvanus. Nøvnini kundu bent á, at hann var hellenistiskur jødi.

Silas og Paulus vóru einastu jødarnir, sum vit lesa um í Nýggja Testamenti, ið høvdu rómverskan borgaraskap (Áp. 16.37).

Fyrstu ferð vit hitta Silas, er í sambandi við fundirnar í Jerúsalem í Ápostlasøguni 15. Hann var longu tá ein av leiðandi brøðrunum har á staðnum (Áp. 15.22).

Aftan á fundirnar vóru Judas Barsabbas og Silas kosnir at fara til Antiokia saman við Paulusi og Barnabasi við brævi til samkomuna har, sum var glað um troystina, tá ið tey høvdu lisið brævið (Áp. 15.22, 32).

Og vit lesa víðari um Judas og Silas (Áp. 15.32-34):

„Judas og Silas – sum eisini vóru profetar sjálvir – ámintu brøðurnar við nógvari talu og styrktu teir.
Táið teir høvdu verið har eina tíð, lótu brøðurnir teir fara í friði til teirra, sum sent teir høvdu. 
Men Silas setti sær fyri at steðga har.“

Silas og Paulus

Nakað eftir at Judas og Silas høvdu verið í Jerúsalem, kom tað til hvast stríð millum Paulus og Barnabas, so teir skiltust hvør frá øðrum. Eftir splitið valdi Paulus sær Silas til samverkamann. Tað stendur, at Paulus fór avstað, eftir at brøðurnir høvdu givið hann upp til náði Harrans  (Áp. 15.40).

Leiðin lá norðureftir til Derbe og Lystra. Har gjørdist Timoteus eisini partur av liðinum (Áp. 16.1).

Síðan lá leiðin vestureftir. 

Teir koma til Troas (Áp. 16.8), fara við skipi til Makedonia og koma til Filippi (Áp. 16.12).

Í Filippi møta teir kvinnum, ið komu saman til bøn. Ein teirra var Lýdia. Harrin læt hjarta hennara upp, so hon gav tí gætur, sum Paulus talaði, og hon og hús hennara lótu seg doypa. Lýdia var múgvandi kvinna og beyð teimum at gista hjá sær. 

Nakað eftir hetta rekur Paulus illan anda út úr trælkvinnu, og tað endar við, at Paulus og Silas verða settir í fangahús, skuldsettir fyri at hava volt miklan ófrið. Frásøgnin er kend. Vit lesa:

„Táið teir nú høvdu givið teimum nógv sløg, settu teir teir í fangahús og søgdu við fangavaktaran, at hann skuldi ansa væl eftir teimum. 
Táið hann hevði fingið hetta boð, setti hann teir í hitt innara fangarúmið og setti føtur teirra fastar í stokkin. 
Men um midnátt bóðu Paulus og Silas og sungu Gudi lovsongir, og fangarnir lurtaðu eftir teimum.“ Ápostlasøgan 16.23-25

Tá kom knappliga stórur jarðskjálvti, og leinkjurnar loystust av øllum fangunum, ið kortini ikki flýddu. Úrslitið av øllum hesum var, at fangavaktarin, ið ætlaði at taka lívið av sær, tí hann helt, at allir fangarnir vóru flýddir, kom til trúgv við øllum húsi sínum. Morgunin eftir sendu dómararnir orð, at Silas og Paulus skuldu verða leyslatnir.

Teir fara víðari og koma til Tessalonika, og aftur er tað bæði veking og atsókn (Áp. 17.1-9).

Teir vóru ikki leingi í Tessalonika, men sambandið millum teirra og samkomuna gjørdist ríkt. Eftir at teir vóru farnir úr Tessalonika, skrivaði Paulus tvey brøv til samkomuna, sum bæði byrja soleiðis:

„Paulus, Silvanus og Timoteus – til samkomu Tessalonikamanna …“ Fyrra og Seinna Tessalonikabræv 1.1

Aftan á Tessalonika fara teir til Berøa (Áp. 17.10-13). Sama mynstrið aftur. Veking og atsókn. Aftan á Berøa fer Paulus einsamallur til Aten og sendir síðan boð til Silas og Timoteus um at koma til sín (Áp. 17.14-15). Orsøkin til, at teir vóru eftir, var at halda fram við tí, sum Paulus hevði byrjað. Seinni fer Paulus undan teimum til Korint, hagar teir komu nakað aftaná. Hasa mannagongdina síggja vit fleiri ferðir.

Silas – aftan á Paulus

„Táið Silas og Timoteus komu úr Makedonia, hevði Paulus tí nóg mikið at gera við at tala og vitna fyri Jødunum, at Jesus er Kristus.“ Ápostlasøgan 18.5

Og so sigur Ápostlasøgan einki meira um Silas. Tíðarskeiðið, frá tí Paulus valdi Silas at fara við sær, til vit síðstu ferð lesa um hann í Korint, var bara okkurt um fýra ár. Eftir hetta er einasta ábendingin um Silas tað, sum vit lesa í endanum av Fyrra brævi Pæturs:

„Við Silvanusi, hinum trúfasta bróður – tað haldi eg hann vera – havi eg skrivað stutt til tykkara …“ Fyrra bræv Pæturs 5.12

Fyrra bræv Pæturs er skrivað okkurt um 10 ár eftir, at vit síðstu ferð hoyra um Silas í Ápostlasøguni.

Hvat hendi? Vit vita ikki.

Silas og vit

Harrin førir summi fólk inn á leið okkara bara stutta tíð. Tey eru okkum til stóra signing, og eitt ríkt samband verður skapt, men so eru tey ikki har meira. Soleiðis er lívið ofta, og tað er í lagi. 

Tað er stórt at hava havt Silasar í lívi okkara. Fólk, sum vóru har, tá ið fangarúmið var myrkt, og føturnir settir í stokkin. Tað er stórt um midnáttina at hava kunnað biðið og sungið saman (Áp. 16.24–25).

Okkum tørvar Silasar og at vera sum Silas.

https://betesda.fo/wp-content/uploads/2023/09/Paulus-og-Silas.png 489 917 Eirikur Biskopstø https://betesda.fo/wp-content/uploads/2018/11/Betesda-logo2.png Eirikur Biskopstø2023-09-08 09:00:002023-09-07 22:40:49Nógv sløg, settir í fangahús, men um midnáttina …

Titus arbeiðir saman við mær fyri tykkum

25/08/2023

Hóast Titus møguliga arbeiddi longur saman við Paulusi enn nakar annar samverkamaður hansara, er hann tó ongantíð nevndur í Ápostlasøguni. Kunnleiki okkara um Titus er úr brøvum Paulusar. Paulus skrivaði eitt bræv til hansara og skrivaði um hann í Galatiabrævinum, Seinna Korintbrævi og Seinna Timoteusbrævi. Brøvini nevna hann 13 ferðir í alt.

Tað er eyðsæð, tá ið tú lesur tað, sum Paulus sigur um ella við Titus, at her var maður, sum Paulus hevði nógv álit á. Paulus sigur um hann:

  • „… Titus, ektabarn mítt í felags trúgv …“ (Tit. 1.4)
  • „… Titus, bróður mín …“ (2. Kor. 2.13)
  • „… Titus, … felagi mín …“ (2. Kor. 8.23)
  • „… Titus, … arbeiðir saman við mær fyri tykkum …“ (2. Kor. 8.23)

Titus byrjaði tíðliga at arbeiða saman við Paulusi, væl áðrenn bæði Silas og Timoteus. Og teir arbeiddu saman til tað síðsta (2. Tim. 4.10).

Titus og Galatiabrævið 

Paulus skrivar í Galatiabrævinum 2.1-3, at Titus var grikki, og at Paulus tók hann við sær til nakrar týdningarmiklar fundir í Jerúsalem. Teir komu úr Antiokia, og hildið verður, at Titus var ættaður haðani. Hildið verður eisini, at tað var har, at hann og Paulus komu at kennast.

Orsøkin til, at Paulus tók Titus við sær til Jerúsalem, var fyri ein part at vita, um teir í Jerúsalem fóru at noyða hann at lata seg umskera. Paulus kundi seinni skriva til tey í Galatia:

„Men enntá ikki Titus, sum við mær var, og sum var Grikki, varð tvingaður at lata seg umskera“ Galatiabrævið 2.3

Her var maður, sum á allan hátt var eitt steyp náðinnar (Ef. 2.7).

Titus og Seinna Korintbræv

Samkoman í Korint var sera torfør at fáast við. Tað sigur nógv um Titus, at hann var maðurin, sum Paulus sendi til júst hesa samkomuna.

Titus í 2. og 7. kapitli í Seinna Korintbrævi

Paulus nevnir eitt serliga torført bræv, sum hann hevði sent samkomuni í Korint. Tað píndi hann nógv at hava verið noyddur at sent eitt slíkt bræv, og tí sendi hann Titus til teirra at vita, hvussu tey høvdu tikið ímóti tí. Ætlanin var, at eftir at Titus kom aftur úr Korint, skuldu teir møtast í Troas, har Titus so skuldi siga honum, hvussu hevði gingist. Paulus fór til Troas, men fann ikki Titus og fór tí til Makedonia, og har hittust teir endiliga. Titus var sera glaður um ferðina og Paulus ikki minni.

Titus í 8. og 9. kapitli í Seinna Korintbrævi

Samkoman í Korint var við í innsavningini til tey fátøku í Jerúsalem. Tað var Titus, sum fekk tað í lag, men so steðgaði hon upp. Paulus visti, at Titus var maðurin at fáa gongd á aftur. 

Paulus skrivar um Titus:

„Gudi veri tøkk, sum eisini hevur givið Titusi í hjarta sama íðinskapin fyri tykkum!“  Seinna Korintbræv 8.16

„Tí hann tók væl við, táið eg mældi honum til, ja, íðinskapur hansara er so stórur, at hann av egnum eintingum fer avstað til tykkara.“ SeinnaKorintbræv 8.17

„so at vit bóðu Titus um, at sum hann frammanundan hevði byrjað, hann soleiðis skuldi fullføra hjá tykkum eisini hetta kærleiksverk.“ Seinna Korintbræv 8.6

Titus og Titusbrævið

„Tí var tað, eg læt teg verða eftir á Kreta – at tú skuldi fáa skil á tí, sum eftir var at gera, og seta inn elstar í hvørjum býi, soleiðis sum eg álegði tær,“ Titusbrævið 1.5

Vit hava verið inni á, hvussu torfør samkoman í Korint var at fáast við. Samkomurnar á Kreta vóru lítið mætari. Tað sigur nógv um Titus, at Paulus læt hann vera eftir á Kreta, so hann kundi fáa skil á tí, sum eftir var at gera í samkomunum har og samstundis seta inn elstar. Hetta var ikki arbeiði fyri veikar sálir. Í brævi sínum til Titus skrivaði Paulus um kretingar:

„Ein teirra – ein av teirra egnu profetum – hevur sagt: „Kretingar eru altíð lygnarar, óargadýr, letibúkar.“ – Hesin vitnisburður er sannur. Tí skalt tú hava strangliga at teimum …“

Titus var maður við myndugleika:

  • Hann dugdi at skipa fyri og fáa skil á (Tit. 1.5-16).
  • Hann dugdi væl við fólki (Tit. 2.1-10; 3.1-3, 9-15).
  • Hann var sterkur í evangeliinum (Tit. 2.11-15; 3.4-8).

Titus og Seinna Timoteusbræv

„… Titus [fór] til Dalmatia.“ Seinna Timoteusbræv 4.10

Paulus sat í myrkum køldum fangatyppi í Róm; bara Lukas var hjá honum. Titus hevði kunnað verið har eisini – tað hevði óivað verið Paulusi til stóra hjálp, men hann visti, at brúk var fyri Titusi aðrastaðni. Hetta vóru menn, sum hugsaðu um onnur.

Kanska kundi verið hóskandi at enda við tveimum versum úr Orðtøkunum:

„… trúfastur boðberi er heilsubót.“ Orðtøkini 13.17

„Mong eru tey, sum rópa hart, hvør um kærleika sín; men hvør finnur trúfastan mann?“ Orðtøkini 20.6

Okkum tørvar Titusar.

https://betesda.fo/wp-content/uploads/2023/08/Titus.png 528 1030 Eirikur Biskopstø https://betesda.fo/wp-content/uploads/2018/11/Betesda-logo2.png Eirikur Biskopstø2023-08-25 10:00:332023-08-25 10:00:33Titus arbeiðir saman við mær fyri tykkum

Teir góvu okkum samfelagshond

11/08/2023

Lyndið hjá mongum av okkum er at taka frástøðu frá teimum, sum vit ofta hava mest brúk fyri. Hetta ger seg bæði galdandi í tí gerandisliga og tí andaliga. 

Hetta er aftur eitt øki, har Paulus og Barnabas hava nógv at læra okkum. Eg hugsi um hugburð teirra móti ápostlunum og teimum elstu í Jerúsalem, serliga Jákupi, Kefasi (Pæturi) og Jóhannesi.

Mær dámar so væl tað, sum Paulus sigur um Kefas í Galatiabrævinum 1.18:

„Seinni, trý ár eftir, fór eg niðan til Jerúsalem at læra Kefas at kenna, og eg steðgaði hjá honum fimtan dagar.“ 

Hann fór til Jerúsalem, so hann og Pætur kundu koma at kennast. Hatta sigur nógv.

Vit lesa eisini í Galatiabrævinum 2.1-2 og vers 9:

„Fjúrtan ár seinni fór eg so aftur niðan til Jerúsalem við Barnabasi … Og eg legði fram fyri teir, serliga fyri hinar mest umhildnu, evangeliið, sum eg prædiki millum heidningarnar – um eg mundi renna ella hevði runnið til einkis.“

„og táið teir lærdu at kenna náðina, ið mær var givin, góvu Jákup, Kefas og Jóhannes – sum hildnir vórðu at vera stuðlar – mær og Barnabasi samfelagshond: Vit skuldu fara til heidningarnar, og teir til hinar umskornu“

Jákup, Kefas og Jóhannes vóru stuðlarnir, súlurnar í samkomuni í Jerúsalem; samkomuni, sum umboðaði tað gamla og farna. Paulus og Barnabas umboðaðu tað nýggja, tað, sum Harrin gjørdi her og nú millum heidningarnar. Tað kundi verið so lætt hjá teimum bara at tikið frástøðu frá slíkari samkomu og teimum, sum umboðaðu hana.

Tað kundi verið so lætt, serliga hjá Paulusi at verið hástórur og sagt, at hann skyldaði hasum monnunum einki. Á mangan hátt kendi hann Jerúsalem og jødadómin betur enn teir. Hann var betri útbúgvin enn teir, hevði enntá sitið við føtur Gamaliels (Áp. 22.3). Og hann hevði nógv drúgvari royndir enn teir við trúboðan. Tað vóru jú Paulus og Barnabas, sum Heilagi Andin hevði kallað at fara út við evangeliinum (Áp. 13.1-3).

Jú, teir kundu havt hugsað soleiðis, men tað gjørdu teir ikki, tí teir vistu, at skuldi evangeliið hava framgongd, mátti tilknýtið til Jerúsalem vera í lagi.

Og av tí at teir hugsaðu soleiðis, kom eingin at gera so nógv fyri bæði samkomuna í Jerúsalem og samkomurnar millum heidningarnar sum júst teir báðir. Tað var avrik teirra, sum gjørdi, at samkoman í Jerúsalem valdi at taka ímóti teimum trúgvandi millum heidningarnar. Og tað var eisini avrik teirra, sum gjørdi, at tey trúgvandi millum heidningarnar virdu og vóru góð við tey jødisku trúgvandi, og at tey komu við hjálp til teirra, tá ið teimum tørvaði tað.

Rómbrævið 15.25-27 er ein góð lýsing av hesum:

„Men nú fari eg til Jerúsalem í tænastu hinna heilagra. Tí Makedonia og Akaia vildu so fegin skjóta saman nakað til hini fátæku millum hini heiløgu í Jerúsalem. Tey vildu so fegin gera tað – og tey standa eisini í skuld til teirra. Tí táið heidningarnir hava fingið part í andaligu góðum teirra, skylda teir teimum eisini at tæna teimum við hinum tímiliga.“

Samanumtikið

Jú, her hava Paulus og Barnabas nógv at læra okkum. Vit halda alt ov ofta, at vit kunna leypa tey um, hvørs samfelagshond vit serliga tørva, og so kortini vænta, at Harrin skal signa tað, vit royna at gera. Eingin grund er at peika at øðrum, men heldur hyggja í egnan barm.

Skal vitnisburður okkara vera, sum hann eigur at vera, mugu vit duga at arbeiða við fólki – eisini teimum, sum vit kunnu verða freistað at taka frástøðu frá. Gera vit tað ikki, eru vit evangeliinum, teimum, vit royna at náa, og okkum sjálvum meinbogi.

Sum gamal maður kundi Pætur lýsa Paulus sum „elskaði bróðir okkara Paulus“ (2. Pæt. 3.15). Hatta vóru ikki bara vøkur orð. Nei, her vóru brøður við ymiskum bakstøði og lyndi, sum skiltu, at teir vóru á sama liði og tí høvdu brúk fyri hvør øðrum. 

Hetta er hugburður, sum gevur ávøkst.

https://betesda.fo/wp-content/uploads/2023/08/Jakup-Kefas-og-Johannes.png 288 817 Eirikur Biskopstø https://betesda.fo/wp-content/uploads/2018/11/Betesda-logo2.png Eirikur Biskopstø2023-08-11 09:00:002023-08-10 23:06:56Teir góvu okkum samfelagshond

Syrgilig byrjan, men góður endi

28/07/2023

Paulus var vónbrotin av Markusi; so vónbrotin, at tað seinni oyðilegði samarbeiðið millum Paulus og Barnabas. Eg haldi, at mong av okkum munnu kenna okkum aftur, bæði í Markusi og Paulusi. Tað er ein sera nívandi kensla at gerast so vónsvikin av onkrum, at tú einki meira vilt hava við viðkomandi at gera. Og kenslan er ikki minni nívandi, tá ið tú merkir, at tú hevur gjørt onkran so vónbrotnan, at viðkomandi einki vil hava við teg at gera longur.

Kanska ikki so løgið, at søgan um Markus hevur verið so mongum til ávaring, eggjan og troyst. 

Markus skrivaði Evangeliið, sum ber navn hansara. Hildið verður, at møguliga lýsir hann seg sjálvan, tá ið hann sigur frá hesi hending í Evangeliinum (Mark. 14.51-52):

„Ein einstakur ungur maður fylgdi aftan á Honum; hann hevði línklæði sveipað um bera kropp sín. Teir tóku hann; men hann slepti línklæðinum og flýddi nakin.“

Hann vildi so gjarna vera djarvur og fylgja Jesusi, men megnaði tað ikki. Vit kenna okkum aftur.

Markus og stuðulin

Fyrstu ferð, Markus er nevndur í Skriftini, er í Ápostlasøguni 12.12. Hetta er, tá ið eingilin bjargaði Pæturi út úr fongslinum. Vit lesa, at hann fór:

„til hús Mariu, móður Jóhannesar, sum hevði tilnavnið Markus; har vóru mong savnað og bóðu.“

Seinni – í Fyrra brævi Pæturs 5.13 – kallar Pætur hann „Markus, sonur mín“. Hann meinar sjálvandi ikki, at hann var bókstavliga sonur hansara, men at hann sá hann, sum barn sítt í trúnni.

Barnabas og Markus vóru systkinabørn (Kol. 4.10). Kanska er tað tí, at Barnabas var tolnari við hann enn við Paulus.

Fyrstu ferð, vit møta honum saman við Paulusi og Barnabasi, er, tá ið teir fara heim aftur til Antiokia eftir at hava verið í Jerúsalem við hjálp til tey trúgvandi (Áp. 12.25).

Markus og stríðið

„… Teir høvdu eisini Jóhannes við at ganga sær til handa.“  Ápostlasøgan 13.5

Tá ið Heilagi Andin sendi Paulus og Barnabas út, tørvaði teimum onkran at ganga sær til handa, og tí tóku teir Jóhannes Markus við sær. Men á ferðini skiltist Markus frá teimum og fór heim (Áp. 13.13). 

Seinni, tá ið Paulus og Barnabas skuldu fara út fyri aðru ferð, vildi Barnabas hava Markus við, men Paulus segði kortanei. Vit lesa:

„Tað kom tá til hvast stríð, so teir skiltust hvør frá øðrum; og Barnabas tók Markus við sær og fór við skipi til Kýpern.“ Ápostlasøgan 15.39

Tað, sum síðan hendi

Vit vita ikki júst, hvussu leikur er farin fram, eftir at tey bæði systkinabørnini fóru til Kýpern; men Barnabas hevur dugað at fingið tað besta burturúr. 

Vit lesa seinni, at Markus kom at arbeiða bæði saman við Pæturi og Paulusi. Pætur nevnir hann „Markus, sonur mín“ – sum longu nevnt – í brævi sínum, og Paulus nevnir hann tríggjar ferðir í brøvum sínum:

  • Kolossebrævið 4.10:
    „… letur heilsa tykkum, eisini Markus, systkinabarn Barnabas. Hann hava tit fingið boð um – kemur hann til tykkara, so takið ímóti honum.“
  • Filemon 1.23-24:
    „… letur heilsa tær, somuleiðis Markus … – ið gera sama verk sum eg.“
  • Seinna Timoteusbræv 4.11:
    „… Tak Markus og hav hann við tær! Hann er mær til góða hjálp í tænastuni.“

Ungi maðurin, sum skiltist frá teimum, bleiv ein sannur stuðul og fekk hetta viðmæli frá Paulusi: 

Hann ger sama verk sum eg, og hann er mær til góða hjálp í tænastuni.

Og soleiðis ger Gud, um vit vilja loyva Honum tað. Vilji Hansara er altíð at endurreisa okkum og rætta samfelag okkara við tey, sum vit hava sært og gjørt vónbrotin.

„Hann skal ikki sora hitt brotna rørið og ikki sløkkja hitt rúkandi skarið, inntil Hann hevur ført rættin fram til sigur.“ Matteus 12.20

Kanska Paulus hugsaði um Markus, tá ið hann skrivaði:

„Takið tí hvør ímóti øðrum, eins og eisini Kristus tók ímóti okkum, Gudi til dýrd!“ Rómbrævið 15.7

https://betesda.fo/wp-content/uploads/2023/07/Paulus-og-Markus.png 479 919 Eirikur Biskopstø https://betesda.fo/wp-content/uploads/2018/11/Betesda-logo2.png Eirikur Biskopstø2023-07-28 09:00:002023-07-27 19:57:55Syrgilig byrjan, men góður endi

Har teir vóru fingnir náði Guds til verkið

14/07/2023

Paulus var tætt knýttur at samkomuni í Antiokia, tá ið Heilagi Andin sendi hann og Barnabas út við evangeliinum. Hann var eisini tætt knýttur at henni í mong ár, eftir at teir fyrstu ferð fóru út. Hon var heimasamkoman hjá honum.

Sambandið millum Paulus og samkomuna í Antiokia hevur nógv at læra okkum. Tað lýsir so væl bíbilsku meginregluna, at vilja vit vera partur av tí, sum Gud ger, mugu vit fyrst taka okkum tíð at gerast partur av samkomulívinum, har vit eru. 

Eg eri bangin fyri, at her fara vit, sum kalla okkum trúboðarar, ofta skeiv – og vit munnu ikki vera tey einastu. At halda, at fólk skulu standa saman við okkum, tá ið tað kemur til tað, sum vit gera, tá ið vit ikki standa saman við teimum, tá ið tað kemur til tað, sum tey gera, er bæði órímiligt og óbíbilskt.

Annað er, at tað kann siga nógv um eina tænastu ella samkomu, at fólk ikki síggja tørvin í at standa saman við henni.

Nú bleiv eg kanska í so naskur. Vit kava í Ápostlasøguna.

Eitt sindur meira um samkomuna í Antiokia og Paulus

Sum nevnt búði Paulus leingi í Antiokia, áðrenn hann fór út við evangeliinum. Hann var ein týdningarmikil partur av samkomulívinum har í býnum, bæði tá ið tað kom til at læra úr skriftunum og eisini at hjálpa teimum fátæku í Jerúsalem (Áp. 11.26-30).

At hann er nevndur millum lærararnar og profetarnar í samkomuni (Áp. 13.1), merkir óivað, at hann hevur verið ein av umsjónarmonnunum ella elstunum í samkomuni. Hetta var ikki maður, sum bara datt inn á møtið soleiðis av og á.

Og sambandið endaði ikki, tá ið hann fór út við evangeliinum. Byrjanin av trettanda kapitli og endin av fjúrtanda kapitli lýsa hetta so væl. 13. kapittul byrjar við at siga frá, hvussu hann og Barnabas fóru úr Antiokia, og 14. kapittul endar við at siga okkum, hvussu teir komu aftur til Antiokia (Áp. 14.27-28):

„Táið teir komu hagar, kallaðu teir saman samkomuna og søgdu teimum frá stórverkunum, ið Gud hevði gjørt við teimum, og at Hann hevði latið heidningunum upp dyr trúarinnar.
Og so vórðu teir hjá lærisveinunum har ikki so stutta tíð.“

Og tá ið teir komu heim, hildu teir á, har teir sleptu. Eg hugsi her um tænastu teirra í samkomuni.

Tað var, meðan teir soleiðis vóru heima, at teir komu í stríð við lóglærarar úr Jerúsalem (Áp. 15.2). Hetta kann samanberast við tað, sum hendi millum Paulus og Pætur í Galatiabrævinum 2. kapitli. 

Pætur var í Antiokia og vitjaði. Alt hevur helst verið í so nýtt fyri hann. Jú, hann hevði verið saman við heidningum, men ikki so nógv, sum hann var tað í Antiokia. Hann megnaði tað, so leingi sum eingin úr Jerúsalem sá, men so komu fólk úr samkomuni í Jerúsalem – og tá „dró hann seg undan og skilti seg út, tí hann ræddist teir av umskeringini.“

Paulus gav honum av at vita (Gal. 2.11-14). Hann gjørdi tað bæði fyri at verja evangeliið, og tí hann var so eymur um samkomuna í Antiokia. Tey flestu í samkomuni vóru jú heidningar.

Lat meg skoyta uppí her, at Paulus var ápostul, og tí hevði hann myndugleika, sum eingin okkara hevur. Vit mugu ómøguligt halda, at vit kunnu fara fram við myndugleikanum, sum Paulus hevði, tá ið hann kom aftur til Antiokia. Og tó, umsorgan okkara fyri samkomuni má vera hin sama.

Tá ið Paulus fór út við evangeliinum aðru ferð, lesa vit:

„Men Paulus valdi sær Silas og fór avstað, eftir at brøðurnir høvdu givið hann upp til náði Harrans.“ (Áp. 15.40).

Tað var samkoman, sum gav hann upp til náði Harrans.

Eftir hetta tykist tað, sum at tað dragnaði millum Paulus og samkomuna í Antiokia. Ápostlasøgan 18.22 og 23 nevnir í heilt stuttum, hvussu Paulus kom aftur til Antiokia og síðan fór avstað aftur, men ikki meir. Umstøðurnar vóru broyttar, og onnur stóðu honum við lið. Aðrar samkomur og onnur samverkafólk spældu nú ein størri lut enn samkoman í Antiokia. Og soleiðis er tað ofta, serliga hjá einum, sum ferðaðist og flutti so nógv sum Paulus.

Hetta merkir tó ikki, at Paulusi ikki longur tørvaði stuðlar. Alt lívið tørvaði honum samkomur og trúgvandi, sum kendu hann og søgu hansara, fólk, sum kundu vera honum til hjálpar, tá ið honum tørvaði tey. Og var tað galdandi fyri Paulus, er tað ikki minni galdandi fyri okkum.

Okkum øllum tørvar fløvandi hond teirra, sum hava verið partur í, at vit eru fingin náði Guds til verkið.

https://betesda.fo/wp-content/uploads/2023/07/Samkoman-i-Antiokia.png 1204 2416 Eirikur Biskopstø https://betesda.fo/wp-content/uploads/2018/11/Betesda-logo2.png Eirikur Biskopstø2023-07-14 14:03:542023-09-12 14:57:25Har teir vóru fingnir náði Guds til verkið

Samarbeiði, tá ið Heilagi Andin hevur Sítt rætta pláss

30/06/2023

Fimm menn, sum dugdu at arbeiða saman, tó teir vóru ymiskir og frá ymiskum bakstøðum. Teir vóru eitt, tí teir arbeiddu fyri sama endamál og lurtaðu eftir sama Heilaga Anda.

——-

Hugaligt at vera partur av góðum liði. Sjálvandi kann eingin av okkum krevja, at tað altíð skal vera soleiðis. Kanska havi eg ofta sjálvur stóra skyld í, at samarbeiðið ikki altíð virkar so væl. Og tó, sum sagt, hugaligt at vera partur av góðum liði. Eg haldi, at vit finna eitt slíkt lið í fyrstu versunum í Ápostlasøguni 13. Fyrsta vers sigur:

„Í Antiokia, í samkomuni har, vóru profetar og lærarar – Barnabas, Símun, sum hevði tilnavnið Niger, Lukius úr Kýrene, Manaen, sum var fosturbróðir Heródes fjórðingshøvdinga, og Saul.“

Tað stendur um hesar fimm, at teir vóru profetar og lærarar. Í høvuðsheitum kunnu vit siga, at lærarin sigur okkum tað, sum Gud sigur, meðan profeturin fær okkum at gera tað, sum Gud sigur. Gott, tá ið samkoman hevur hasa javnvágina.

Vit vita sjálvandi ikki allar smálutirnar, men vit fáa varhugan av, at her var eitt lið, sum samkoman við gleði kundi minnast aftur á. Tað, sum gjørdi samarbeiðið so gott, var, at Heilagi Andin hevði Sítt rætta pláss. Og tað vita vit, ger allan munin.

Teir fimm og bakstøði teirra

Teir vóru fimm. Vit kenna longu Barnabas og Saul, so vit leypa teir um og festa okkum við hinar tríggjar: Símun, Lukius og Manaen.

SÍMUN 

Hann hevði tilnavnið Niger. Navnið Niger er latínskt, meðan navnið Símun er jødiskt. Hetta merkir møguliga, at hann var jødi, uppvaksin onkustaðni uttan fyri Palestina. Navnið Niger merkir svartur, møguliga kom hann onkustaðni úr Norðurafrika.

LUKIUS

Navnið var grikskt og kemur tvær ferðir fyri í Skriftini – her og í Rómbrævinum 16.21. Hildið verður, at her er talan um tveir ymiskar persónar. Navnið var rættiliga vanligt. Summi vilja vera við, at Lukius var í veruleikanum Lukas. Ein orsøk til hetta er, at Lukius var úr Kýrene. Kýrene var tiltikin læknamiðdepil, og vit vita jú, at Lukas var lækni (Kol. 4.14). Men hetta er bara gitingar. Kýrene var annars í Norðurafrika, í eystara partinum av tí, sum í dag er Libya. Í Ápostlasøguni 11.20 stendur, at tað vóru menn úr Kýpern og Kýrene, sum komu til Antiokia og kunngjørdu evangeliið. Møguliga hevur Lukius verið ein teirra.

MANAEN

Navnið Manaen er grikska sniðið av hebraiska navninum Menahem, sum merkir troystari. Barnabas merkir troystarsonur. Áhugavert, at tveir av teimum fimm høvdu nøvn, sum merkja troystari. Tað stendur, at Manaen var fosturbróðir Heródes fjórðingshøvdinga. Tað var siður hjá teimum kongligu at taka ungar dreingir og ala teir upp saman við synum sínum. Slíkir dreingir vóru kallaðir fosturbrøður hjá prinsinum. Tað eru fleiri Heródesar í Nýggja Testamenti. Hesin Heródes, sum er nevndur her, er tann, sum læt Jóhannes doypara hálshøgga. Áhugavert, hvussu tveir dreingir, uppvaksnir saman, skuldu gerast so ólíkir.

Teir fimm og Heilagi Andin

Her vóru fimm menn, allir við heilt hvør sínum bakstøði og tó eitt. Teir vóru tað, tí teir lurtaðu eftir sama Heilaga Anda og arbeiddu fyri sama endamáli.

„Í Antiokia, í samkomuni har, vóru profetar og lærarar – Barnabas, Símun, sum hevði tilnavnið Niger, Lukius úr Kýrene, Manaen, sum var fosturbróðir Heródes fjórðingshøvdinga, og Saul.

Meðan tey nú hildu gudstænastu og fastaðu, segði Heilagi Andin: „Takið Mær út Barnabas og Saul til verkið, ið Eg havi kallað teir til!““Ápostlasøgan 13.1-2

Tað stendur: „Meðan tey nú hildu gudstænastu ...“ Orðið „tey“ er kallkyn á frummálinum og meinast óivað við teir fimm. Orðið gudstænasta er umsett „offurtænari“ í Rómbrævinum 15.16. Eins og prestarnir í Gamla Testamenti bóru fram offur, bóru hesir fimm Harranum fram offur. Tað, teir ofraðu, var seg sjálvar, gávur sínar, lovprísan o.s.fr. Og tað er, meðan teir gera hetta, at Heilagi Andin sigur (Áp. 13.2): 

„„Takið Mær út Barnabas og Saul til verkið, ið Eg havi kallað teir til!““

Teir kundu mótmælt og sagt, at hatta var skilaleyst. Alt gekk jú so væl – at broyta tað og senda tveir av lyklapersónunum  onkra aðrastaðni fór at oyðileggja alt. Men soleiðis hugsaðu teir ikki. Nei, hetta vóru menn, sum lurtaðu eftir Heilaga Andanum. Tá ið Heilagi Andin talaði, aktaðu teir og gjørdu, sum Hann segði.

Ei undur í, at teir vóru eitt gott lið.

https://betesda.fo/wp-content/uploads/2023/06/Profetarnir-og-laerararnir-i-Antiokia.png 420 930 Eirikur Biskopstø https://betesda.fo/wp-content/uploads/2018/11/Betesda-logo2.png Eirikur Biskopstø2023-06-30 09:00:002023-06-27 20:59:43Samarbeiði, tá ið Heilagi Andin hevur Sítt rætta pláss

Teir skiltust hvør frá øðrum

16/06/2023

Aftur í Antiokia

„Haðani fóru teir við skipi til Antiokia, staðið, har teir vóru fingnir náði Guds til verkið, ið teir nú høvdu fullført.“ Ápostlasøgan 14.26

„Og so vórðu teir hjá lærisveinunum har ikki so stutta tíð.“ Ápostlasøgan 14.28

Paulus og Barnabas vóru heimafturkomnir, glaðir og takksamir fyri stórverkini, ið Gud hevði gjørt við teimum (Áp. 14.27).

Men so koma menn úr Judea til Antiokia og læra tey trúgvandi beint tað mótsetta av tí, sum Paulus og Barnabas høvdu prædikað millum heidningarnar (Áp. 15.1):

„Lata tit tykkum ikki umskera eftir siði Mósesar, kunnu tit ikki frelsast!“

Kanska ikki so løgið, at Paulus og Barnabas komu í hvast stríð við teir. Royndir teirra millum heidningarnar høvdu givið teimum skynsemi, sum hini í samkomuni ikki høvdu. Tað endaði við, at samkoman gjørdi av at senda Paulus og Barnabas til Jerúsalem.

Aftur í Jerúsalem

„Táið teir so komu til Jerúsalem, vórðu teir fagnaðir av samkomuni, ápostlunum og hinum elstu, og teir søgdu frá stórverkunum, ið Gud hevði gjørt við teimum.

Men nakrir av flokki Farisearanna, sum vóru komnir til trúnna, reistust og søgdu: „Teir eiga at verða umskornir og fáa boð um at halda Móselóg!““ Ápostlasøgan 15.4-5

Vert er at leggja til merkis, at teir søgdu samkomuni frá stórverkunum, ið Gud hevði gjørt við teimum, men tá ið tað kom til at tingast um sjálvan stríðsspurningin, so tóku teir seg aftur og lótu hinar leiðandi í Jerúsalem taka sær av tí. Teir vóru vísir og kendu sítt pláss.

Niðurstøðan av fundinum var, at tað var rætt, sum Paulus og Barnabas høvdu sagt; heidningunum tørvaðu ikki at lata seg umskera. Men so var lagt afturat, at tað var týdningarmikið, at heidningarnir tóku fyrilit fyri jødunum og tí hildu seg frá slíkum, sum kundi vera teimum til ástoyt.

Splitið

Alt tað góða, sum vit lesa um Barnabas, hevur Paulus óivað sagt frá um hann. Paulus hevur frá fyrsta degi havt stóra virðing fyri manninum, sum leitaði hann upp bæði í Jerúsalem og í Tarsus, troystarsoninum, sum hevði so stóran lut í, at Saul bleiv Paulus.

„Táið ein tíð var gingin, segði Paulus við Barnabas: „Lat okkum fara aftur og vitja brøður okkara í hvørjum býi, sum vit hava kunngjørt orð Harrans í, fyri at vita, hvussu teimum veit við!“

Barnabas vildi tá eisini taka Jóhannes við, hann, sum kallaðist Markus.

Men Paulus helt ikki, at teir skuldu taka hann við, sum var farin frá teimum í Pamfýlia og hevði ikki fylgt við teimum til verkið.

Tað kom tá til hvast stríð, so teir skiltust hvør frá øðrum; og Barnabas tók Markus við sær og fór við skipi til Kýpern.“ Ápostlasøgan 15.36-39

Syrgilig vers. Jú, tú kanst royna at síggja tað frá jaligu síðuni, síggja Rómbrævið 8.28 í tí, sum hendi, og siga, at nú vóru tvey lið, heldur enn eitt, sum fóru út við evangeliinum. Men, nei, hatta var syrgiligt, ikki gott. Barnabas og Paulus høvdu arbeitt so væl saman, og nú skiltust teir eftir hvast stríð.

Eftirmeting

Nógv hevur verið skrivað, um hvør teirra mundi hava rætt. Onkur vil vera við, at Barnabas var ov bleytur av sær, onkur, at Paulus var ov harður. Gott at minnast, at Heilagi Andin sigur okkum einki um, hvør hevði rætt, og hvør hevði skeivt.

Vert er at hava í huga, at tá ið Lukas skrivaði Ápostlasøguna, var Paulus uttan iva beinleiðis keldan. Tað vil siga, at alt tað góða, sum vit lesa um Barnabas í Ápostlasøguni, kemur frá Paulusi. Hann misti ongantíð virðingina fyri manninum, sum leitaði hann upp bæði í Jerúsalem og í Tarsus, troystarsoninum, sum hevði so stóran lut í, at Saul bleiv Paulus.

https://betesda.fo/wp-content/uploads/2023/06/Teir-skiltust-hvor-fra-odrum.png 413 931 Eirikur Biskopstø https://betesda.fo/wp-content/uploads/2018/11/Betesda-logo2.png Eirikur Biskopstø2023-06-16 09:00:002023-06-14 12:59:25Teir skiltust hvør frá øðrum

Trúboðanarferðin hjá Barnabasi og Paulusi

02/06/2023

Barnabas hin vísi samverkamaðurin

„Táið teir nú soleiðis av Heilaga Andanum vóru sendir út, fóru teir oman til Seleukia og fóru haðani við skipi til Kýpern.“ Ápostlasøgan 13.4

Barnabas var úr Kýpern, so kanska sigur tað seg sjálvt, at teir fóru hagar fyrst. Tað er, meðan teir eru har, at Lukas – tað er hann, sum skrivaði Ápostlasøguna – fer at kalla Saul Paulus (Áp. 13.16). Saul var jødiska navn hansara, Paulus tað grikska. Tað tykist, sum Barnabas at byrja við hevur verið tann, sum leiddi, meðan Paulus hevur verið tann, ið førdi orðið (Áp. 14.12). Barnabas dugdi í vísdómi sínum at síggja fyrimunin í at lata tað vera soleiðis.

Barnabas hin miskunnsami samverkamaðurin

„Paulus og teir, ið við honum vóru, fóru so við skipi úr Pafus og komu til Perge í Pamfýlia. Men Jóhannes skiltist frá teimum og fór aftur til Jerúsalem.“ Ápostlasøgan 13.13

Legg til merkis, at nú stendur ikki longur Barnabas og Saul, men Paulus og teir, ið við honum vóru. Og tað órógvaði ikki Barnabas. Soleiðis var hann bara.

Pamfýlia er í tí, vit í dag kalla Turkalandi – heilt suðuri móti Miðalhavinum. Tað var, meðan teir vóru har, at Jóhannes ella Markus, sum hann er betur kendur, stingur í sekkin og fer heim. Hetta kom seinni at hava keðiligar avleiðingar fyri samarbeiðið millum Paulus og Barnabas. Barnabas og Markus vóru systkinabørn (Kol. 4.10). Helst ikki so løgið, at Barnabas var eymur um systkinabarnið. Men vit fáa varhugan av, at hóast Barnabas og Markus ikki høvdu verið í slekt, so hevði Barnabas kortini verið eymur um hann.

Barnabas hin eyðmjúki samverkamaðurin

„Teir hildu nú áfram úr Perge og komu til Antiokia í Pisidia. Har fóru teir inn í sýnagoguna sabbatin og settust.

… „Tit menn, brøður! Hava tit orð at áminna fólkið við, so talið!“ 

Tá reistist Paulus, …“ Ápostlasøgan 13.14-16

Teir fóru norðeftir og komu til Antiokia í Pisidia. Eftir møtið í sýnagoguni (Áp. 13.43) „fylgdu nógvir Jødar og gudræddir trúskiftingar Paulusi og Barnabasi“. Legg til merkis eyðmjúkleika Barnabasar, tað var í lagi, at hann fór meira og meira í bakgrundina. Endamál hansara var jú at navn Harrans skuldi hava framgongd, ikki at hann skuldi fáa heiður og viðurkenning.

Barnabas hin góði samverkamaðurin

Barnabas og Markus vóru systkinabørn. Helst ikki so løgið, at Barnabas var eymur um systkinabarnið. Men vit fáa varhugan av, at hóast Barnabas og Markus ikki høvdu verið í slekt, so hevði Barnabas kortini verið eymur um hann.

„Teir … fóru til Ikonium.“

„Í Ikonium fóru teir nú saman inn í sýnagogu Jødanna og talaðu so, at stór mongd, bæði av Jødum og Grikkum, kom til trúgv.“ Ápostlasøgan 13.51 og 14.1

Teir fóru eystureftir og komu til Ikonium og fóru „saman“ inn í sýnagoguna. Tíverri gjørdist mótstøðan har so stór, at teir noyddust at flýggja til býirnar Lystra og Derbe. Tað var í Lystra, at Paulus grøddi ein lamnan mann, og fólkið kallaði Barnabas Zeus og Paulus Hermes (Áp. 14.12). Hildið var, at gudurin Zeus var faðir Hermes, og at Hermes var boðberin hjá gudunum. Hatta lýsir væl, hvussu fólk hava mett Paulus og Barnabas. Barnabas hevur verið mettur sum tann við størri myndugleika, meðan Paulus hevur verið tann, sum førdi orðið.

Vit síggja aftur, hvussu væl teir virkaðu saman, eisini tá ið umstøðurnar vóru torførar.

Barnabas hin trúfasti samverkamaðurin

Eftir hetta fóru teir heim aftur til Antiokia. Í Ápostlasøguni 14.26-28 stendur:

„Haðani fóru teir við skipi til Antiokia, staðið, har teir vóru fingnir náði Guds til verkið, ið teir nú høvdu fullført. 

Táið teir komu hagar, kallaðu teir saman samkomuna og søgdu teimum frá stórverkunum, ið Gud hevði gjørt við teimum, og at Hann hevði latið heidningunum upp dyr trúarinnar.

Og so vórðu teir hjá lærisveinunum har ikki so stutta tíð.“

Saul kom heim aftur sum Paulus. Trúboðanarferðin hevði ikki bara verið evangeliinum at frama, hon hevði eisini verið Paulusi at frama. Barnabas hevði verið honum góður.

https://betesda.fo/wp-content/uploads/2023/05/Barnabas-3-partur.png 504 1119 Eirikur Biskopstø https://betesda.fo/wp-content/uploads/2018/11/Betesda-logo2.png Eirikur Biskopstø2023-06-02 09:00:002023-05-30 23:40:38Trúboðanarferðin hjá Barnabasi og Paulusi

Arbeiðið í Antiokia

19/05/2023

Barnabas leitar upp Saul

„So fór hann [Barnabas] til Tarsus at leita upp Saul; og táið hann fann hann, fór hann til Antiokia við honum. Ápostlasøgan 11.25

Tá ið Saul kom til Jerúsalem á fyrsta sinni eftir umvending sína, var tað Barnabas, sum tók sær av honum. Seinni noyddist Saul at flýggja, tí jødarnir vóru eftir honum. Hann endaði í Tarsus, býnum, har hann var føddur. Seinni flutti Barnabas til Antiokia.

Nakað eftir hetta ger Barnabas av at fara langa teinin til Tarsus at finna Saul. Tað hevur ikki verið bara bara at leita eftir fólki í einum so stórum býi. Tey høvdu jú ikki allar hentleikarnar, vit hava í dag. Orsøkin til, at Barnabas leitaði upp Saul, var, at hann visti, hvussu stór hjálp Saul kundi verða í Antiokia.

Møguliga vildi Barnabas hava Saul at koma at hjálpa teimum, tí hann hevði hoyrt, at Saul í Tarsus var farin at prædika fyri heidningunum.

Ein minni maður hevði møguliga kent seg hóttan av einum so evnaríkum manni sum Saul, men soleiðis var Barnabas ikki. Tað, sum lá honum á hjarta, var framgongd evangeliis og framgongd teirra trúgvandi – og hann visti, at skuldi tað henda, var gott at hava Saul við.

Barnabas og Saul í Antiokia

„Heilt ár vóru teir nú saman har í samkomuni og lærdu stóran skara. – Tað var í Antiokia, lærisveinarnir fyrst vórðu kallaðir kristnir.“Ápostlasøgan 11.26

Hetta hevur verið eitt ár, fólk í samkomuni leingi hava tosað um og minst aftur á við gleði. At hava havt bæði Barnabas og Saul ímillum sín og upplivað alt, sum Gud gjørdi gjøgnum teir, hevur verið nakað heilt serligt. 

Antiokiubúgvar vóru tiltiknir fyri at koma við eyknøvnum. Kanska ikki so løgið, at tað at vóru teir, sum byrjaðu at kalla tey trúgvandi kristin. Tað hendi hetta árið, Barnabas og Saul virkaðu millum teirra. Antiokiubúgvar gjørdu tað fyri at gera gjøldur burtur úr teimum trúgvandi. Lítið vistu tey, at eyknevni teirra seinni fór at verða nýtt sum nakað heiðurligt.

Ein minni maður enn Barnabas hevði møguliga kent seg hóttan av einum so evnaríkum manni sum Saul, men soleiðis var Barnabas ikki. Tað, sum lá honum á hjarta, var samkoman og framgongd evangeliis – og hann visti, at skuldi tað henda, var gott at hava ein sum Saul við.

Barnabas og Saul fara til Jerúsalem

„… Agabus – reistist og segði við Andanum frá, at stór hungursneyð skuldi koma … Tá gjørdu lærisveinarnir av, at teir skuldu senda brøðrunum, sum í Judea búðu, nakað til hjálpar, … teir sendu Barnabas og Saul við tí til hinar elstu.“ Ápostlasøgan 11.27-30

Fyrstu ferð, vit lesa um Barnabas, er í sambandi við, at hann kom til ápostlarnar við peningi, sum hann hevði fingið fyri at hava selt nakað av jørð (Áp. 4.37). Gávumildni hansara hevur óivað ávirkað Saul – sum eisini kallaðist Paulus – og vert er at býta merki í, hvussu nógv fíggjarlig hjálp eyðkendi verk teirra.

„… Vit skuldu fara til heidningarnar, og teir til hinar umskornu – bert, at vit skuldu minnast hini fátæku, og tað havi eg eisini júst roynt at gera.“ Galatiabrævið 2.9-10

Brøðurnir í Antiokia sendu Barnabas og Saul við hjálp til tey í Jerúsalem. Tá ið teir høvdu fullført tænastu sína í Jerúsalem, komu teir so aftur til Antiokia, og við sær høvdu teir systkinabarn Barnabas, Jóhannes Markus (Áp. 12.25 og Kol. 4.10). Vit hoyra meir um hann seinni.

Barnabas og Saul kallaðir

„Í Antiokia, í samkomuni har, vóru profetar og lærarar – Barnabas, Símun, sum hevði tilnavnið Niger, Lukius úr Kýrene, Manaen, sum var fosturbróðir Heródes fjórðingshøvdinga, og Saul. Meðan tey nú hildu gudstænastu og fastaðu, segði Heilagi Andin: „Takið Mær út Barnabas og Saul til verkið, ið Eg havi kallað teir til!“ Ápostlasøgan 13.1-2

Vit kundu verið freistað at spurt, hví Heilagi Andin skuldi senda júst hesar báðar, sum vóru til so stóra signing, júst har teir vóru. Vegir Harrans eru ikki okkara.

Barnabas og Saul fara út

„Tá fastaðu tey og bóðu; og teir løgdu hendurnar á teir og lótu teir so fara avstað. Táið teir nú soleiðis av Heilaga Andanum vóru sendir út, fóru teir oman til Seleukia og fóru haðani við skipi til Kýpern.“ Ápostlasøgan 13.3-4

Vit eru komin til eina av teimum mest týðandi hendingunum í øllum Nýggja Testamenti.

Søgan heldur fram.

https://betesda.fo/wp-content/uploads/2023/05/Barnabas-1.png 467 1171 Eirikur Biskopstø https://betesda.fo/wp-content/uploads/2018/11/Betesda-logo2.png Eirikur Biskopstø2023-05-19 09:00:002023-05-19 09:12:43Arbeiðið í Antiokia

Troystarsonurin

05/05/2023

Hann æt Jósef, var levitur og ættaður úr Kýpern (Áp. 4.36). Ápostlarnir kallaðu hann Barnabas, tað er árameiskt fyri troystarsonur. Ikki so løgið. Hann hevði eitt sjáldsamt hegni at troysta og eggja onnur.

Barnabas og Saul í Jerúsalem

Fyrstu ferð vit møta Barnabasi er í Ápostlasøguni 4.36 og 37. Hann hevði selt nakað av jørð og gav ápostlunum pengarnar. Vildi, at teir skuldu býta tað út, so sum tørvur var.

   Næstu ferð, vit møta honum, er, tá ið Saul kom  til Jerúsalem, eftir at hann var flýggjaður úr Damaskus. Okkum kunnigt, er hetta fyrstu ferð, at teir báðir møttust. Vit lesa: 

„Táið hann [Saul] so kom til Jerúsalem, royndi hann at halda seg til lærisveinarnar; men tey ræddust hann øll, tí tey trúðu ikki, at hann var lærisveinur. Men Barnabas tók sær av honum og fór við honum til ápostlarnar; hann segði teimum tá, hvussu hann hevði sæð Harran á vegnum, og at Hann hevði talað til hansara, og hvussu hann í Damaskus hevði vitnað hugreystur í navni Jesusar. So gekk hann tá inn og út hjá teimum í Jerúsalem.“ (Áp. 9.26-28).

Ei undur í, at tey trúgvandi ræddust hann. Hetta var jú maðurin, sum hevði froyst hóttur og morð móti teimum. Hevði enntá gingið hús úr húsi og drigið avstað bæði menn og kvinnur og latið tey seta í fangahús (Áp. 8.3 og 9.1). 

   At hann nú skuldi vera komin til trúgv, ljóðaði kanska í so ótrúligt. Hetta skurraði í oyrunum á teimum flestu, men ikki Barnabasi. Hann trúði Saul, tá ið eingin annar gjørdi tað, tók sær av honum og fór til ápostlarnar við honum. Kanska Paulus hugsaði um Barnabas, tá ið hann mong ár seinni skrivaði um kærleikan, at hann trýr øllum (1. Kor. 13.7).

    Tað sigur ikki so lítið um Barnabas, at eitt gott orð frá honum var nóg mikið til, at ápostlarnir trúðu Saul.

   Vit vita ikki, hvussu leingi Saul var í Jerúsalem, helst ikki leingi. Grikskttalandi jødar gjørdust óðir inn á hann. Teimum dámdi ikki tað, hann prædikaði. Og eins og í Damaskus mátti hann aftur flýggja. Hesaferð var tað til heimstaðin, Tarsus.

Hann trúði Saul, tá ið eingin annar gjørdi tað, tók sær av honum og fór til ápostlarnar við honum. Kanska Paulus hugsaði um Barnabas, tá ið hann mong ár seinni skrivaði, at kærleikin trýr øllum (1. Kor. 13.7).

Barnabas og Saul í Antiokia

Triðju ferð vit møta Barnabasi er í sambandi við, at evangeliið kom til Antiokia. Tað, sum hendi, var, at nøkur teirra, sum flýggjað vóru úr Jerúsalem, komu til Antiokia og prædikaðu har evangeliið fyri grikkum. Fleiri teirra komu til trúgv. Undir jødadóminum máttu slík lata seg umskera og gerast partur av jødadóminum. Hetta hendi ikki í Anitokia. 

   Tá ið ápostlarnir í Jerúsalem hoyrdu um tað, vóru teir ikki heilt vísir í, hvat teir skuldu halda og sendu Barnabas fyri at fáa betur skil á tí. Í ljósinum av tí, vit longu vita um hann, gevur tað meining.    

   Nakrir teirra, sum prædikaðu evangeliið í Antiokia, vóru úr Kýpern (Áp. 11.20), somu oynni, sum Barnabas var ættaður úr (Áp. 4.36). Møguliga kendust teir, og tað kann hava verið ein orsøk til, at hann varð sendur hagar. Kanska. Høvuðsorsøkin var kortini, at „hann var góður maður og fullur av Heilaga Andanum og trúgv.“ (Áp. 11.24).

Barnabasi dámdi tað, hann sá. Vit lesa: „Tá ið hann so kom hagar og fekk náði Guds at síggja, gleddist hann; og hann áminti øll, at tey skuldu seta sær fyri í hjartanum at halda fast við Harran.“ (Áp. 11.23).

   Tað kundi verið so lætt at blivið bangin og neiligur – hetta var jú alt spildurnýtt – men soleiðis var Barnabas ikki. Hann sá náði Guds, har onnur sóu vanda og hóttan.

   Ápostlasøgan 11.24 sigur, at úrslitið av tænastu Barnabasar í Antiokia var, at „stórur skari varð vunnin fyri Harran.“ Tað er áhugavert. Vit lesa jú einki um tænastu hansara millum tey vantrúgvandi, bara um tænastu hansara millum tey trúgvandi.

   Barnabas skilti, at har var nógv at gera. Og hann visti júst hvønn, hann skuldi fáa at hjálpa sær. 

„So fór hann til Tarsus at leita upp Saul; og táið hann fann hann, fór hann til Antiokia við honum.“ (Áp. 11.25).

https://betesda.fo/wp-content/uploads/2023/05/Barnabas1.png 271 860 Eirikur Biskopstø https://betesda.fo/wp-content/uploads/2018/11/Betesda-logo2.png Eirikur Biskopstø2023-05-05 10:00:002023-05-04 23:26:08Troystarsonurin
Page 9 of 17«‹7891011›»

Nýggjasta úr Orð

  • Burturvilsti sonurin – so sum Rembrandt málaði tað30/10/2026 - 18:32
  • Burturvilstir feðgar16/10/2026 - 07:00
  • Maður hevði tveir synir02/10/2026 - 07:00
  • Bønarløtan01/10/2026 - 12:50
  • Leinkjur, trongdir og gleði – Filippibrævið18/09/2026 - 07:00

Nýggjastu úr Lurta og hygg

  • Samfelagsstevna á Hvítusunnu 202515/06/2025 - 23:14
  • Bíbliulestrarvika 18. desember 2024 – Fyrsta bræv Jóhannesar 5:5-2118/12/2024 - 22:21
  • Bíbliulestrarvika 27. november 2024 – Fyrsta bræv Jóhannesar 4:13-5:428/11/2024 - 09:44
  • Ungdómsstevnan 202425/11/2024 - 13:47
  • Bíbliulestrarvika 30. oktober 2024 – Fyrsta bræv Jóhannesar 4:7-1231/10/2024 - 12:00

Nýggjasta úr lýsingum

  • Kunngerðir06/11/2026 - 07:17
  • Samfelagsstevnan í Ebenezer og við Tjarnir 4.– 8. november02/11/2026 - 13:57
  • Kom og hoyr gleðiboðskapin í Betesda sunnukvøldið kl. 1830/10/2026 - 01:01
  • Sigvard Johannesen innsettur sum elsti25/10/2026 - 12:30
  • Rógvi Joensen í Betesda sunnukvøldið – dópur verður24/10/2026 - 00:29

Samkoman Betesda
Biskupsstøðgøta
700 Klaksvík

betesda@betesda.fo

Konta í Norðoya Sparikassa:
9865 – 495.006.7

Áhugaverdar leinkjur

Bíblian
Zarepta
EVR
Talgilt
Vakurleiki
Leirkerið

Virksemi

  • Barnaarbeiði
  • Ungdómsarbeiði
  • Kórið
  • Kvinnumøti
  • Eldrasamkoma
  • Kafe
  • Hjúnavígslur
  • Jarðarferðir

Nýggjastu úr Lurta og hygg

  • Samfelagsstevna á Hvítusunnu 202515/06/2025 - 23:14
  • Bíbliulestrarvika 18. desember 2024 – Fyrsta bræv Jóhannesar 5:5-2118/12/2024 - 22:21
  • Bíbliulestrarvika 27. november 2024 – Fyrsta bræv Jóhannesar 4:13-5:428/11/2024 - 09:44

Nýggjasta úr Orð

  • Burturvilsti sonurin – so sum Rembrandt málaði tað30/10/2026 - 18:32
  • Burturvilstir feðgar16/10/2026 - 07:00
  • Maður hevði tveir synir02/10/2026 - 07:00
© Betesda 2026. Rita inn. Ein heimasíða frá ELSE
  • Link to Facebook
Scroll to top Scroll to top Scroll to top